Thích
Trong đợt mưa lớn kéo dài tại Hà Nội từ ngày 25 đến 27/8/2025, lượng mưa đo được lên tới khoảng 350mm. Riêng khu vực Phùng Hưng - Bát Đàn - Đường Thành - Nhà Hỏa, mực nước ngập phổ biến từ 0,6-0,8m, thời gian úng ngập kéo dài khoảng 4 giờ. Nhiều phương tiện chết máy, hoạt động kinh doanh bị đình trệ, áp lực lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật nội đô tiếp tục bộc lộ rõ những hạn chế.
Qua rà soát, thành phố xác định có 6 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngập úng nặng trong thời gian qua. Trước hết là hệ thống thoát nước và các công trình đầu mối tiêu thoát chưa được đầu tư đồng bộ, nhiều hạng mục chậm tiến độ. Với diện tích nội thành hơn 313km2, hiện mới có khoảng 77,5km2 thuộc lưu vực sông Tô Lịch được đầu tư hệ thống thoát nước tương đối hoàn chỉnh, đạt chưa đến 25%.
Mưa ngập nội đô trong những năm qua ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống người dân. Ảnh minh họa
Bên cạnh đó, các trạm bơm và nguồn tiêu đầu mối được đầu tư chậm so với nhu cầu thực tế. Tổng công suất yêu cầu của các công trình tiêu thoát thuộc vùng Tả Đáy là 811,5m3/s, song hiện mới đạt khoảng 164,5m3/s, tương đương 20%. Trạm bơm Yên Nghĩa dù có công suất thiết kế 120m3/s nhưng chưa phát huy hiệu quả do thiếu hồ điều hòa, hệ thống kênh dẫn và kênh xả chưa hoàn chỉnh. Công trình đầu mối Liên Mạc công suất 170m3/s vẫn đang trong quá trình thi công, khiến việc tiêu thoát nước khu vực ngoài nội đô phụ thuộc lớn vào mực nước sông Nhuệ.
Một vấn đề khác là các hồ điều hòa theo quy hoạch triển khai chậm và thiếu đồng bộ. Tổng diện tích hồ điều hòa theo quy hoạch khoảng 5.405ha, nhưng hiện mới đạt khoảng 1.010ha, tương đương 18,7%. Ngoài ra, hệ thống thoát nước tại một số khu đô thị mới chưa được kết nối đồng bộ với mạng lưới chung; cao độ nền nhiều khu vực phát triển mới không phù hợp với khu vực xung quanh, làm gia tăng nguy cơ ngập cục bộ khi mưa lớn.
Trước thực trạng này, UBND TP Hà Nội đã ban hành quyết định đầu tư 10 công trình chống ngập khẩn cấp với tổng mức đầu tư dự kiến gần 5.600 tỷ đồng. Thành phố yêu cầu các đơn vị liên quan ưu tiên bố trí nguồn lực, rút gọn thủ tục, phấn đấu cơ bản hoàn thành các hạng mục chính trước mùa mưa bão năm 2026.
Thủ đô đang đẩy mạnh triển khai các công trình chống ngập. Ảnh minh họa
Trong số các giải pháp được đề xuất, việc xây dựng các bể điều tiết ngầm được xem là giải pháp cấp bách nhằm xử lý các điểm ngập thường xuyên. Theo báo Lao Động, ông Nguyễn Đức Hưng – Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TP. Hà Nội (Sở Xây dựng), đơn vị đã hoàn thiện báo cáo khả thi phương án xây dựng hai bể điều tiết nước mưa tại những khu vực trọng điểm.
Bể điều tiết thứ nhất dự kiến đặt tại khu vực Đường Thành – Bát Đàn – Nhà Hỏa, nơi thường xuyên ngập sâu mỗi khi mưa lớn. Công trình có chức năng thu gom và lưu trữ nước mưa tạm thời, giảm tải cho hệ thống cống hiện hữu. Theo tính toán, với kịch bản mưa đỉnh khoảng 43mm, khi bể đi vào vận hành, khu vực này sẽ cơ bản không còn xảy ra ngập úng.
Cơ chế vận hành được thiết kế theo hướng linh hoạt: trong thời gian mưa lớn, nước sẽ được giữ lại trong bể; sau khi mực nước tại các tuyến cống chính hạ xuống hoặc trước khi xuất hiện đợt mưa tiếp theo, nước sẽ được bơm cưỡng bức ra hệ thống thoát nước chung trong khoảng 4 giờ. Quá trình xả nước được kiểm soát chặt chẽ để tránh gây quá tải cho hạ lưu.
Bể điều tiết thứ hai dự kiến xây dựng tại khu đất trống trước chợ Hàng Da – một nút giao thông quan trọng, nơi giao cắt của nhiều tuyến phố trung tâm như Đường Thành, Hàng Da, Nguyễn Văn Tố, Hàng Điếu và Ngõ Trạm. Khu vực này thuộc hai lưu vực chính là sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch, đồng thời tập trung nhiều hạ tầng kỹ thuật ngầm như điện, viễn thông, cấp nước.
Công trình được thiết kế với dung tích khoảng 2.500m3, kết cấu bê tông cốt thép, lắp đặt hệ thống bơm điều tiết có công suất 0,09m3/giây mỗi máy, kèm theo hệ thống cống đấu nối và cửa phai điều tiết. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 18,2 tỷ đồng.
Tại khu vực Long Biên, thành phố cũng đề xuất xây dựng bể ngầm dung tích khoảng 1.800m3 tại dốc Cầu Đuống, xã Phù Đổng. Đây là điểm trũng do giao cắt của dốc Cầu Đuống và dốc Hà Huy Tập, lại có tuyến đường sắt Hà Nội – Lạng Sơn chạy qua, khiến nước mưa dồn về nhanh nhưng khả năng tiêu thoát hạn chế. Bể được xây dựng bằng bê tông cốt thép, lắp đặt hai bơm chìm với tổng công suất khoảng 1.000m3/giờ, tổng mức đầu tư khoảng 6,7 tỷ đồng.
Việc triển khai đồng loạt các công trình khẩn cấp không chỉ nhằm giải quyết tình trạng ngập úng trước mắt mà còn góp phần nâng cao năng lực tiêu thoát nước, ứng phó thiên tai và cải thiện môi trường nước tại các lưu vực sông nội đô. Tuy nhiên, về lâu dài, Hà Nội vẫn cần một chiến lược tổng thể và đồng bộ hơn, từ hoàn thiện hệ thống đầu mối, mở rộng hồ điều hòa đến kiểm soát quy hoạch đô thị, để bài toán chống ngập không còn là nỗi lo lặp lại mỗi mùa mưa.
