Hiện nay, UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân đối với Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Báo cáo thuyết minh dài hơn 1.100 trang đưa ra nhiều định hướng quan trọng về phát triển không gian đô thị, kiến trúc và hạ tầng, với mục tiêu định hình hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu trong tương lai.
Theo đồ án, hệ thống công trình biểu tượng và điểm nhấn kiến trúc sẽ được hình thành tại cả khu vực cửa ngõ đô thị và nội đô lịch sử.
Tại khu vực nội đô, thành phố sẽ tiếp tục cải tạo cảnh quan các công trình kiến trúc điểm nhấn hiện hữu như Cột cờ Hà Nội, Tháp Rùa, Nhà hát Lớn, Ô Quan Chưởng, Trung tâm Hội nghị Quốc gia và tòa nhà Keangnam.
Quy hoạch cũng xác định khu Trung tâm Chính trị Ba Đình phải được bảo tồn không gian kiến trúc trang nghiêm, tôn trọng các công trình mang tính biểu tượng quốc gia như Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà Quốc hội, Phủ Chủ tịch và chùa Một Cột. Các công trình xây dựng mới tại khu vực này không được che chắn tầm nhìn tới các biểu tượng.

Quy hoạch tổng thể TP. Hà Nội. Nguồn ảnh: UBND TP. Hà Nội
Khu phố cổ và phố cũ tiếp tục được bảo tồn hình ảnh kiến trúc đô thị đặc trưng. Trong đó, khu 36 phố phường giữ cấu trúc thương mại truyền thống với nhà ống, còn khu phố cũ bảo tồn hình thái kiến trúc đô thị kiểu châu Âu thời Pháp thuộc cùng các di sản như cầu Long Biên, Nhà hát Lớn và ga Hàng Cỏ.
Theo quy hoạch, hệ thống điểm nhấn đô thị không chỉ bao gồm các công trình cao tầng mà còn là những công trình có giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc.
Thành phố sẽ kiểm soát chặt chẽ các công trình cao tầng tại khu vực nội đô, đồng thời nghiên cứu một số công trình tạo điểm nhấn nếu phù hợp với thiết kế đô thị và không phá vỡ cảnh quan di tích.
Các công trình xây dựng trên những trục không gian quan trọng, đặc biệt là trục Hồ Tây - Ba Vì, được yêu cầu có kiến trúc hiện đại, giàu bản sắc dân tộc, mang ý nghĩa thời đại và có tầm vóc quốc gia, quốc tế. Thiết kế đô thị cũng ưu tiên sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, hướng tới kiến trúc xanh và bảo tồn bản sắc các khu vực nội đô lịch sử.
Bên cạnh việc cải tạo các biểu tượng hiện hữu, Hà Nội dự kiến xây dựng thêm một số công trình văn hóa hiện đại mang tính biểu tượng của thời kỳ mới của Thủ đô. Tiêu biểu là Nhà hát Thăng Long tại Tây Hồ Tây và Nhà hát Ngọc Trai, còn gọi là Opera Hà Nội tại khu vực Quảng An (Tây Hồ).

Nhà hát Ngọc Trai sẽ là công trình biểu tượng của thời kỳ mới của Thủ đô. Nguồn ảnh: Internet
Quy hoạch cũng đề xuất xây dựng các quảng trường gắn với công trình mỹ thuật mang tính biểu trưng văn hóa như Quảng trường Hòa Bình gắn với cụm tượng đài Độc Lập ở phía Bắc sông Hồng và Quảng trường Ánh sáng gắn với cụm tranh hoành tráng “đổi mới” tại Hòa Lạc.
Ở khu vực cửa ngõ đô thị, trục Nhật Tân - Nội Bài và Bắc Thăng Long - Nội Bài được định hướng là trục xương sống hình thành đô thị phía Bắc, đồng thời là cửa ngõ đối ngoại và biểu tượng cho sự hiện đại, hội nhập của Thủ đô. Các công trình điểm nhấn tầm cỡ quốc gia và quốc tế dự kiến hình thành tại đây như Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia, Thành phố thông minh Bắc Hà Nội và tháp tài chính.
Các khu vực cửa ngõ giao thông đối ngoại như nút giao cao tốc Nội Bài - Hạ Long với quốc lộ 3, nút giao Cổ Linh, cầu Nhật Tân và các bến đường thủy ven sông Hồng sẽ được thiết kế cảnh quan, kiến trúc đặc trưng nhằm tạo ấn tượng khi tiếp cận thành phố.
Quy hoạch cũng định hướng xây dựng các công trình nghệ thuật mang tính biểu tượng tại cửa ngõ, như biểu tượng “Thành phố vì hòa bình”, hình tượng hoa sen hoặc các công trình mỹ thuật công cộng gắn với bản sắc văn hóa.
Một số điểm nhấn không gian mới cũng được đề xuất tại khu vực cửa ngõ Đông Anh và các khu vực cảnh quan đồi núi như Ba Vì và Sóc Sơn.
Điểm nhấn quan trọng khác là trục cảnh quan sông Hồng, được xác định là biểu tượng mới kết nối cửa ngõ và nội đô, đại diện cho Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”. Trên trục này dự kiến hình thành các công trình văn hóa và vui chơi giải trí quy mô lớn, tạo điểm nhấn kết nối hai bên bờ sông.

Cầu Long Biên sẽ chuyển đổi công năng thành cầu đi bộ. Nguồn ảnh: Internet
Cầu Long Biên lịch sử được định hướng chuyển đổi công năng thành cầu đi bộ, trở thành không gian biểu diễn và triển lãm văn hóa, gắn kết khu phố cổ với không gian mở của sông Hồng.
Bên cạnh đó, đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm cũng đưa ra các mục tiêu phát triển dài hạn cho Hà Nội.