Thích
Theo UBND phường Gia Định, dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm (từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật) được HĐND TP.HCM thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 64/NQ-HĐND ngày 9/12/2022, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị làm chủ đầu tư. Trên địa bàn phường có 869 trường hợp thuộc diện thu hồi đất, trong đó 606 trường hợp giải tỏa toàn phần và 263 trường hợp giải tỏa một phần.
Đối với 263 trường hợp giải tỏa một phần, UBND phường đã rà soát, phân loại theo diện tích nhà, đất còn lại sau khi trừ lộ giới. Kết quả có 214 trường hợp còn diện tích từ 9m² trở lên và 49 trường hợp còn dưới 9m², bao gồm cả các trường hợp nhà, đất có nguồn gốc rạch. Trong số 49 trường hợp này, có 8 trường hợp hiện trạng là đất trống, không có công trình xây dựng; 41 trường hợp còn lại có nhà ở hoặc công trình hiện hữu, người dân đang sử dụng để ở.
Về điều kiện tồn tại và xây dựng đối với các thửa đất còn lại có diện tích nhỏ sau khi thu hồi đất, UBND phường cho biết Khoản 7 Điều 91 Luật Đất đai năm 2024 quy định, trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng mà phần diện tích đất còn lại nhỏ hơn diện tích tối thiểu được tách thửa theo quy định của UBND cấp tỉnh, nếu người sử dụng đất đồng ý thì cơ quan có thẩm quyền quyết định thu hồi phần diện tích còn lại và thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định.
Căn nhà siêu mỏng sau giải phóng mặt bằng dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. (Ảnh: Minh Quân - Báo Lao Động).
Theo UBND phường Gia Định, đối với 8 trường hợp phần diện tích còn lại nhỏ, hiện trạng là đất trống, phường không giải quyết sửa chữa, cải tạo hoặc xây dựng mới. Phường đã phối hợp Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Thạnh tiếp xúc, vận động người dân chuyển sang thu hồi toàn phần để được xem xét bố trí tái định cư. Tuy nhiên, trên thực tế nhiều người dân không đồng thuận bàn giao toàn phần, yêu cầu được gia cố để giữ lại công trình ngoài ranh giải phóng mặt bằng.
Liên quan đến diện tích tối thiểu của lô đất được xem xét cấp giấy phép xây dựng, trước đây, UBND quận Bình Thạnh đã có văn bản kiến nghị Sở Xây dựng và Sở Quy hoạch - Kiến trúc hướng dẫn. Tuy nhiên, theo các văn bản phúc đáp của hai sở, đến nay vẫn chưa có hướng dẫn về diện tích tối thiểu để xét cấp giấy phép xây dựng. Đồng thời, UBND phường Gia Định cũng đã có văn bản góp ý Dự thảo Quy chế quản lý kiến trúc TP.HCM gửi Sở Quy hoạch - Kiến trúc để tiếp tục có ý kiến về nội dung này.
UBND phường cho biết thêm, phụ lục số 18 Quy chế quản lý kiến trúc TP.HCM ban hành kèm Quyết định số 56/2021/QĐ-UBND không quy định diện tích tối thiểu của lô đất được xét cấp giấy phép xây dựng. Tuy nhiên, khi giải quyết hồ sơ vẫn phải căn cứ Khoản 3 Điều 79 Luật Xây dựng năm 2014 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020) cùng các tiêu chuẩn thiết kế hiện hành. Theo TCVN 9411:2012 và TCVN 13967:2024, diện tích sử dụng tối thiểu của phòng ngủ giường đơn là 9m². Do đó, các thửa đất còn lại dưới 9m² không bảo đảm để bố trí công năng ở và không đủ điều kiện xem xét cấp giấy phép xây dựng nhà ở mới.
Vì vậy, các công trình hiện hữu trên phần đất này được tồn tại theo hiện trạng. UBND phường Gia Định chỉ xem xét giải quyết nhu cầu sửa chữa, cải tạo nhằm bảo đảm an toàn và điều kiện sinh hoạt tối thiểu đối với các trường hợp có công trình hiện hữu, không xem xét giải quyết xây dựng mới làm tăng diện tích, quy mô theo chủ trương của Ban Thường vụ Đảng ủy phường nhằm đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng và triển khai dự án.
Đối với cơ chế xử lý phần diện tích còn lại quá nhỏ sau giải tỏa, UBND phường Gia Định cho biết, về nguyên tắc, phần diện tích nằm ngoài ranh thu hồi vẫn thuộc quyền sử dụng hợp pháp của người dân và pháp luật hiện hành chưa có quy định thu hồi bắt buộc đối với phần diện tích nhỏ này. Trường hợp các hộ dân có nhu cầu hợp thửa, hợp khối kiến trúc sẽ thực hiện theo trình tự, thủ tục của Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Quy chế quản lý kiến trúc TP.HCM và các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan.
Đối với việc kiểm tra, xử lý các trường hợp sửa chữa sai phép hoặc không phép, UBND phường Gia Định cho biết đã giao Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị chủ trì, phối hợp Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Thạnh xác định ranh mốc, hướng dẫn người dân thi công theo giấy phép xây dựng đối với các trường hợp đủ điều kiện cấp phép; đồng thời ghi nhận đầy đủ hiện trạng trước và sau khi cải tạo, sửa chữa để giám sát việc thực hiện đúng quy mô đã đăng ký. Bên cạnh đó, địa phương thường xuyên tăng cường kiểm tra, tuần tra tại các khu vực có công trình bị ảnh hưởng bởi dự án nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng (nếu có)./.
