Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội dự kiến sẽ di dời hơn 860.000 người dân sinh sống trong khu vực từ Vành đai 3 trở vào, nhằm phục vụ quá trình tái cấu trúc đô thị quy mô lớn, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển kéo dài nhiều năm qua.
Theo phương án do UBND TP. Hà Nội trình HĐND TP. Hà Nội, tái cấu trúc đô thị không chỉ là điều chỉnh không gian xây dựng, mà được xác định là một cuộc chuyển đổi toàn diện về kiến trúc, cảnh quan, nhà ở và di sản đô thị. Tư duy bảo tồn cũng được chuyển từ "bảo tồn – cải tạo" sang "tái thiết giá trị", vừa gìn giữ bản sắc lịch sử, vừa nâng cao chất lượng sống của người dân đô thị.

Hà Nội lên kế hoạch di dời người dân khu vực nội đô. Ảnh minh họa
Phạm vi tái cấu trúc được xác định chủ yếu bên trong Vành đai 3, trong đó trọng tâm là Vành đai 1 và Vành đai 2, là nơi tập trung mật độ dân cư cao, hạ tầng quá tải và nhiều không gian di sản đặc thù. Các khu vực then chốt gồm: trung tâm chính trị – hành chính Ba Đình, khu vực hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ – phố cũ, hồ Tây và vùng phụ cận, cùng trục cảnh quan hai bên sông Hồng.
Theo lộ trình, giai đoạn 2026–2035, Hà Nội dự kiến di dời khoảng 440.000 người. Trong đó, khoảng 200.000 người tại khu vực sông Hồng, 200.000 người tại hồ Tây và vùng phụ cận, cùng khoảng 42.000 người tại một số tuyến phố trong phạm vi Vành đai 3.
Sang giai đoạn 2036-2045, thành phố tiếp tục di dời khoảng 420.000 người, bao gồm khoảng 26.730 người tại khu phố cổ, 23.000 người tại khu phố cũ và khoảng 370.000 người tại các khu vực còn lại trong phạm vi Vành đai 3. Như vậy, tổng quy mô dân số dự kiến di dời trong gần hai thập kỷ là hơn 860.000 người.
Về phương án bố trí dân cư, người dân thuộc diện giải tỏa, di dời sẽ được kết hợp tái định cư tại chỗ và tái định cư tại các khu đô thị mới. Các khu vực tiếp nhận dân cư chủ yếu nằm tại các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc, Long Biên và khu vực phía nam thành phố, được định hướng đầu tư đồng bộ hạ tầng xã hội, gồm trường học, bệnh viện, công viên và các tiện ích công cộng.
Đáng chú ý, Hà Nội sẽ áp dụng mô hình phát triển "Nén - Xanh", ưu tiên xây dựng công trình theo chiều cao để giải phóng quỹ đất mặt bằng, từ đó mở rộng không gian cây xanh, mặt nước và không gian công cộng. Quỹ đất trung tâm sau tái thiết được định hướng dành cho các chức năng thương mại - dịch vụ giá trị cao như trung tâm tài chính, văn phòng cao cấp, không gian văn hóa - du lịch.
Với kế hoạch di dời quy mô lớn này, theo các chuyên gia, Hà Nội cần nâng cao năng lực quản trị đô thị, đồng thời ứng dụng công nghệ hiện đại, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, nhằm xây dựng các kịch bản di dân khả thi. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là dịch chuyển dân cư, mà là tái thiết đô thị gắn với "nơi ở mới đáng sống", tạo sự đồng thuận và yên tâm cho người dân trong quá trình chuyển đổi lớn nhất của Thủ đô trong nhiều thập kỷ.