Luật Đất đai 2024 đã quy định rõ các điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Nội dung này được nêu cụ thể tại Điều 96 của Luật.
Theo đó, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất, nếu đáp ứng đủ điều kiện được bồi thường theo Điều 95 Luật Đất đai 2024, sẽ được xem xét bồi thường bằng một trong các hình thức: bồi thường bằng đất nông nghiệp, bằng tiền, bằng đất có mục đích sử dụng khác với loại đất bị thu hồi hoặc bằng nhà ở.

Đất chưa có sổ đỏ khi thu hồi đất vẫn có thể nhận bồi thường. Ảnh minh họa
Đối với trường hợp sử dụng đất nông nghiệp, Luật quy định rõ phạm vi diện tích được bồi thường. Cụ thể, diện tích đất nông nghiệp được bồi thường bao gồm phần diện tích nằm trong hạn mức theo quy định tại Điều 176 và Điều 177 của Luật Đất đai 2024, đồng thời bao gồm cả diện tích đất do người sử dụng đất nhận thừa kế hợp pháp.
Trường hợp hộ gia đình, cá nhân nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp vượt hạn mức trước ngày 1/7/2014 thì việc bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích vượt hạn mức sẽ được thực hiện theo quy định cụ thể của Chính phủ.
Luật Đất đai 2024 cũng mở rộng quyền lợi đối với người sử dụng đất nông nghiệp từ sớm nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý. Theo khoản 3 Điều 96, đất nông nghiệp đã được sử dụng trước ngày 1/7/2004, trong trường hợp người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng chưa đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), vẫn được xem xét bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Việc bồi thường trong trường hợp này sẽ được thực hiện theo các quy định chi tiết do Chính phủ ban hành.
Như vậy, căn cứ quy định của Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sử dụng đất nông nghiệp trước ngày 1/7/2004, dù chưa được cấp sổ đỏ, vẫn có cơ sở pháp lý để được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, với điều kiện đáp ứng tiêu chí trực tiếp sản xuất nông nghiệp theo quy định.
Cách xác định tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
Về nguyên tắc xác định giá trị bồi thường, khi Nhà nước thu hồi đất, giá đất cụ thể được xác định tại thời điểm thu hồi. Một trong những phương pháp phổ biến được áp dụng là phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất.
Theo phương pháp này, giá trị 1m2 đất được tính trên cơ sở giá đất trong bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). Bảng giá đất mới sẽ được áp dụng từ ngày 1/1/2026 và được điều chỉnh định kỳ hằng năm nhằm tiệm cận với giá đất phổ biến trên thị trường.
Công thức xác định giá đất cụ thể được áp dụng như sau:
Giá trị 1m2 đất = Giá đất trong bảng giá đất × Hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K).
Từ các quy định trên có thể khẳng định, đất nông nghiệp sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2004, dù chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, vẫn thuộc diện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi, nếu người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp và việc bồi thường được thực hiện đúng theo quy định của Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn của Chính phủ.