Theo quy định của Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất và chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất chỉ được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) sau khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định pháp luật.
Theo quy định hiện hành, nghĩa vụ tài chính về đất đai bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các loại thuế liên quan và lệ phí trước bạ. Các khoản thu cụ thể sẽ do cơ quan thuế xác định.
Trước khi được cấp sổ đỏ, người dân có thể phải thực hiện một số khoản tài chính như: Tiền sử dụng đất; Tiền thuê đất; Lệ phí trước bạ; Thuế thu nhập cá nhân; Phí đo đạc, thẩm định hồ sơ; Lệ phí cấp sổ đỏ.

Khoản tiền nào là cao nhất khi làm sổ đỏ? Ảnh minh họa
Trong số này, tiền sử dụng đất được xem là khoản chi lớn nhất và bắt buộc đối với nhiều trường hợp làm sổ đỏ lần đầu hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, nếu không thuộc diện được miễn, giảm.
Khác với các khoản lệ phí hành chính thường chỉ ở mức vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, tiền sử dụng đất được tính dựa trên diện tích đất và bảng giá đất do địa phương ban hành. Từ ngày 1/1/2026, các địa phương sẽ áp dụng bảng giá đất mới theo Luật Đất đai 2024 với nguyên tắc tiệm cận giá thị trường, kéo theo chi phí tiền sử dụng đất có thể tăng đáng kể so với trước đây.
Để giảm áp lực tài chính cho người dân khi làm sổ đỏ hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, Nghị định 50/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế tính tiền sử dụng đất theo mức "30 - 50 - 100".
Cụ thể, người dân chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất hiện trạng đối với diện tích nằm trong hạn mức giao đất ở. Đây được xem là mức hỗ trợ đáng kể, tương đương giảm khoảng 70% nghĩa vụ tài chính so với cách tính cũ.
Đối với phần diện tích vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức, mức thu là 50% phần chênh lệch giá đất.
Diện tích vượt quá một lần hạn mức hoặc trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất từ lần thứ hai trở đi sẽ phải nộp 100% phần chênh lệch.
Ví dụ, một hộ dân làm sổ đỏ cho 100m2 đất nằm trong hạn mức, tại khu vực có giá đất ở theo bảng giá năm 2026 là 20 triệu đồng/m2, trong khi giá đất nông nghiệp là 2 triệu đồng/m2. Chênh lệch giá đất là 18 triệu đồng/m2.
Theo cơ chế mới, số tiền sử dụng đất phải nộp được tính bằng: 100m2 x 18 triệu đồng x 30%, tương đương khoảng 540 triệu đồng.
Nếu áp dụng theo cách tính cũ và phải nộp toàn bộ chênh lệch, số tiền có thể lên tới 1,8 tỷ đồng. Điều này cho thấy cơ chế mới được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể áp lực tài chính cho người dân khi thực hiện thủ tục cấp sổ đỏ từ năm 2026.