Từ không gian phát triển mới đến chuẩn sống mới: Vì sao Vĩnh Long cần những khu đô thị thế hệ mới?

Không gian phát triển mới, hạ tầng chiến lược, liên kết vùng và quá trình tái cấu trúc kinh tế đang mở ra những cơ hội chưa từng có cho Vĩnh Long. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, điều quyết định chất lượng của giai đoạn phát triển mới không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng hay số lượng dự án, mà ở khả năng hình thành những khu đô thị được quy hoạch đồng bộ, kiến tạo chuẩn sống mới và vận hành theo các chuẩn mực hiện đại. Đây cũng sẽ là nền tảng để thị trường bất động sản Vĩnh Long bước sang một giai đoạn phát triển dựa trên giá trị thực và chất lượng đô thị.

Trong nhiều năm, Đồng bằng sông Cửu Long được biết đến là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kết cấu hạ tầng, liên kết vùng, kinh tế biển, logistics, chuyển đổi số và quá trình tái cấu trúc không gian phát triển, khu vực này đang đứng trước một bước chuyển quan trọng.

Theo TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Thành viên Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, nguyên Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, đây chính là tiền đề quan trọng để Đồng bằng sông Cửu Long bước vào một giai đoạn phát triển mới: “Khu vực này đã hội tụ nhiều điều kiện để mở rộng sang lĩnh vực công nghiệp chế biến, logistics, kinh tế biển, năng lượng tái tạo, dịch vụ và đô thị”.

Theo TS. Nguyễn Văn Khôi, lợi thế của Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ nằm ở hệ thống sông Tiền, sông Hậu hay không gian biển, mà còn ở mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện với các tuyến cao tốc, cầu lớn và hệ thống cảng biển, tạo điều kiện kết nối hiệu quả giữa TP.HCM, Cần Thơ, các tỉnh ven biển cũng như giữa nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

Trong cấu trúc phát triển đó, Vĩnh Long có nhiều điều kiện để trở thành trung tâm kết nối và cực tăng trưởng mới của vùng. Việc mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất không chỉ tạo ra một địa phương có quy mô lớn hơn về diện tích hay dân số, mà quan trọng hơn là mở ra cơ hội tổ chức lại toàn bộ cấu trúc phát triển của địa phương theo hướng tích hợp và liên kết.

Nếu trước đây, lợi thế của Vĩnh Long chủ yếu được nhìn nhận ở vị trí trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long, thì nay lợi thế ấy đang được mở rộng thành khả năng kết nối giữa kinh tế sông và kinh tế biển; giữa công nghiệp chế biến, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và du lịch; giữa vùng nội địa với các hành lang kinh tế hướng ra biển Đông.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Văn Khôi, những lợi thế đó sẽ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành các động lực phát triển mới: “Muốn phát triển nhanh và bền vững, chúng ta phải lấy đô thị làm một trong những động lực tăng trưởng quan trọng. Đô thị hóa gắn với phát triển kinh tế, tạo ra việc làm, tạo ra giá trị gia tăng; đồng thời nâng cao chất lượng sống của người dân, thích ứng với biến đổi khí hậu, thúc đẩy phát triển xanh và trở thành trung tâm của đổi mới sáng tạo”.

Đồng quan điểm, GS. TS. Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội khóa XIV & XV, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, Phó Chủ tịch Hội khoa học Kinh tế Việt Nam, cho rằng: “Trong giai đoạn phát triển mới, đô thị không còn là kết quả của tăng trưởng, mà phải trở thành động lực của tăng trưởng. Chính chất lượng của đô thị sẽ quyết định sức hấp dẫn của địa phương đối với người dân, doanh nghiệp và các dòng vốn đầu tư”.

Điều đó có nghĩa là, hạ tầng có thể mở ra cơ hội; quy hoạch có thể mở rộng dư địa phát triển. Nhưng chính đô thị mới là nơi chuyển hóa những cơ hội ấy thành giá trị phát triển bền vững.

Đó cũng là bài học đã được chứng minh ở nhiều địa phương như Bình Dương (cũ) hay Hải Phòng, nơi các khu công nghiệp, cảng biển và hạ tầng giao thông chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đồng thời hình thành những khu đô thị có khả năng thu hút dân cư, doanh nghiệp, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ thống dịch vụ hiện đại.

Đối với Vĩnh Long, câu chuyện cũng không nằm ngoài quy luật đó. Không gian phát triển mới sẽ kéo theo sự dịch chuyển của dòng vốn, doanh nghiệp, lao động và dân cư.

Điều này đồng nghĩa với việc địa phương không chỉ cần thêm những tuyến đường hay khu công nghiệp, mà cần những đô thị đủ sức tiếp nhận các nguồn lực phát triển mới, tạo dựng môi trường sống chất lượng và hình thành những cực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Cửu Long.

Trên cơ sở đó, TS. Nguyễn Văn Khôi cho rằng, khi không gian phát triển được mở rộng và các động lực tăng trưởng mới dần hình thành, chúng ta sẽ thấy dư địa cho thị trường bất động sản phát triển mạnh trong thời gian tới, tạo ra không gian cho công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics và đặc biệt là phát triển nhà ở cho người dân. 

Điều đó cũng có nghĩa, dư địa của thị trường bất động sản Vĩnh Long trong giai đoạn tới không đơn thuần nằm ở việc gia tăng nguồn cung, mà nằm ở khả năng hình thành những khu đô thị đồng bộ, có quy hoạch bài bản, chất lượng sống cao và tạo lập không gian phát triển mới cho công nghiệp, thương mại, dịch vụ và đặc biệt là nhu cầu an cư ngày càng lớn của người dân. Đây cũng chính là nền tảng để thị trường bất động sản Vĩnh Long bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Nếu như trước đây, khi lựa chọn nhà ở, người dân thường quan tâm nhiều đến vị trí, diện tích hay giá bán thì ngày nay, những tiêu chí đó không còn là yếu tố quyết định duy nhất.

Sự phát triển của nền kinh tế, quá trình đô thị hóa và sự hình thành của một thế hệ cư dân mới đang làm thay đổi căn bản cách con người nhìn nhận về nơi ở.

Khi thu nhập được cải thiện, khi đội ngũ chuyên gia, doanh nhân, nhà quản lý, tầng lớp trung lưu và các gia đình trẻ ngày càng gia tăng, nhu cầu an cư cũng không còn dừng lại ở việc “có một căn nhà”, mà chuyển sang “có một môi trường sống”. Đó là sự thay đổi không chỉ của thị trường bất động sản, mà là sự thay đổi của tư duy sống.

Người dân quan tâm nhiều hơn đến chất lượng không gian sống xung quanh: Có công viên để đi bộ, có trường học và cơ sở y tế thuận tiện, có khu thương mại, dịch vụ, có không gian cộng đồng, có cảnh quan xanh, môi trường an toàn và một cộng đồng cư dân văn minh.

Theo kết quả nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam, thế hệ cư dân mới ngày càng quan tâm đến môi trường sống, hệ thống tiện ích, cộng đồng cư dân, pháp lý minh bạch và khả năng gia tăng giá trị trong dài hạn. Điều đó cho thấy thị trường đang dịch chuyển từ lựa chọn một căn nhà sang lựa chọn một chuẩn sống.

Sự thay đổi đó cũng đặt ra yêu cầu hoàn toàn mới đối với quá trình phát triển đô thị. Nếu chuẩn sống thay đổi thì mô hình đô thị cũng phải thay đổi.

Trong nhiều năm, không ít khu dân cư được phát triển theo hướng đơn chức năng, nơi nhà ở được tách biệt với thương mại, dịch vụ, giáo dục, giải trí và không gian công cộng. Mô hình này có thể đáp ứng nhu cầu cư trú trong giai đoạn đầu, nhưng ngày càng bộc lộ những hạn chế khi quy mô dân số tăng lên và kỳ vọng của cư dân ngày càng cao.

Thực tiễn phát triển trên thế giới cho thấy, những đô thị có sức hấp dẫn lâu dài đều hướng tới mô hình đô thị tích hợp - nơi nhà ở không tồn tại như một cấu phần riêng lẻ mà là một phần của hệ sinh thái sống hoàn chỉnh.

Ở đó, nhà ở, thương mại, giáo dục, y tế, công viên, quảng trường, không gian công cộng, khu thể thao, vui chơi giải trí và các dịch vụ thiết yếu được quy hoạch trong một chỉnh thể thống nhất, giúp cư dân có thể sinh sống, làm việc, học tập, nghỉ ngơi và tận hưởng cuộc sống trong cùng một không gian.

Đối với Vĩnh Long, cơ hội để phát triển theo mô hình này càng trở nên rõ nét. Không nhiều địa phương sở hữu hệ thống sông ngòi phong phú, cảnh quan tự nhiên đặc sắc và bản sắc sông nước rõ nét như Vĩnh Long.

Nếu được quy hoạch đúng hướng, mặt nước sẽ không chỉ là yếu tố cảnh quan mà có thể trở thành trục không gian của đô thị, tạo nên công viên ven sông, quảng trường, phố đi bộ, bến thuyền, các hoạt động văn hóa và dịch vụ công cộng; đồng thời góp phần điều hòa vi khí hậu và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Theo PGS. TS. Nguyễn Quang Tuyến, Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế - Trường Đại học Luật Hà Nội, Trưởng Ban Pháp chế Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), đây chính là lợi thế rất ít địa phương có được: “Điều thị trường cần trong giai đoạn tới không còn là những dự án phát triển đơn lẻ, mà là những khu đô thị được quy hoạch đồng bộ, nơi cư dân được sống trong một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Vĩnh Long có điều kiện rất thuận lợi để phát triển những đô thị khai thác lợi thế sông nước, không gian xanh và bản sắc địa phương, tạo nên những giá trị khác biệt mà không phải nơi nào cũng có”.

Trong bối cảnh đó, những khu đô thị được quy hoạch đồng bộ sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Các dòng sản phẩm như nhà phố thương mại (shophouse), nhà liền kề, biệt thự, nhà ở dành cho chuyên gia hay các không gian thương mại - dịch vụ sẽ trở thành những cấu phần của một hệ sinh thái đô thị hoàn chỉnh.

Đó cũng là lúc giá trị của bất động sản không còn được quyết định đơn thuần bởi vị trí hay diện tích. Giá trị sẽ được quyết định bởi chất lượng quy hoạch, chất lượng không gian sống, hệ thống tiện ích, cảnh quan, cộng đồng cư dân và khả năng vận hành lâu dài của cả khu đô thị.

Đó sẽ không chỉ là nơi để ở, mà là nơi kiến tạo môi trường sống, nuôi dưỡng cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống và góp phần hình thành diện mạo đô thị hiện đại, giàu bản sắc cho Vĩnh Long trong tương lai.

Nếu như quy hoạch đồng bộ là điều kiện để hình thành một khu đô thị hiện đại thì quản trị và vận hành chính là yếu tố quyết định chất lượng sống và giá trị lâu dài của khu đô thị đó. Đây cũng là mảnh ghép quan trọng để hoàn thiện chuẩn sống mới cho các khu đô thị của Vĩnh Long.

Trong nhiều năm, thị trường bất động sản thường đánh giá giá trị của một dự án thông qua vị trí, quy mô đầu tư hay chất lượng xây dựng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kinh tế và sự thay đổi trong nhu cầu của người dân, cách nhìn nhận đó đang dần thay đổi.

Một khu đô thị có thể được quy hoạch rất đẹp, sở hữu hạ tầng đồng bộ và kiến trúc hiện đại. Nhưng nếu thiếu một hệ thống quản trị chuyên nghiệp, thiếu chất lượng dịch vụ và không duy trì được môi trường sống sau khi bàn giao, giá trị của khu đô thị rất khó được bảo toàn trong dài hạn.

Ngược lại, nhiều khu đô thị trên thế giới vẫn giữ được sức hấp dẫn hàng chục năm không chỉ nhờ quy hoạch tốt, mà còn bởi chất lượng vận hành, cộng đồng cư dân văn minh và những chuẩn mực dịch vụ được duy trì ổn định trong suốt vòng đời phát triển.

Đó cũng là lý do trong hơn hai thập kỷ qua, các mô hình bất động sản được quản lý và vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế phát triển rất mạnh trên thế giới.

Theo The Wealth Report 2025 của Knight Frank, phân khúc này hiện chiếm khoảng 12,1% nhu cầu của thị trường bất động sản toàn cầu, chỉ đứng sau nhà ở truyền thống và bất động sản công nghiệp - logistics. Điều này cho thấy, người mua ngày càng coi trọng những giá trị vượt ra ngoài bản thân sản phẩm bất động sản.

Theo TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, điều tạo nên sức hấp dẫn của xu hướng này không nằm ở bản thân thương hiệu, mà nằm ở sự thay đổi trong cách con người lựa chọn nơi ở: “Có hai yêu cầu ngày càng được đặt ra ở tầng lớp khách hàng có tiềm lực tài chính. Thứ nhất là giá trị tài sản có được bảo tồn và gia tăng bền vững hay không. Thứ hai là đẳng cấp sống và phong cách sống mà dự án mang lại”.

Theo chuyên gia, điều đó phản ánh một thực tế rằng, người mua ngày nay không còn chỉ tìm kiếm một căn nhà để sở hữu, mà đang tìm kiếm một môi trường sống có khả năng duy trì giá trị tài sản, đồng thời mang lại trải nghiệm sống, phong cách sống và cảm giác gắn kết với cộng đồng.

Đó cũng là lý do vai trò của các đơn vị quản lý và vận hành ngày càng được coi trọng. TS. Võ Trí Thành nhận định: “Thương hiệu không chỉ là biểu tượng của sự sang trọng. Quan trọng hơn, đó là một bảo chứng về chất lượng quản lý, chất lượng dịch vụ và khả năng duy trì giá trị tài sản trong dài hạn”.

Theo chuyên gia, giá trị lớn nhất mà những mô hình này mang lại thậm chí không chỉ nằm ở tài sản: “Theo tôi, cần bàn đến khả năng tạo ra ‘vốn xã hội’ - tức là giá trị đến từ việc được sống, kết nối, học hỏi và làm việc cùng những người giỏi hơn, thành công hơn. Chính cộng đồng đó sẽ tạo ra sức hút đối với nguồn nhân lực, công nghệ, dòng vốn và những cơ hội phát triển mới”.

Ở góc độ đó, chuẩn vận hành không còn đơn thuần là câu chuyện của một đơn vị quản lý. Đó là yếu tố góp phần hình thành cộng đồng cư dân, duy trì chất lượng không gian sống và tạo dựng giá trị lâu dài của cả khu đô thị.

Đối với Vĩnh Long, điều này càng có ý nghĩa khi địa phương đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, hướng tới hình thành những khu đô thị có quy hoạch đồng bộ và chuẩn sống cao hơn.

Nếu như trước đây, mục tiêu là xây dựng những khu đô thị mới thì trong giai đoạn tới, mục tiêu sẽ là kiến tạo những khu đô thị có khả năng vận hành theo các chuẩn mực tiên tiến, nơi chất lượng quy hoạch, hệ thống tiện ích và chất lượng dịch vụ cùng được duy trì trong suốt vòng đời phát triển.

Đó cũng là xu hướng mà nhiều doanh nghiệp phát triển đô thị tại Việt Nam đang theo đuổi thông qua việc hợp tác với các thương hiệu quản lý quốc tế để đưa các tiêu chuẩn quản trị và vận hành hiện đại vào ngay từ giai đoạn phát triển dự án. Không phải để tạo ra sự khác biệt về hình thức, mà để bảo đảm chất lượng dịch vụ, duy trì giá trị tài sản và nâng cao trải nghiệm sống của cư dân trong dài hạn.

Đối với những khu đô thị đang được phát triển tại Vĩnh Long, việc từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn quản lý và vận hành quốc tế cũng sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của địa phương đối với chuyên gia, doanh nhân, nhà đầu tư và những người có nhu cầu an cư lâu dài.

Có thể nói, không gian phát triển mới đang trao cho Vĩnh Long một cơ hội rất đặc biệt. Nhưng lịch sử phát triển của nhiều địa phương cũng cho thấy, cơ hội không tự động trở thành lợi thế.

Lợi thế chỉ được hình thành khi hạ tầng được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng; khi quy hoạch được chuyển hóa thành những khu đô thị có chất lượng; khi chuẩn sống được chuyển hóa thành sức hấp dẫn đối với người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Đó cũng là lý do tương lai của thị trường bất động sản Vĩnh Long sẽ không được quyết định bởi số lượng dự án được triển khai, mà bởi chất lượng của những khu đô thị được kiến tạo.

Nếu những nền tảng về quy hoạch, hạ tầng, bản sắc văn hóa, thể chế và chuẩn quản trị tiếp tục được hiện thực hóa đồng bộ, thì những khu đô thị thế hệ mới sẽ không chỉ góp phần thay đổi diện mạo Vĩnh Long hôm nay.

Quan trọng hơn, đây sẽ trở thành những động lực để Vĩnh Long hình thành một cực tăng trưởng mới, một đô thị đáng sống và một điểm đến hấp dẫn của Đồng bằng sông Cửu Long trong nhiều thập kỷ tới./.