Việt Nam dự kiến có thêm đô thị đặc biệt trong 5 năm nữa

Theo Điều chỉnh Quy hoạch TP. Hải Phòng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố được định hướng phát triển hệ thống đô thị theo mô hình đa cực - đa trung tâm, gắn chặt với các hành lang kinh tế, hành lang cảnh quan - sinh thái và mạng lưới trung tâm đô thị nhiều cấp. Đây được xem là khung không gian phát triển dài hạn, tạo nền tảng để Hải Phòng bứt phá về quy mô và chất lượng đô thị trong giai đoạn tới.

Toàn bộ không gian đô thị được quản lý thống nhất trên địa bàn 114 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 67 xã, 45 phường và 2 đặc khu, bảo đảm kết nối đồng bộ giữa các khu vực nội đô, vùng ven và các cực tăng trưởng mới. Theo dự báo, tỷ lệ đô thị hóa của thành phố sẽ đạt khoảng 65–70% vào năm 2030 và tiếp tục tăng lên 80-85% vào năm 2050, phản ánh tốc độ chuyển dịch mạnh mẽ từ không gian nông thôn sang đô thị hiện đại.

Trong cấu trúc tổng thể, Hải Phòng giữ vai trò đô thị loại I trực thuộc Trung ương, đồng thời từng bước hướng tới đáp ứng các tiêu chí quan trọng của đô thị đặc biệt vào năm 2030. Hệ thống đô thị toàn thành phố được tổ chức xoay quanh 5 đô thị loại II, đóng vai trò các hạt nhân phát triển cấp vùng.

Trong đó, trung tâm đô thị hạt nhân phía Đông được xác định là đô thị cảng biển và dịch vụ tổng hợp, giữ vai trò trung tâm hành chính - chính trị - kinh tế của toàn thành phố. Khu vực này tập trung trụ sở chính quyền, các cơ quan cấp thành phố, trung tâm tài chính - ngân hàng, thương mại và các dịch vụ chất lượng cao, tạo động lực lan tỏa cho khu vực ven biển và đô thị lõi hiện hữu.

Đối trọng với phía Đông là trung tâm đô thị hạt nhân phía Tây, được định hướng trở thành đô thị thương mại - dịch vụ cấp vùng. Đây là đầu mối kết nối Hải Phòng với Hà Nội và vùng đồng bằng sông Hồng thông qua Vành đai 5 và các tuyến cao tốc, đồng thời là trung tâm giáo dục - đào tạo, y tế và khoa học - công nghệ cấp vùng, với hệ thống đại học, bệnh viện và cơ sở nghiên cứu quy mô lớn. Vai trò của cực đô thị này nhằm tạo thế cân bằng phát triển giữa hai nửa không gian Đông - Tây của thành phố.

Ba đô thị loại II còn lại gồm Thủy Nguyên, Chí Linh và Kinh Môn, được định vị là các cực tăng trưởng vệ tinh quan trọng. Thủy Nguyên giữ vai trò đô thị cửa ngõ phía Bắc, gắn với trung tâm hành chính mới Bắc Sông Cấm, đồng thời phát triển các khu đô thị mới, khu công nghiệp sạch và hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại. Chí Linh được định hướng trở thành trung tâm du lịch văn hóa - tín ngưỡng - sinh thái cấp quốc gia, phát triển các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, thể thao và dịch vụ chất lượng cao trên nền tảng đô thị sinh thái đồi núi. Trong khi đó, Kinh Môn đóng vai trò trung tâm công nghiệp vật liệu, năng lượng và công nghiệp hỗ trợ của vùng phía Bắc, gắn với hành lang công nghiệp ven sông Kinh Thầy và hệ thống giao thông thủy – bộ liên vùng.

Song song với các hạt nhân chính, quy hoạch cũng xác định 20 đô thị loại III sẽ được đầu tư nâng cấp đồng bộ, hình thành mạng lưới đô thị vệ tinh trải rộng trên toàn địa bàn. Nhóm đô thị này bao gồm Trường Sơn, An Lão, Núi Đối, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Cát Hải, Cát Bà, Kẻ Sặt, Cẩm Giang, Lai Cách, Gia Lộc, Nam Sách, Phú Thái, Tứ Kỳ, Ninh Giang, Thanh Hà, Thanh Miện, Thanh Quang, Hưng Đạo và Đoàn Tùng.

Việc nâng cấp các đô thị loại III được xem là bước đi chiến lược, nhằm tăng cường năng lực hạ tầng tại các khu vực huyện lỵ, vùng ven và các địa bàn có tiềm năng phát triển công nghiệp, thương mại - dịch vụ. Qua đó, tạo sự lan tỏa phát triển đồng đều, giảm áp lực cho khu vực trung tâm và nâng cao chất lượng sống đô thị trên phạm vi toàn thành phố.