Những ngày đầu tháng 5/2026, trên các đại công trường cao tốc tại khu vực Đông Bắc, không khí thi công vẫn duy trì khẩn trương bất chấp áp lực thời tiết, giá vật liệu leo thang và nhiều khó khăn về địa chất. Từ Lạng Sơn đến Cao Bằng, hàng nghìn kỹ sư, công nhân cùng hàng nghìn thiết bị đang được huy động nhằm tăng tốc đưa các dự án trọng điểm cán đích trong năm 2026.
Tại tỉnh Lạng Sơn, Dự án cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng đang bước vào giai đoạn nước rút sau hơn 2 năm triển khai. Đây là phân đoạn đầu của tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, có chiều dài khoảng 60km, đi qua 7 xã, phường với tổng mức đầu tư 11.029 tỷ đồng do Tập đoàn Đèo Cả thi công.

Thảm bê tông nhựa tại đoạn đầu tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng. Ảnh: Báo Đầu Tư
Theo doanh nghiệp dự án, hiện công trường đang duy trì khoảng 130 mũi thi công với hơn 2.600 nhân sự cùng khoảng 1.200 thiết bị máy móc. Nhiều hạng mục đã bước sang giai đoạn hoàn thiện như thảm bê tông nhựa, lắp dải phân cách, sơn kẻ đường, hộ lan và hệ thống an toàn giao thông. Giá trị thực hiện đến nay đạt hơn 71% khối lượng hợp đồng điều chỉnh.
Nếu duy trì đúng tiến độ hiện nay, toàn bộ tuyến Hữu Nghị - Chi Lăng dự kiến hoàn thành vào ngày 30/9/2026, vượt khoảng 3 tháng so với kế hoạch ban đầu. Trong chuyến kiểm tra công trường ngày 6/5 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị tiếp tục huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tăng tốc thi công để bảo đảm mục tiêu hoàn thành dự án đúng tiến độ đề ra.
Không chỉ riêng Hữu Nghị - Chi Lăng, trên tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh cũng do Tập đoàn Đèo Cả triển khai, nhịp độ thi công cũng đang được đẩy lên cao nhằm tranh thủ thời gian khô ráo trước mùa mưa tại khu vực miền núi phía Bắc. Đây là dự án có tổng chiều dài 121km, kết nối Lạng Sơn với Cao Bằng, được đầu tư theo hai giai đoạn với tổng mức đầu tư khoảng 26.000 tỷ đồng.
Trong đó, giai đoạn I dài 93,35km với 64 cây cầu vượt sông, suối và nhiều tuyến tỉnh lộ, đồng thời có hai hầm xuyên núi gồm Đông Khê dài khoảng 500m và Thất Khê dài khoảng 200m. Đến nay, phần lớn các hạng mục trong và ngoài hầm đã cơ bản hoàn thiện. Giai đoạn II sẽ mở rộng toàn tuyến theo quy mô hoàn chỉnh và xây mới thêm gần 28km cao tốc nối tới cửa khẩu Trà Lĩnh.

Một đoạn cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh. Ảnh: TTXVN
Toàn dự án hiện duy trì 132 mũi thi công với gần 900 máy móc, thiết bị và hơn 2.000 kỹ sư, công nhân. Nhiều đoạn tuyến đang được mở rộng nền đường từ 17m lên 22m nhằm đồng bộ theo quy mô hoàn chỉnh của giai đoạn II. Đặc biệt, 4 dây chuyền thảm bê tông nhựa công suất lớn đã được huy động để đẩy nhanh tiến độ thi công mặt đường. Tổng giá trị thực hiện các gói thầu xây lắp hiện đạt khoảng 74% hợp đồng.
Theo kế hoạch, khoảng 93km từ Đồng Đăng đến Đông Khê sẽ được hoàn thành vào cuối tháng 12/2026 theo quy mô nền đường rộng 22m. Công trường đang duy trì chế độ thi công "3 ca, 4 kíp", xuyên lễ và xuyên đêm để bù tiến độ.
Dù vậy, các dự án cao tốc tại khu vực Đông Bắc vẫn đang đối mặt hàng loạt áp lực lớn. Ngoài tác động của thời tiết cực đoan và mưa lũ kéo dài, các đơn vị thi công còn chịu áp lực từ biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng.
Đáng chú ý, điều kiện địa chất khu vực miền núi phía Bắc tiếp tục phát sinh nhiều yếu tố phức tạp ngoài dự báo, đặc biệt là hang karst, nền địa chất yếu và nguy cơ sạt trượt taluy. Một số vị trí buộc phải thay đổi giải pháp kỹ thuật từ nền đường sang cầu nhằm bảo đảm an toàn công trình, kéo theo chi phí và thời gian thi công gia tăng đáng kể.
Theo ông Đặng Tiến Thắng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, giá xăng dầu và vật liệu xây dựng tại Cao Bằng đã tăng mạnh kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Mức tăng hiện nay vượt xa phần dự phòng trượt giá trong tổng mức đầu tư dự án, tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp dự án và các nhà thầu.
Để bảo đảm tiến độ thi công, các doanh nghiệp dự án đang kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành sớm bổ sung nguồn vốn và tháo gỡ vướng mắc pháp lý. Riêng Dự án Hữu Nghị - Chi Lăng đề xuất bố trí khoảng 2.200 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương sau điều chỉnh dự án. Trong khi đó, Dự án Đồng Đăng - Trà Lĩnh được xác định cần bổ sung thêm khoảng 9.124 tỷ đồng để hoàn thiện toàn tuyến theo quy mô nền đường 22m.
Song song với bài toán vốn, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục được xem là yếu tố then chốt quyết định tiến độ các dự án. UBND tỉnh Lạng Sơn hiện đang chỉ đạo xử lý các tồn tại liên quan đến đất ở, di dời hạ tầng kỹ thuật và hoàn thiện các tuyến đường gom, đường ngang trong tháng 5/2026 nhằm tạo điều kiện cho các nhà thầu tăng tốc thi công trong giai đoạn cao điểm sắp tới.