Thích
Thời gian qua, TP. Hà Nội đã có nhiều động thái quyết liệt nhằm đẩy nhanh tiến độ, tháo gỡ những "điểm nghẽn" pháp lý kéo dài nhiều thập kỷ trong việc tái thiết các khu tập thể cũ. Tại các phường trọng điểm như Thanh Xuân, Đống Đa, Hà Đông..., hàng nghìn căn nhà tập thể được xây dựng từ những năm 1960 - 1990 hiện đã hết niên hạn sử dụng, rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, đe dọa an toàn cư dân. Nổi bật trong số đó, 3 khu tập thể: Vĩnh Hồ, 3 tầng Hà Đông và Thanh Xuân Bắc đang đứng trước cơ hội chuyển mình thành các tổ hợp cao tầng hiện đại.
Được xây dựng trong giai đoạn 1978 - 1987, khu tập thể Thanh Xuân Bắc (phường Thanh Xuân) gồm 60 tòa nhà cao 5 tầng. Theo danh mục chung cư cũ cần cải tạo do Hà Nội công bố tháng 3, 9 tòa đang ở mức C (hư hỏng nặng), 30 tòa thuộc mức B (xuống cấp).
Sau hơn bốn thập kỷ, nhiều hạng mục tại khu tập thể đã xuống cấp nghiêm trọng. Kết cấu ban đầu của các tòa nhà bị phá vỡ bởi hàng loạt "chuồng cọp" được các hộ dân xây dựng tự phát nhằm cơi nới rộng không gian sống. Nhiều "chuồng cọp" thậm chí vươn ra ngoài 4 - 5m so với diện tích ban đầu, tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn kết cấu, phòng cháy chữa cháy, đe dọa sự an toàn của người dân.
Theo một số cư dân, giai đoạn 2004 - 2011, khu tập thể từng được đề xuất phá dỡ để xây dựng các tòa nhà cao khoảng 26 tầng trên diện tích gần 30ha. Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến, dự án chưa thể triển khai.
Tháng 4 vừa qua, tại buổi làm việc với Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, đại diện Tập đoàn Central Trading & Development (CT&D) đã bày tỏ mong muốn tham gia đầu tư vào một số dự án trên địa bàn. Trong đó, doanh nghiệp đề xuất cải tạo khu tập thể Thanh Xuân Bắc nhằm nâng cấp hạ tầng và cải thiện điều kiện sống cho người dân.
Đề xuất của CT&D được TP. Hà Nội đánh giá là phù hợp với chiến lược chỉnh trang, tái thiết đô thị trong dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh cải tạo các khu nhà ở cũ đã xuống cấp. Lãnh đạo Thành phố cũng giao các đơn vị chức năng phối hợp với doanh nghiệp để nghiên cứu, hoàn thiện các thủ tục cần thiết nếu dự án được xúc tiến.
Một điển hình khác là khu tập thể 3 tầng nằm trên đường Lê Hồng Phong (phường Hà Đông, Hà Nội), được xây dựng trong giai đoạn 1970 - 1985.
Trải qua nửa thế kỷ, khu dân cư gồm 4 dãy nhà với 193 căn hộ này hiện là nơi sinh sống của khoảng 600 nhân khẩu nhưng cũng đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Để đối phó với sự chật hẹp, nhiều hộ dân tại đây cũng tự ý cơi nới, chắp vá thêm các "chuồng cọp" bằng tôn, bạt, khung sắt.
Mái ngói và các mảng tường ở nhiều vị trí của khu tập thể 3 tầng đã hư hại nặng.
Các cư dân sinh sống tại khu tập thể này cho biết, dù đã chủ động bỏ kinh phí khắc phục, song việc sửa chữa đơn lẻ, thiếu đồng bộ với toàn bộ dãy nhà nên hiệu quả cải thiện không đáng kể.
Theo dự thảo, tại ô đất của khu tập thể 3 tầng này, UBND phường Hà Đông dự kiến sau phá dỡ các hạng mục sẽ đầu tư xây dựng 3 tòa nhà cao 34 tầng nổi, 2 tầng hầm. Trong đó, tầng hầm 1, 2 và tầng 2 - 4 ở khối đế là không gian để xe, nhà trẻ và phòng sinh hoạt cộng đồng; tầng 1 khối đế là khu chức năng dịch vụ, thương mại và phòng gửi trẻ; từ tầng 5 đến tầng 34 là căn hộ để ở.
Tổng số căn hộ của 3 tòa nhà sau khi được xây mới dự kiến là 1.089 căn (trong đó, tòa nhà CT1 có 340 căn, tòa nhà CT2 có 409 căn, tòa nhà CT3 có 340 căn).
Tương tự, khu tập thể Vĩnh Hồ (phường Đống Đa) với quy mô 36 tòa nhà, tổng cộng 1.938 căn hộ cũng là một trong những khu tập thể xuống cấp trầm trọng tại Hà Nội. Phần lớn các công trình tại đây được xây dựng từ 40 - 50 năm trước, cùng với việc cơi nới, cải tạo tự phát của cư dân khiến nhiều hạng mục tiềm ẩn rủi ro về an toàn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải cải tạo, xây dựng lại đồng bộ.
Ngày 25/11/2025, UBND phường Đống Đa đã ra Quyết định số 689/QĐ-UBND phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết cải tạo, xây dựng lại Khu tập thể Vĩnh Hồ và phụ cận, tỉ lệ 1/500. Để đẩy nhanh công tác lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết, UBND Thành phố đã có chỉ đạo (tại văn bản số 21209/VP-ĐT ngày 18/12/2025), Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã có văn bản số 607/QHKT-NSH gửi tới Ban Chỉ đạo cải tạo xây dựng chung cư cũ và UBND các phường, xã (trong đó có UBND phường Đống Đa) để hướng dẫn cập nhật các cơ chế, chính sách mới về cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.
Mới đây, tại dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố về cải tạo, tái thiết đô thị, Hà Nội thiết kế riêng một chương về chính sách hỗ trợ đặc thù khi xây lại nhà chung cư. Theo đó, chủ sở hữu căn hộ có thể được lựa chọn một trong 4 hình thức gồm tái định cư tại chỗ, nhận nhà tại địa điểm khác, lấy tiền bồi thường hoặc cả nhà và tiền. Trường hợp tái định cư tại chỗ sẽ được bố trí căn hộ có diện tích, chất lượng tương đương hoặc cao hơn nhà cũ.
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đưa ra loạt chính sách hỗ trợ khi xây lại tập thể cũ, bao gồm: Chủ hộ được bố trí tạm cư hoặc cho tiền thuê nhà; Những người có diện tích kinh doanh hợp pháp có thể được nhận thêm khoản hỗ trợ; Người lao động bị ảnh hưởng dự kiến được đào tạo, chuyển đổi nghề và giới thiệu việc làm.
