Những năm gần đây, cùng với xu hướng phát triển của du lịch tàu biển quốc tế, nhu cầu đưa tàu khách cập các cảng trên tuyến luồng Cái Mép - Thị Vải ngày càng gia tăng.
Thực tế giai đoạn 2018-2025 cho thấy, dù chưa có bến khách chuyên dụng, các bến cảng trong khu vực vẫn đã tiếp nhận hơn 277 lượt tàu khách quốc tế, đưa hàng trăm nghìn lượt hành khách đến tham quan, du lịch.
Chính từ nhu cầu thực tiễn này, mới đây, Bộ Xây dựng đã thống nhất chủ trương cho phép thí điểm tiếp nhận tàu khách quốc tế và trong nước tại Bến cảng Phước An. Văn bản chấp thuận được gửi tới Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam và chủ đầu tư cảng, với thời gian thí điểm kéo dài một năm kể từ ngày ban hành.

Cảng biển Phước An được thí điểm tiếp nhận tàu khách quốc tế. Ảnh: Internet
Theo Bộ Xây dựng, quyết định này được đưa ra trên cơ sở quy hoạch hệ thống cảng biển quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050.
Trong đó, khu bến Phước An - Gò Dầu - Phước Thái trên sông Thị Vải được xác định là nhóm cảng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, với chức năng tiếp nhận hàng tổng hợp, container, hàng rời và hàng lỏng/khí.

Hiện cảng Phước An được quy hoạch với 9 cầu cảng. Ảnh: Internet
Về hạ tầng, quy hoạch chi tiết vùng đất, vùng nước cảng biển Đồng Nai cho thấy Bến cảng Phước An được bố trí sáu cầu cảng, tổng chiều dài 1.880m, đủ điều kiện tiếp nhận tàu trọng tải đến 60.000 tấn, đáp ứng nhu cầu thông qua hàng hóa từ 7,1 đến 11,8 triệu tấn mỗi năm. Đây được xem là cơ sở quan trọng để xem xét khả năng khai thác bổ sung tàu khách trong giai đoạn thí điểm.
Để bảo đảm an toàn hàng hải, Bộ Xây dựng cho phép doanh nghiệp chủ động đầu tư mở rộng vũng quay tàu tạm trong trường hợp hiện trạng chưa đáp ứng yêu cầu quay trở của tàu khách.
Việc đầu tư phải sử dụng vốn của doanh nghiệp, tuân thủ đầy đủ quy định về quản lý nạo vét và tuyệt đối không được lợi dụng để khai thác cát trái phép.
Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam được giao trách nhiệm thỏa thuận chi tiết quy mô mở rộng vũng quay tàu, đồng thời hướng dẫn chủ đầu tư triển khai thí điểm theo đúng các nghị định và quy định pháp luật liên quan.

Cảng Phước An là cảng biển lớn nhất tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Internet
Việc tiếp nhận tàu khách chỉ được thực hiện khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về an toàn hành khách, an ninh hàng hải, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường.
Về phía doanh nghiệp, Công ty cổ phần Dầu khí Đầu tư khai thác Cảng Phước An phải xây dựng phương án tổ chức, phân luồng riêng giữa hoạt động hành khách và khai thác hàng hóa tại cảng.
Doanh nghiệp chịu toàn bộ trách nhiệm trong quá trình thí điểm và không đề xuất Nhà nước đầu tư, nâng cấp luồng hàng hải hay khu quay trở.
Hiện Cảng Phước An được quy hoạch với chín cầu cảng, tổng chiều dài 2.830m. Trong đó, các cầu cảng số 5, 6, 6 nối dài và 7 đã hoàn thành, đủ điều kiện khai thác tàu đến 60.000DWT.
Chủ đầu tư hiện cũng đã xây dựng vũng quay tàu tạm đường kính 380m, được cơ quan chức năng công bố đưa vào sử dụng.
Trong bối cảnh đội tàu biển ngày càng gia tăng kích cỡ, nhiều hãng tàu bày tỏ mong muốn đưa tàu lớn cập cảng Phước An.
Đón đầu xu thế này, các cầu cảng tại đây được thiết kế với khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn hơn, trong đó cầu cảng số 5 và 6 có thể đón tàu đến 80.000DWT, cầu cảng số 7 lên tới 100.000DWT - tạo dư địa cho cả khai thác hàng hóa lẫn tàu khách trong tương lai.
Dự án Cảng Phước An được xây dựng bên bờ sông Thị Vải, có tổng vốn đầu tư gần 20.000 tỷ đồng. Theo như quy hoạch, cảng này được chia thành các phân khu cảng và phân khu dịch vụ hậu cần.
Phân khu cảng có tổng diện tích 183ha, tổng chiều dài bến 3.050m, gồm 6 bến container, 4 bến tổng hợp có khả năng đón tàu có tải trọng 60.000DWT. Với quy mô, năng lực khai thác 2,2 triệu TEUs (1TEU tương đương container 20feet) và 4 triệu tấn hàng hóa tổng hợp/năm.
Dự kiến năm 2025 sẽ đạt 0,2 triệu TEUs, sau đó tăng dần và sẽ đạt 1,18 triệu TEUs vào năm 2030.