Làm việc không công vì bị "cắt cầu"

Gần 10 năm làm môi giới bất động sản, anh T.H.A không ít lần bị khách "cắt cầu". Thời mới vào nghề, anh từng theo một khách gần ba tháng để tìm căn nhà hơn 10 tỷ đồng đảm bảo các tiêu chí: pháp lý rõ ràng, mặt tiền có thể kinh doanh, gần trường học, bệnh viện và tiện di chuyển. Anh T.H.A phải lọc hàng chục căn từ nguồn hàng được chủ nhà ký gửi và nguồn hàng của các môi giới khác, có căn phù hợp lại dẫn khách đi xem thực tế và liên tục tư vấn khi khách thay đổi nhu cầu.

Khi khách chọn được căn ưng ý, anh T.H.A là người kết nối khách với chủ nhà và hỗ trợ hai bên thương lượng. Nhưng chỉ vài ngày sau, anh phát hiện khách đã tự liên hệ với chủ nhà làm việc trực tiếp để mong được giá rẻ. Chủ nhà cũng "gạt" vai trò của môi giới để tránh phải trả hoa hồng. Giao dịch được chốt nhưng không có tên anh trong bất kỳ thỏa thuận nào.

Trong nghề môi giới bất động sản, "cắt cầu" là tình huống người mua và người bán sau khi được môi giới kết nối đã loại môi giới khỏi giao dịch để trực tiếp làm việc với nhau. Về bản chất, đó là hành vi chiếm dụng thành quả môi giới đã dày công tạo dựng, nhằm né tránh nghĩa vụ chi trả hoa hồng.

"Nỗi buồn vì công sức bị phủ nhận, vai trò không được tôn trọng không lớn bằng niềm tin vào nghề, vào con người bị hao hụt nặng nề", anh T.H.A nói.

Câu chuyện của anh không cá biệt, nó đang phản ánh góc khuất đáng buồn của nghề môi giới bất động sản: Môi giới bỏ ra nhiều thời gian, chi phí và quan hệ để tạo lập giao dịch, nhưng cơ chế ghi nhận đóng góp lại quá mong manh.

Anh Tuấn - Giám đốc một sàn giao dịch bất động sản ở khu Đông cho biết, "cắt cầu" trở thành nỗi ám ảnh của nhiều môi giới, bởi họ mất nhiều chi phí, công sức, thời gian để chăm sóc khách hàng nhưng lại không được bảo vệ.

"Đây là điểm nghẽn lớn của nghề môi giới. Giá trị của họ không chỉ nằm ở khoảnh khắc ký hợp đồng mà được tạo ra trong hàng chục bước nhỏ trước đó: tìm đúng nguồn hàng, kiểm tra độ tin cậy, định vị nhu cầu khách, xây dựng niềm tin, xử lý băn khoăn, kết nối các bên, hỗ trợ hồ sơ và giữ nhịp giao dịch đến cuối cùng. Nhưng khi thị trường chỉ nhìn thấy người xuất hiện ở thời điểm chốt giao dịch, giá trị lao động trước đó không được ghi nhận và đánh giá đúng", anh Tuấn chia sẻ.

Ông Phan Lê Mạnh - đại diện One Mount - hệ sinh thái số hàng đầu Việt Nam chỉ ra ngành môi giới bất động sản truyền thống đang bị đình trệ bởi ba khủng hoảng cốt lõi: Niềm tin, hiệu suất và quy trình. Trong đó, khủng hoảng quy trình khiến giao dịch phức tạp, thiếu minh bạch, phụ thuộc nhiều vào "may mắn", dẫn tới tranh chấp hoa hồng và nạn "cắt cầu".

Vấn nạn này ngày càng đau đầu khi thiếu một hạ tầng ghi nhận minh bạch, người làm đúng vẫn có thể yếu thế trước người đi đường tắt. Hệ quả là môi giới ngày càng phòng thủ. Họ giấu thông tin chủ nhà, ngại chia sẻ nguồn hàng, dè chừng khi hợp tác với đồng nghiệp, hạn chế đưa khách qua nhiều lớp trung gian. Bởi vậy, bài toán đặt ra không đơn thuần là chống "cắt cầu" mà cần xây dựng một cơ chế để mọi đóng góp có thể được nhìn thấy, xác nhận, lượng hóa và chi trả công bằng.

"Dấu chân số" và lời giải cho bài toán niềm tin

Theo ông Mạnh, trong nhiều ngành, công nghệ đã thay đổi cách ghi nhận công sức lao động. Tài xế công nghệ có lịch sử chuyến đi, người bán hàng online có lịch sử đơn hàng, chuyên viên tài chính có hồ sơ tư vấn và quy trình phê duyệt. Nhưng với môi giới bất động sản, một nghề có giá trị giao dịch cao hơn rất nhiều, lịch sử đóng góp vẫn thường bị phân tán trong các đoạn tin nhắn và qua lời kể.

Vì vậy, điều thị trường cần không chỉ là một ứng dụng đăng tin mới mà là một hạ tầng ghi nhận "dấu chân số" cho từng giao dịch: ai đưa tài sản lên hệ thống, ai xác thực thông tin, ai giới thiệu khách... Khi mọi bước đi đều được lưu lại trên một không gian giao dịch chung, công sức sẽ dễ dàng được ghi nhận.

Nhận thấy bức tranh này, One Mount đã triển khai phát triển nền tảng công nghệ dành riêng cho môi giới - OneHub, ứng dụng này giống như phòng giao dịch số tập trung, nơi các bên liên quan cùng cộng tác trong một không gian an toàn. Tại đây có cơ chế ghi nhận và phân chia hoa hồng dựa trên từng nhiệm vụ cụ thể mà môi giới hoàn thành, thay vì phụ thuộc vào đàm phán cảm tính.

Cách tiếp cận này, nếu được triển khai hiệu quả, có thể thay đổi gốc rễ quan hệ hợp tác trong nghề môi giới. Người có hàng không còn phải giấu hàng bằng mọi giá. Người có khách không còn phải giữ khách trong trạng thái phòng thủ. Khi quyền lợi được bảo vệ bằng dữ liệu, hợp tác không còn là rủi ro mà trở thành cơ hội.

Điểm đáng chú ý là công nghệ ở đây không thay thế con người. Ngược lại, nó bảo vệ phần giá trị khó thay thế nhất của môi giới: năng lực tạo niềm tin, tư vấn, kết nối và thúc đẩy giao dịch. AI có thể giúp ghép nối cung - cầu, dữ liệu có thể giúp xác thực thông tin, nhưng quyết định xuống tiền của khách hàng vẫn cần vai trò của con người. Vấn đề là vai trò ấy phải được lưu dấu, thay vì biến mất sau một cuộc gọi đi vòng.

Đại diện One Mount cũng kỳ vọng, nền tảng OneHub sẽ là nơi dữ liệu được xác thực, nhu cầu được ghép nối thông minh, công sức được ghi nhận minh bạch và hoạt động hành nghề được đặt trong quy trình chuyên nghiệp hơn.

Nhờ đó, từ chỗ làm nghề bằng kinh nghiệm và niềm tin cá nhân, môi giới bước sang giai đoạn làm nghề bằng dữ liệu, quy trình và uy tín tích lũy. Đó là nền móng để nghề môi giới bất động sản bước ra khỏi vùng xám, tiến tới một chuẩn mực chuyên nghiệp và đáng được tôn trọng hơn./.