Thích
Thời điểm bắt đầu sử dụng đất là một trong những căn cứ quan trọng khi xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu và xác định hạn mức công nhận đất ở.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người dân vẫn băn khoăn về giá trị pháp lý của các loại hồ sơ địa chính cũ, đặc biệt là sổ mục kê ruộng đất lập theo Chỉ thị 299/TTg hay các văn bản xác nhận nguồn gốc đất của chính quyền địa phương.
Liên quan đến vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có hướng dẫn làm rõ căn cứ xác định đất sử dụng ổn định trước ngày 18/12/1980 theo quy định của Luật Đất đai 2024.
Không phải mọi giấy tờ đều được xem là căn cứ trực tiếp
Theo phản ánh của một công dân gửi đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hồ sơ đất đai hiện có gồm sổ mục kê ruộng đất 299, hồ sơ địa chính qua các thời kỳ và văn bản xác nhận nguồn gốc đất của UBND cấp xã, trong đó đều thể hiện thửa đất được sử dụng ổn định từ trước ngày 18/12/1980.
Tuy nhiên, do cách hiểu và áp dụng pháp luật tại một số địa phương chưa hoàn toàn thống nhất, người dân đặt câu hỏi liệu các loại giấy tờ này có đủ cơ sở để xác định thời điểm sử dụng đất và làm căn cứ công nhận hạn mức đất ở hay không.
Trả lời nội dung trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Luật Đất đai 2024 đã quy định khá rõ về các loại giấy tờ được xem là căn cứ chứng minh quyền sử dụng đất.
Những loại giấy tờ được pháp luật công nhận
Theo khoản 1 Điều 137 Luật Đất đai 2024, một số giấy tờ về quyền sử dụng đất được lập trước ngày 15/10/1993 có thể được sử dụng để xem xét công nhận quyền sử dụng đất.
Trong đó có sổ mục kê được lập trước ngày 18/12/1980 và có ghi nhận tên người sử dụng đất.
Nhiều trường hợp sẽ được nghiên cứu cấp sổ đỏ nếu đáp ứng đủ điều kiện. Ảnh minh họa
Ngoài ra, các loại hồ sơ được hình thành trong quá trình đăng ký ruộng đất theo Chỉ thị 299/TTg cũng thuộc nhóm giấy tờ có giá trị pháp lý, bao gồm:
Biên bản xét duyệt của Hội đồng đăng ký ruộng đất cấp xã xác nhận việc sử dụng đất hợp pháp.
Bản tổng hợp các trường hợp sử dụng đất hợp pháp do cơ quan có thẩm quyền lập.
Đơn đăng ký quyền sử dụng ruộng đất.
Giấy chứng nhận đã đăng ký quyền sử dụng đất do cơ quan Nhà nước cấp.
Bên cạnh đó, Luật Đất đai cũng cho phép UBND cấp tỉnh quy định bổ sung một số loại giấy tờ khác phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.
Đối với trường hợp sổ mục kê ruộng đất được lập trong quá trình thực hiện Chỉ thị 299/TTg nhưng hoàn thành sau năm 1984, Bộ cho rằng cần căn cứ thêm vào quy định cụ thể của từng địa phương để xác định có thuộc nhóm giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137 hay không.
Văn bản xác nhận của xã không phải căn cứ pháp lý độc lập
Một nội dung được nhiều người dân quan tâm là giá trị pháp lý của văn bản xác nhận nguồn gốc đất do UBND cấp xã lập.
Về vấn đề này, chia sẻ trên báo Lao Động, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết pháp luật đất đai hiện nay không quy định văn bản xác nhận nguồn gốc đất của UBND cấp xã là căn cứ pháp lý độc lập để xác định đất đã được sử dụng trước ngày 18/12/1980.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa loại giấy tờ này không có giá trị trong quá trình giải quyết hồ sơ.
Trên thực tế, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét tổng thể hồ sơ, tài liệu và các chứng cứ liên quan để xác định thời điểm bắt đầu sử dụng đất đối với từng trường hợp cụ thể.
Việc xác định thời điểm sử dụng đất phải dựa trên từng hồ sơ cụ thể
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, pháp luật hiện hành đã có quy định riêng đối với trường hợp có giấy tờ về quyền sử dụng đất và trường hợp không có giấy tờ.
Do đó, khi thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất lần đầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào hồ sơ thực tế của từng thửa đất để xác định thời điểm sử dụng và xem xét áp dụng các quyền lợi liên quan.
Điều này đồng nghĩa không có một loại giấy tờ duy nhất quyết định việc công nhận đất sử dụng trước ngày 18/12/1980. Thay vào đó, cơ quan chức năng sẽ đánh giá trên cơ sở tổng hợp các hồ sơ địa chính, giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và các tài liệu liên quan theo quy định của Luật Đất đai 2024.
