Chủ tịch xã có thể xử phạt vi phạm đất đai đến 250 triệu đồng

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, với nhiều nội dung đáng chú ý nhằm khắc phục bất cập và nâng cao hiệu lực quản lý.

Theo dự thảo đang được Bộ Tư pháp thẩm định, thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã được đề xuất nâng mạnh, cho phép phạt tiền tối đa lên tới 250 triệu đồng, thay vì mức 5 triệu đồng như quy định hiện hành. Đồng thời, cấp xã cũng được áp dụng các biện pháp xử phạt bổ sung như tịch thu giấy tờ giả, giấy tờ bị tẩy xóa; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn đất đai có thời hạn.

Không chỉ cấp xã, dự thảo cũng điều chỉnh thẩm quyền của các cấp quản lý khác. Theo đó, Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành đất đai và Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường có thể xử phạt đến 400 triệu đồng, tăng đáng kể so với mức 50 triệu đồng hiện nay.

Một điểm mới quan trọng là việc bổ sung nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Theo quy định này, việc xác định vi phạm phải tuân thủ chặt chẽ trình tự, thủ tục theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và pháp luật đất đai, qua đó hạn chế tình trạng hiểu không thống nhất, né tránh trách nhiệm hoặc từ chối giải quyết hồ sơ.

Dự thảo cũng làm rõ cách xác định đối tượng vi phạm trong các trường hợp đặc thù. Cụ thể, với quyền sử dụng đất chung của vợ chồng hoặc nhiều người, việc xử phạt được áp dụng như đối với một cá nhân, trừ khi các bên cùng thực hiện hành vi vi phạm. Đồng thời, các đơn vị hành chính đặc khu sẽ áp dụng mức xử phạt tương ứng với cấp xã hoặc phường, tùy theo chức năng được giao.

Bên cạnh đó, nhiều biện pháp khắc phục hậu quả được bổ sung như buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, khôi phục mốc địa giới hành chính hoặc thực hiện lại các thủ tục đất đai theo quy định.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc sửa đổi nghị định là cần thiết để đảm bảo đồng bộ với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính, đồng thời phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp sau khi sắp xếp.

Thực tiễn triển khai Nghị định 123/2024/NĐ-CP cho thấy, sau hơn 1 năm áp dụng, cả nước đã phát hiện và xử lý 8.951 vụ vi phạm trong lĩnh vực đất đai, với tổng số tiền xử phạt hơn 146,9 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến sử dụng đất sai mục đích, lấn chiếm đất, không đăng ký đất đai hoặc chậm đăng ký biến động.

Dù đạt được những kết quả nhất định, quá trình thực hiện vẫn phát sinh không ít vướng mắc, đặc biệt trong việc xác định hành vi vi phạm, đối tượng bị xử phạt và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Một số quy định chưa đủ rõ ràng hoặc chưa theo kịp thực tiễn cũng khiến việc triển khai giữa các địa phương còn thiếu thống nhất.

Việc sửa đổi, bổ sung nghị định lần này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng tính răn đe của chế tài, đồng thời tạo cơ sở rõ ràng hơn cho các cơ quan chức năng trong phát hiện, xử lý và ngăn chặn vi phạm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai trong thời gian tới.