Thích
Công trình xanh đắt hay rẻ cần nhìn vào giá trị dài hạn
Trong những năm gần đây, công trình xanh ngày càng được quan tâm trong quá trình phát triển bất động sản tại Việt Nam. Cùng với sự thay đổi trong nhu cầu của người mua, các yếu tố về sức khỏe, chất lượng môi trường sống và hiệu quả sử dụng công trình cũng được chú trọng hơn.
Tại phiên thảo luận “Dịch chuyển giá trị” thuộc Diễn đàn Phát triển Chuỗi giá trị Bất động sản Việt Nam năm 2026, do Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam và Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 30/10, bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC), Giám đốc Phát triển Bền vững khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Tập đoàn Saint-Gobain, đã chia sẻ về những thay đổi trong cách nhìn nhận giá trị công trình xanh.
Bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC), Giám đốc Phát triển Bền vững khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Tập đoàn Saint-Gobain.
Theo bà Hằng, Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam đã hoạt động tại Việt Nam khoảng 20 năm. Nhìn lại giai đoạn đầu, nhiều chủ đầu tư quan tâm đến công trình xanh chủ yếu dưới góc độ tiếp thị. Việc sở hữu một công trình đạt chứng nhận xanh được xem là lợi thế để quảng bá và nâng cao sức hấp dẫn của sản phẩm trên thị trường.
Tuy nhiên, nhu cầu và quan niệm về giá trị của người mua, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang có sự thay đổi. Bên cạnh sức khỏe và chất lượng môi trường sống, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cũng ngày càng được quan tâm.
Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam cho biết, khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang chịu những tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu, đặt ra yêu cầu mới đối với quy hoạch đô thị và thiết kế công trình xây dựng.
"Tôi cho là một sản phẩm bất động sản khi được đưa ra thị trường cần được tính toán cho vòng đời sử dụng kéo dài 50 - 100 năm. Vì vậy, ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế, chủ đầu tư phải xem xét khả năng tồn tại và thích ứng của công trình trước những biến động của môi trường và khí hậu trong dài hạn. Nếu một công trình vừa đưa vào sử dụng đã xảy ra ngập lụt thì rất khó có thể bảo đảm giá trị lâu dài cho người sử dụng", bà Phan Thu Hằng nêu.
Ở góc độ lợi ích trực tiếp, bà Hằng cho rằng công trình xanh có thể giúp tiết kiệm chi phí điện, nước trong quá trình sử dụng. Một tòa nhà được thiết kế tốt, tận dụng hiệu quả các điều kiện tự nhiên sẽ giảm nhu cầu sử dụng năng lượng. Bên cạnh đó, để hạn chế hiện tượng quá nhiệt và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, cần chú trọng vị trí xây dựng và thiết kế lớp vỏ công trình.
Bà Phan Thu Hằng, Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt NamĐối với quy hoạch đô thị, các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu có thể kết hợp với việc tạo dựng không gian sinh hoạt cộng đồng. Chẳng hạn, công viên, không gian xanh vừa phục vụ nhu cầu vui chơi, tập thể dục và giao lưu của người dân, vừa có thể góp phần hấp thụ, điều tiết nước mưa. Ví dụ tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng, trong khi một số khu vực xung quanh xảy ra ngập lụt, thì đô thị này vẫn có khả năng hạn chế ngập nhờ hệ thống hồ điều hòa và các công viên sinh thái có chức năng hấp thụ, điều tiết nước.
"Như vậy, công trình xây dựng lên không chỉ dừng lại ở khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu ở hiện tại, mà còn phải chủ động thích ứng với những thay đổi đó trong tương lai ngay trong quá trình quy hoạch và thiết kế ban đầu", Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam nêu ý kiến.
Một vấn đề khác được bà Phan Thu Hằng đề cập là cách đánh giá chi phí và giá trị dài hạn của công trình. Theo bà, một công trình xây dựng có thể tồn tại 50 - 100 năm. Có những công trình ban đầu có vẻ rẻ, chi phí đầu tư thấp, nhưng chỉ sau 10 năm đã không còn đáp ứng nhu cầu sử dụng hoặc phải bỏ ra khoản tiền lớn để sửa chữa, cải tạo do ngập lụt hay để thích ứng với biến đổi khí hậu.
“Nếu chúng ta chỉ thiết kế công trình để tối ưu chi phí đầu tư ở thời điểm hiện tại mà không tính đến những rủi ro trong tương lai, thì 15 - 20 năm sau, ai sẽ phải chi trả cho việc vận hành, sửa chữa và cải tạo? Hay chính người sử dụng công trình cuối cùng sẽ phải gánh chịu”, bà Hằng đặt vấn đề.
Theo bà, chủ đầu tư và các đơn vị tiếp thị, phát triển sản phẩm bất động sản cần thay đổi cách nhìn nhận và truyền thông về giá trị công trình. Bên cạnh những lợi ích như cải thiện chất lượng không khí, tăng khả năng tiếp cận thiên nhiên, tiết kiệm năng lượng, nước và giảm phát thải carbon, công trình xanh còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành. Việc áp dụng các giải pháp thiết kế thụ động, sử dụng hiệu quả năng lượng và nước có thể giúp giảm chi phí vận hành, mang lại lợi ích trực tiếp cho người sử dụng. Giá trị công trình xanh cần vượt ra ngoài mục tiêu tiếp thị, hướng đến những giá trị trong dài hạn.
"Ngay cả đối với bất động sản cao cấp, giá trị cũng không nhất thiết nằm ở việc sử dụng những vật liệu đắt tiền hay thiết kế xa hoa. Điều quan trọng là công trình đáp ứng được những yêu cầu sử dụng trong tương lai và duy trì giá trị lâu dài cho người sử dụng", bà Phan Thu Hằng nêu quan điểm.
Việc đạt được chứng nhận công trình xanh mới chỉ là điểm khởi đầu
Cùng với hiệu quả sử dụng năng lượng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, chất lượng không khí trong nhà cũng là một yếu tố được quan tâm khi đánh giá môi trường sống tại các công trình bất động sản.
Tại phiên thảo luận, ông Ngô Xuân Đông, Giám đốc Kỹ thuật VIVEN Vietnam, cho rằng ô nhiễm không khí đang đặt ra yêu cầu cải thiện chất lượng môi trường sống, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM.
Theo ông Đông, trong khi việc cải thiện chất lượng không khí ngoài trời cần nhiều thời gian, các công trình có thể chủ động nâng cao chất lượng không khí bên trong thông qua những giải pháp thông gió, lọc và kiểm soát không khí phù hợp.
Thực tế, ngày càng nhiều gia đình sử dụng máy lọc không khí để cải thiện môi trường sống. Tuy nhiên, ông Đông lưu ý, những thiết bị này có thể loại bỏ một phần bụi và các chất ô nhiễm, nhưng chưa giải quyết được yêu cầu cung cấp không khí tươi từ bên ngoài khi không gian sống đóng kín.
Vì vậy, theo ông, việc kết hợp hệ thống thông gió cơ học với lọc không khí là một hướng giải pháp cần được quan tâm trong phát triển nhà ở. Các hệ thống này đã được ứng dụng tại nhiều quốc gia, trong khi việc tích hợp vào công trình nhà ở tại Việt Nam vẫn còn hạn chế.
Ông Ngô Xuân Đông, Giám đốc Kỹ thuật VIVEN Vietnam.
Tuy nhiên, lựa chọn công nghệ cũng cần phù hợp với điều kiện khí hậu. Ông Đông cho biết, tại châu Âu, các hệ thống thông gió có thu hồi nhiệt được sử dụng khá phổ biến. Nhưng nếu áp dụng nguyên các giải pháp này vào Việt Nam mà không tính đến khí hậu nóng ẩm, hiệu quả tiết kiệm năng lượng sẽ không đạt như mong muốn.
Từ những đặc điểm khí hậu của Việt Nam, ông Đông giới thiệu giải pháp thông gió thu hồi năng lượng (ERV), hay còn gọi là hệ thống cấp gió tươi thu hồi nhiệt và ẩm. Hệ thống sử dụng bộ trao đổi năng lượng để giảm nhiệt và độ ẩm của không khí ngoài trời trước khi đưa vào công trình, qua đó giảm tải cho hệ thống điều hòa và góp phần nâng cao chất lượng không khí trong nhà.
Theo đại diện VIVEN Vietnam, việc lựa chọn giải pháp kỹ thuật còn cần tính đến yêu cầu cung cấp không khí tươi, kiểm soát bụi mịn, nhiệt độ và độ ẩm, đồng thời hạn chế năng lượng tiêu thụ trong quá trình vận hành.
Bên cạnh các giải pháp cải thiện chất lượng môi trường sống, việc đo lường và duy trì hiệu quả của công trình xanh sau khi đưa vào sử dụng cũng là vấn đề được quan tâm. Theo Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam Phan Thu Hằng cho rằng, cgiá trị thực của công trình xanh cần được thể hiện bằng những kết quả cụ thể, có thể đo lường và kiểm chứng. Điều quan trọng là xác định công trình mang lại những lợi ích gì, hiệu quả ra sao và được đánh giá theo những tiêu chí nào, chứ không chỉ căn cứ vào chứng nhận xanh.
Để làm được điều đó, cần có khung đánh giá phù hợp nhằm lượng hóa các giá trị mà công trình mang lại, đồng thời bảo đảm sự phối hợp giữa các khâu thiết kế, thi công và quản lý vận hành. Các giải pháp được tính toán trong quá trình thiết kế cần được triển khai và duy trì hiệu quả khi công trình đi vào sử dụng.
"Tôi cho rằng, việc đạt được chứng nhận công trình xanh mới chỉ là điểm khởi đầu, chứ không phải điểm kết thúc. Vấn đề quan trọng hơn là làm thế nào để những giá trị xanh đó được duy trì trong suốt vòng đời công trình", Chủ tịch Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam nhấn mạnh.
