Đề xuất chuyển khu thương mại tự do Đà Nẵng khỏi trung tâm TP, dành lõi đô thị cho trung tâm tài chính

Việc mở rộng địa giới hành chính sau sáp nhập với Quảng Nam không chỉ giúp TP. Đà Nẵng gia tăng quy mô diện tích mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn bộ không gian phát triển. Theo nhiều chuyên gia quy hoạch, đây là thời điểm để thành phố thay đổi cách phân bổ chức năng đô thị, thay vì tiếp tục dồn các hoạt động kinh tế vào khu vực trung tâm như trước đây.

Tại hội thảo về công tác quy hoạch kiến trúc đô thị gắn với văn hóa, di sản diễn ra ngày 27/6, nhiều ý kiến cho rằng Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội hiếm có để định hình lại cấu trúc phát triển theo tư duy vùng, hướng đến mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của miền Trung.

Mở rộng địa giới, mở rộng tư duy quy hoạch

Báo VnExpress cho biết, theo TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn, khi địa giới hành chính thay đổi, bài toán quy hoạch cũng cần được tiếp cận theo một tầm nhìn mới.

Trước thời điểm sáp nhập, Đà Nẵng có diện tích tự nhiên khoảng 1.283km2. Quỹ đất hạn chế khiến nhiều dự án lớn, trong đó có Khu thương mại tự do, phải bố trí thành bảy khu chức năng tách rời tại khu vực Liên Chiểu và Hòa Vang.

Tuy nhiên, sau khi hợp nhất với Quảng Nam, diện tích của thành phố đã tăng lên hơn 11.800km2. Theo ông Sơn, quy mô mới cho phép địa phương cân nhắc lại cách tổ chức không gian phát triển, thay vì tiếp tục duy trì các mô hình quy hoạch phù hợp với giai đoạn trước.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là nghiên cứu chuyển các khu chức năng có nhu cầu sử dụng quỹ đất lớn như công nghiệp, logistics hoặc khu thương mại tự do về khu vực Chu Lai, cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 100km về phía Nam.

Theo vị chuyên gia, khi các chức năng này được dịch chuyển, khu vực lõi đô thị hiện hữu sẽ có điều kiện tập trung phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như tài chính, đổi mới sáng tạo, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao.

Phát triển theo vùng thay vì chỉ nhìn trong ranh giới thành phố

Ở góc độ quy hoạch dài hạn, TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng Đà Nẵng không nên giới hạn tầm nhìn trong phạm vi địa giới hành chính mới.

Theo ông, khu vực Chân Mây - Lăng Cô của TP. Huế chỉ cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 30km, gần hơn rất nhiều so với Chu Lai hoặc Tam Kỳ. Trong khi đó, hướng phát triển về phía Nam còn chịu tác động của đô thị di sản Hội An, khiến việc hình thành một dải đô thị liên tục gặp nhiều hạn chế.

Vì vậy, ông đề xuất thành phố phát triển không gian đô thị trung tâm theo hướng Bắc, đồng thời tăng cường liên kết với khu vực Chân Mây - Lăng Cô để hình thành một cực phát triển mới có quy mô vùng.

Theo chuyên gia, cách tiếp cận này không chỉ giúp Đà Nẵng mở rộng không gian đô thị hiện đại mà còn tạo động lực phát triển chung cho cả khu vực miền Trung, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Quy hoạch phải song hành với bảo tồn di sản

Đồng quan điểm về phát triển theo hướng liên kết vùng, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, cho rằng sau sáp nhập, Đà Nẵng trở thành đô thị trực thuộc Trung ương có diện tích lớn thứ hai cả nước, chỉ sau Đồng Nai, theo Tạp chí điện tử Doanh nghiệp Hội nhập.

Không chỉ mở rộng về quy mô, thành phố còn sở hữu lợi thế đặc biệt khi nằm trong không gian của hai Di sản Văn hóa thế giới là phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn.

Theo ông Chính, đây là điều kiện để xây dựng một "hành lang di sản" kết nối Huế, Đà Nẵng, Hội An và Mỹ Sơn, qua đó tạo nền tảng phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và các ngành kinh tế sáng tạo.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng quá trình đô thị hóa nhanh có thể tạo áp lực lên cảnh quan và các giá trị lịch sử nếu thiếu định hướng kiểm soát phù hợp.

Theo đó, công tác quy hoạch cần xác định rõ các khu vực phải ưu tiên bảo tồn như không gian ven sông, ven biển, khu phố cũ và hệ thống di sản; đồng thời kiểm soát chặt chỉ tiêu về chiều cao công trình, mật độ xây dựng nhằm hạn chế nguy cơ thương mại hóa quá mức làm ảnh hưởng đến bản sắc đô thị.

Tận dụng không gian mới để tạo động lực tăng trưởng

Theo các chuyên gia, việc mở rộng địa giới không đơn thuần là tăng diện tích hành chính mà là cơ hội để tái phân bổ các chức năng phát triển trên quy mô lớn hơn.

Nếu quy hoạch được tổ chức theo tư duy vùng, Đà Nẵng có thể vừa mở rộng dư địa tăng trưởng kinh tế, vừa dành không gian trung tâm cho các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, đồng thời khai thác hiệu quả lợi thế về di sản, du lịch và liên kết vùng.

Trước đó, Khu thương mại tự do Đà Nẵng, được thành lập vào tháng 6/2025 với quy mô khoảng 1.881ha với bảy khu chức năng không liền kề, bao gồm sản xuất, logistics, thương mại - dịch vụ, công nghiệp công nghệ số, công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh thành phố đã có không gian phát triển lớn hơn sau sáp nhập, việc điều chỉnh quy hoạch các khu chức năng này đang được nhiều chuyên gia xem là một trong những vấn đề đáng cân nhắc trong chiến lược phát triển dài hạn.