Thích
Bộ Xây dựng mới có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư hai dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn với tổng mức đầu tư hơn 37.000 tỷ đồng.
Hai dự án gồm tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi cùng các công trình phụ trợ. Nguồn vốn thực hiện dự kiến được bố trí từ ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn.
Trong đó, tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn có điểm đầu tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi và điểm cuối tại ga Kim Sơn, đi qua địa phận Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Tuyến chính dài khoảng 31,3km, kèm theo 10,3km tuyến nhánh.
Tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn. Ảnh minh họa
Giai đoạn đầu, dự án được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi, gồm một tuyến khổ 1.435mm và một tuyến khổ 1.000mm với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 25.675 tỷ đồng.
Hiện Ban Quản lý dự án đường sắt đang hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, dự kiến trình cấp có thẩm quyền trong năm 2026.
Dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi có chiều dài khoảng 26,5km được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn khổ 1.000mm.
Dự án bao gồm việc xây dựng hai ga mới tại Thường Tín và Phú Xuyên, cùng xí nghiệp đầu máy, xí nghiệp toa xe hàng và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia được di dời từ ga Hà Nội về ga Thường Tín. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 11.523 tỷ đồng.
Theo Bộ Xây dựng, việc sớm triển khai hai dự án là cần thiết nhằm bảo đảm tiến độ các công trình hạ tầng trọng điểm của Hà Nội, đồng thời duy trì hoạt động thông suốt của mạng lưới đường sắt quốc gia.
Hiện khu đầu mối đường sắt Hà Nội mỗi năm phục vụ khoảng 3 triệu lượt hành khách và vận chuyển 2,9 triệu tấn hàng hóa. Bình quân mỗi ngày có khoảng 9.000 lượt khách, trong khi những dịp cao điểm có thể đạt tới 20.000 lượt khách/ngày.
Hành khách từ các tỉnh phía Bắc, phía Nam đi hoặc trung chuyển qua Hà Nội hiện chủ yếu thông qua ga Hà Nội. Hoạt động vận tải hàng hóa được thực hiện qua các ga Giáp Bát, Yên Viên hoặc theo các tuyến Ngọc Hồi - Yên Viên và vành đai phía Tây đoạn Bắc Hồng - Văn Điển.
Trong khi đó, Hà Nội đang triển khai tuyến Metro số 1 đoạn Ngọc Hồi - Yên Viên và tuyến Metro số 6 đoạn Ngọc Hồi - Nội Bài, có nhiều đoạn sử dụng chung hành lang với hệ thống đường sắt quốc gia hiện hữu.
Bên cạnh đó, các dự án lớn như khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội quy mô 9.171ha hay trục không gian Quốc lộ 1A quy mô 16 làn xe cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dịch chuyển hạ tầng đường sắt khu vực phía Nam Thủ đô.
Vì vậy, Bộ Xây dựng đề xuất sớm đầu tư tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn để thay thế tuyến đường sắt xuyên tâm qua ga Hà Nội, đồng thời cải dịch tuyến đường sắt Bắc - Nam đoạn từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi, xây dựng mới ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, đây là những dự án có tính cấp bách, đóng vai trò quan trọng trong việc đồng bộ hạ tầng giao thông, phục vụ các dự án đô thị quy mô lớn và mạng lưới Metro của Hà Nội.
Thành phố đề xuất hoàn thành các dự án trong giai đoạn 2027 - 2028 và dự kiến áp dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 258/2025/QH15.
Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh, việc bàn giao đoạn đường sắt Ngọc Hồi - Yên Viên chỉ được thực hiện sau khi Hà Nội hoàn thành đầu tư hai dự án nêu trên nhằm tránh đứt gãy hoạt động vận tải đường sắt quốc gia.
Nếu tuyến hiện hữu phải dừng khai thác trước khi hạ tầng thay thế được đưa vào vận hành, hoạt động vận tải hành khách, hàng hóa, Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia cũng như nhiệm vụ bảo đảm an ninh, quốc phòng sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.
Tiến độ của hai dự án còn liên quan trực tiếp đến việc triển khai các tuyến Metro số 1, Metro số 6 và dự án mở rộng Quốc lộ 1 do cùng sử dụng hành lang hạ tầng với tuyến đường sắt hiện hữu.
Khi hoàn thành, các dự án được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn hạ tầng đường sắt phía Nam Hà Nội, tạo nền tảng cho việc phát triển đồng bộ mạng lưới đường sắt và tái thiết không gian đô thị trong tương lai.
