“Doanh nghiệp muốn đi xa, phải đi cùng văn hóa”

Văn hóa kinh doanh là tài sản quý giá, bền vững nhất của doanh nghiệp

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính nhấn mạnh tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi" đến nay vẫn còn nguyên giá trị, không chỉ trong đời sống xã hội, mà còn có ý nghĩa sâu sắc đối với các hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế.

Từ tinh thần ấy, Đảng ta tiếp tục kế thừa và khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Trong bối cảnh đó, cuộc vận động "Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam" do Thủ tướng Chính phủ phát động vào ngày 7/11/2016 không chỉ là sáng kiến về chính sách mà còn là quyết định chiến lược, đặt nền móng cho sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, một nền kinh tế mạnh không chỉ được đo bằng quy mô GDP, năng lực công nghệ, thị phần hay mức độ hội nhập, mà còn được đánh giá bằng văn hóa kinh doanh, trách nhiệm xã hội, tính minh bạch, tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến của doanh nghiệp.

Trong nền kinh tế hiện đại dựa trên tri thức, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và toàn cầu hóa, văn hóa được thấm sâu, thể hiện trong cách doanh nghiệp quản trị, cách doanh nhân ứng xử, cách chúng ta cạnh tranh, hợp tác và phụng sự xã hội và trở thành nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm của nền kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên mới.

"Từ thực tiễn trong nước và quốc tế, văn hóa kinh doanh chính là tài sản quý giá, bền vững nhất của doanh nghiệp, là nền tảng tạo lập thương hiệu doanh nghiệp. Công nghệ có thể thay đổi, thị trường có thể biến động, sản phẩm có thể lạc hậu, nhưng văn hóa và uy tín thương hiệu luôn là giá trị bền vững để doanh nghiệp tồn tại, phát triển lâu dài và định vị vị trí", Phó Thủ tướng Mai Văn Chính chỉ rõ.

Bởi vậy, trong bối cảnh hội nhập toàn cầu sâu rộng, cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân Việt Nam cần "nhìn xa, trông rộng, nghĩ sâu, làm lớn" để phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn. Theo đó, doanh nghiệp muốn đi xa phải đi cùng văn hóa, muốn làm lớn phải coi trọng văn hóa, muốn xây dựng thương hiệu mạnh phải xây dựng bằng những giá trị bền vững dựa trên nền tảng đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội.

Cũng tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, phát triển văn hóa và con người được xác định là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Quan điểm này không chỉ đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội mà còn nhấn mạnh vai trò điều tiết của văn hóa đối với mọi hoạt động phát triển, trong đó có hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo bà, trong kỷ nguyên hội nhập, văn hóa kinh doanh đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi, sự thành bại của một thương hiệu không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay nguồn vốn mà sâu xa hơn là ở tính chính trực, sự minh bạch và bản sắc văn hóa mà doanh nghiệp đó xây dựng và lan tỏa. Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác định nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam có chuẩn mực đạo đức và văn hóa kinh doanh mang đậm bản sắc dân tộc, đồng thời biết tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa kinh doanh quốc tế.

Để văn hóa thực sự trở thành lực đẩy cho doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là cần khẩn trương hoàn thiện thể chế và các chính sách hỗ trợ một cách đồng bộ, hiệu quả. Nhấn mạnh phương châm xuyên suốt: "Chính phủ kiến tạo, doanh nghiệp hành động, văn hóa dẫn dắt", Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, khẩn trương hoàn thiện thể chế và rà soát pháp luật, đẩy nhanh tiến độ tháo gỡ những quy định còn chồng chéo, bất cập trong lĩnh vực văn hóa. Kiên quyết chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "quản lý" sang "quản trị" hiện đại, phục vụ và kiến tạo phát triển.

Hai là, khơi thông mọi nguồn lực đầu tư cho các ngành công nghiệp văn hóa. Kiến tạo môi trường thông thoáng, minh bạch; khẩn trương xây dựng các cơ chế đặc thù, đột phá để thu hút nguồn vốn xã hội hóa và thúc đẩy hợp tác công - tư. Xóa bỏ cơ chế xin - cho, các rào cản kỹ thuật làm nản lòng nhà đầu tư.

Ba là, đồng hành và thiết lập các chính sách ưu đãi thiết thực. Cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ về thuế, đất đai và tín dụng cho doanh nghiệp đầu tư vào văn hóa. Trọng tâm là xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, gắn kết văn hóa với công nghệ số, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.

Bốn là, xác lập rõ hệ giá trị cốt lõi của doanh nghiệp trên nền tảng lấy văn hóa là "trụ cột" và là "hệ điều tiết" cho việc xây dựng các mục tiêu phát triển.

Năm là, đề cao trách nhiệm, hình ảnh dẫn dắt của người đứng đầu doanh nghiệp có đạo đức, tinh thần dân tộc và khát vọng cống hiến; chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động.

Sáu là, gắn văn hóa doanh nghiệp với quản trị hiện đại, chuyển đổi số, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững, thương hiệu quốc gia và khát vọng phát triển.

Khẩn trương hoàn thiện thể chế và chính sách

Bàn sâu hơn về yêu cầu hoàn thiện thể chế, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, Nhà nước cần xây dựng hệ thống pháp luật theo hướng khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh cải cách hành chính và đặc biệt là bảo đảm tính minh bạch. Cùng với đó là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; cơ chế thúc đẩy văn hóa kinh doanh, đạo đức doanh nghiệp; khuyến khích, ưu tiên các doanh nghiệp tham gia các hoạt động đóng góp cho cộng đồng; hỗ trợ đổi mới sáng tạo và vươn ra thị trường quốc tế; đồng thời đổi mới đội ngũ công vụ để tinh thần kiến tạo thực sự đi vào cuộc sống.

PGS. TS. Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội khóa XV cũng cho rằng, trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp, thể chế và chính sách hỗ trợ giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Theo ông, tinh thần xuyên suốt của các nghị quyết của Đảng là đổi mới tư duy, chuyển mạnh từ Nhà nước quản lý sang Nhà nước kiến tạo, phục vụ doanh nghiệp và người dân.

Làm rõ hơn quan điểm này, ông cho biết để thúc đẩy văn hóa kinh doanh, trước hết cần hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các rào cản pháp lý và xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp. Nhà nước giữ vai trò khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển; tuy nhiên, nếu chủ trương đúng nhưng tổ chức thực hiện không hiệu quả sẽ trở thành điểm nghẽn. Vì vậy, cần bảo đảm sự đồng bộ từ Trung ương đến các bộ, ngành, địa phương.

Bên cạnh nguồn lực Nhà nước, điều quan trọng là cần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội như tài chính, hạ tầng và nhân lực, cùng với hệ thống chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng, bảo hiểm. Tuy nhiên, theo PGS. TS. Triệu Thế Hùng, yếu tố cốt lõi vẫn là con người và chất lượng nguồn nhân lực. Ông nhấn mạnh đội ngũ doanh nhân không chỉ cần bản lĩnh kinh doanh mà còn phải được xây dựng trên nền tảng văn hóa, đạo đức; đặc biệt phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục - đào tạo phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Quang Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) nhìn nhận, yêu cầu cấp thiết hiện nay là tiếp tục đầu tư mạnh mẽ hơn cho công tác hoàn thiện thể chế. Trọng tâm là xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, tạo động lực để doanh nghiệp chủ động hội nhập và cạnh tranh quốc tế. Song song với đó, cần tiếp tục quan tâm, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng hỗ trợ đổi mới sáng tạo và thúc đẩy chuyển đổi số.

Ông đồng thời đề xuất các cơ quan quản lý nhà nước cần quan tâm, thể chế hóa việc phát triển văn hóa kinh doanh, coi đây là một trụ cột quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới.

Doanh nghiệp hành động và lan tỏa giá trị

Ở góc độ thực tiễn doanh nghiệp, phiên thảo luận "Doanh nghiệp hành động - Lan tỏa giá trị và nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam" tập trung vào các giải pháp thực tiễn để chuyển hóa giá trị văn hóa thành chuẩn mực hành động trong quản trị và phát triển doanh nghiệp. Bà Trần Thị Quyên, Giám đốc Nhân sự Tập đoàn TH cho rằng xây dựng văn hóa không phải sự "tùy duyên" hay "hên xui" mà phải là "kiến trúc có chủ đích". Theo bà, văn hóa phải được cụ thể hóa từ hệ giá trị cốt lõi, vai trò lãnh đạo, cơ chế vận hành đến cách mỗi cá nhân làm việc, hợp tác, ứng xử với khách hàng, đồng nghiệp, cộng đồng và xã hội. TH cũng định kỳ khảo sát "chỉ số hạnh phúc" để phân tích, lắng nghe trải nghiệm của nhân viên, từ đó điều chỉnh chính sách phù hợp.

Giám đốc Nhân sự Tập đoàn TH nhấn mạnh, một trong những đòn bẩy mạnh nhất của văn hóa doanh nghiệp chính là vai trò của người đứng đầu trong việc kiến tạo và nuôi dưỡng những giá trị nhân văn, giàu khát vọng. Và với TH Group, Anh hùng Lao động Thái Hương, Nhà Sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH đã thể hiện rõ vai trò ấy trong cách xây dựng và phát triển một nền văn hóa doanh nghiệp giàu bản sắc và định hướng phát triển rõ ràng.

Dưới góc nhìn kinh tế, TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Ủy viên Ủy ban Quốc gia về Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (VNCPEC) cho rằng văn hóa doanh nghiệp không chỉ là giá trị tinh thần mà còn tạo ra hiệu quả kinh doanh cụ thể. Dẫn kết quả khảo sát của trường Harvard, ông cho biết các doanh nghiệp có nền văn hóa mạnh đạt hệ số sinh lời cao hơn từ 1,3 đến 1,8 lần, gấp khoảng 1,5 lần so với những doanh nghiệp có văn hóa yếu.

Theo đó, việc hình thành, phát triển và duy trì văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi sự đổi mới sáng tạo liên tục. TS. Cấn Văn Lực đặc biệt nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu trong việc kiến tạo môi trường và tạo điều kiện để nhân viên thực hành các giá trị văn hóa trong hoạt động hằng ngày.

Bên cạnh đó, chuyên gia cho rằng vai trò của các hiệp hội là rất quan trọng, góp phần đưa các bộ giá trị không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà thực sự đi vào đời sống doanh nghiệp.

Tại diễn đàn, Bộ giá trị văn hóa kinh doanh Việt Nam với 7 nhóm giá trị cốt lõi, 28 “chữ vàng” cũng được công bố, với kỳ vọng không chỉ định hình chuẩn mực doanh nghiệp Việt Nam mà còn hướng tới kiến tạo một nền tảng giá trị bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh, bền vững và giàu bản sắc./.