Dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam có chuyển biến quan trọng, có thể khởi công nhiều hạng mục trong năm nay

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa ký ban hành Quyết định số 80 ngày 14/1/2026, chính thức bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 1504 ban hành năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ di dân, tái định cư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận - dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam.

Động thái này được thực hiện trong bối cảnh Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.8/2025, theo đó tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành một dự án độc lập. Việc điều chỉnh nhằm xây dựng hành lang pháp lý thống nhất, phù hợp với định hướng và cơ chế triển khai mới của dự án trong giai đoạn tới.

Theo cơ chế mới, dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được tổ chức triển khai độc lập, UBND tỉnh Khánh Hòa được giao làm cơ quan chủ quản. Trong trường hợp cấp có thẩm quyền chưa quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư và chưa phê duyệt điều chỉnh Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận theo quy định pháp luật, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa được quyền quyết định đầu tư dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Trong thời gian chờ bố trí tái định cư chính thức, Chính phủ cho phép UBND tỉnh Khánh Hòa áp dụng các cơ chế linh hoạt như bố trí nhà ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà đối với các hộ dân có đất ở bị thu hồi để phục vụ dự án. Thời gian và mức hỗ trợ cụ thể do địa phương quyết định, bảo đảm công khai, minh bạch và phù hợp với điều kiện thực tế.

Quyết định cũng yêu cầu các chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 cập nhật đầy đủ nội dung dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vào báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của từng nhà máy nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong quá trình chuẩn bị đầu tư. Các gói thầu tư vấn và phi tư vấn phục vụ dự án được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn, phù hợp quy định của pháp luật về đấu thầu.

Đáng chú ý, quy trình thu hồi đất được thiết kế theo hướng chủ động hơn. Trên cơ sở quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền được phép tổ chức điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm và xác minh nguồn gốc đất, tài sản gắn liền với đất trước khi ban hành thông báo thu hồi đất chính thức. Kết quả thực hiện sẽ được sử dụng làm căn cứ lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sau khi dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, qua đó rút ngắn thời gian chuẩn bị và nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng.

Việc lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về đất đai, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam dự kiến phát triển điện hạt nhân sau năm 2035 với tổng công suất khoảng 4.000-6.000 MW, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao làm chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, còn Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 do Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam thực hiện.

Hiện nay, Tập đoàn Điện lực Việt Nam đang hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi điều chỉnh để trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt. Đồng thời, công tác đàm phán Hiệp định liên Chính phủ với Nga cũng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, các bên tiếp tục trao đổi về các nội dung chuẩn bị trước, hướng tới khả năng khởi công một số hạng mục công trình ngay trong năm 2026.