Dự án nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam đạt bước tiến mới sau thời gian nỗ lực gỡ khó

Ngày 6/2, đồng chí Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì cuộc họp với các Sở, ngành, địa phương liên quan để nghe báo cáo tình hình triển khai công tác giải phóng mặt bằng các dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Theo báo cáo của các đơn vị liên quan, tại Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (xã Phước Dinh), khu vực xây dựng nhà máy có tổng diện tích thu hồi 449,37ha, liên quan đến 835 trường hợp. Đến nay, toàn bộ công tác kiểm kê và xác minh nguồn gốc đất đã hoàn thành. Cơ quan chức năng đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho 154 trường hợp với diện tích 122,1ha, tổng kinh phí 168,2 tỷ đồng. Đồng thời, đã kết thúc niêm yết phương án bồi thường đối với 82 trường hợp (16,9ha) và thực hiện chi trả cho 13 trường hợp, với diện tích hơn 11ha, số tiền 80,6 tỷ đồng.

Tại khu tái định cư của Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, tổng diện tích thu hồi là 65,62ha, liên quan đến 129 trường hợp. Địa phương đã hoàn tất kiểm kê, xác định nguồn gốc đất; phê duyệt phương án bồi thường cho 56 trường hợp với diện tích 30,7ha, tổng kinh phí 30,08 tỷ đồng; đồng thời kết thúc niêm yết phương án đối với 54 trường hợp (24,3ha). Việc chi trả bước đầu đã được thực hiện cho 2 trường hợp với diện tích hơn 7.600m2.

Đối với Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 (xã Vĩnh Hải), khu vực xây dựng nhà máy có diện tích thu hồi 318,8ha. Công tác kiểm kê và xác định nguồn gốc đất đã hoàn thành đối với toàn bộ 534 hộ dân. Việc áp giá bồi thường cũng đã được thực hiện cho 534/534 hộ, trong đó 58 hộ đã nhận tạm ứng tiền bồi thường với tổng số tiền hơn 49,4 tỷ đồng.

Riêng khu tái định cư của Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 có diện tích thu hồi 31,8ha, liên quan đến 125 hộ dân, với tổng kinh phí bồi thường dự kiến khoảng 255 tỷ đồng. Địa phương đã phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng khu tái định cư và đang triển khai các bước kiểm kê, bồi thường theo quy định.

Tại cuộc họp rà soát tiến độ, các đơn vị chức năng phản ánh một số khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện, đặc biệt liên quan đến công tác định giá đất, xác định giá cây trồng, vật nuôi và những thay đổi chính sách ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng yêu cầu các cơ quan, địa phương rà soát kỹ lưỡng đối tượng được bồi thường, bảo đảm đúng quy định, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chính sách hoặc sai sót trong xác minh nguồn gốc đất. Ông nhấn mạnh tinh thần thực hiện khẩn trương nhưng thận trọng, bởi đây là công trình trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa lớn đối với định hướng phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh và cả nước. Lãnh đạo tỉnh cũng đề nghị các địa phương tiếp tục thực hiện tạm ứng tiền bồi thường, vận động người dân sớm bàn giao mặt bằng, đồng thời triển khai song song các phần việc để rút ngắn thời gian thực hiện. Đối với những vướng mắc liên quan đến chính sách, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn, tham mưu phương án xử lý, báo cáo UBND tỉnh xem xét quyết định.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận từng được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào năm 2009 với hai nhà máy, tổng công suất 4.000MW trên diện tích hơn 1.600ha. Tuy nhiên, đến năm 2016, dự án phải tạm dừng do yêu cầu vốn lớn, bối cảnh kinh tế khó khăn và tác động từ sự cố hạt nhân Fukushima.

Sau gần một thập kỷ, ngày 25/11/2024, Trung ương Đảng khóa XIII quyết định tái khởi động dự án. Chỉ 5 ngày sau, Quốc hội ban hành Nghị quyết tiếp tục chủ trương đầu tư, tạo cơ sở pháp lý để triển khai trở lại. Tuy nhiên, sau khi khởi động lại dự án, những khó khăn trong vấn đề giải phóng mặt bằng, tái định cư cho người dân khu vực triển khai dự án còn gặp nhiều khó khăn. Thời gian qua, địa phương cũng đã nỗ lực tháo gỡ vướng mắc, để vừa đảm bảo cuộc sống người dân khu vực bị ảnh hưởng, vừa tạo điều kiện thuận lợi để triển khai dự án.

Trong bối cảnh nhu cầu điện năng tăng cao, Quy hoạch điện VIII đặt mục tiêu tổng công suất nguồn điện đạt khoảng 150.000MW vào năm 2030 và hơn 500.000MW vào năm 2050. Điện hạt nhân được xác định là một trong những giải pháp chiến lược nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, giảm phát thải và tăng cường an ninh năng lượng, phù hợp với định hướng phát triển xanh, bền vững của quốc gia.