Giá nhà cao gấp 30 lần thu nhập: Đề xuất đánh thuế nhà đất bỏ hoang và siết đầu cơ bất động sản

Tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra vào sáng 21/4, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đã nêu hàng loạt vấn đề đáng chú ý liên quan đến cấu trúc dòng vốn trong nền kinh tế, đặc biệt là tình trạng tín dụng tập trung quá lớn vào lĩnh vực bất động sản mang tính đầu cơ.

Theo đại biểu, khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam hiện phụ thuộc tới khoảng 80% vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Trong bối cảnh lãi suất cho vay còn ở mức cao, chỉ những lĩnh vực có biên lợi nhuận lớn hoặc mang tính đầu cơ tài sản mới có khả năng hấp thụ vốn. Điều này dẫn đến thực trạng dòng tiền chảy mạnh vào bất động sản, thay vì các ngành sản xuất, công nghệ - những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng thực cho nền kinh tế.

Một trong những hệ quả rõ nét là mặt bằng giá nhà tại Hà Nội và TP. HCM đã bị đẩy lên mức rất cao, tương đương khoảng 25-30 lần thu nhập bình quân năm của người dân, trong khi ngưỡng được xem là lành mạnh trên thế giới chỉ dao động từ 3-6 lần. Theo đại biểu Lê Hoàng Anh,thực trạng này đang tạo ra khoảng cách lớn về khả năng tiếp cận nhà ở, khiến người trẻ dù làm việc trong nhiều năm vẫn khó sở hữu nhà, qua đó tiềm ẩn những hệ lụy xã hội dài hạn.

Dẫn chứng từ các cuộc khủng hoảng tại Nhật Bản năm 1991, Mỹ năm 2008 hay những biến động gần đây tại Trung Quốc, đại biểu cảnh báo rủi ro nếu tín dụng tiếp tục "đổ dồn" vào bất động sản.

Tại Việt Nam, quy mô tín dụng lĩnh vực này đã tăng mạnh trong những năm gần đây, với dư nợ đạt khoảng 4,5 triệu tỷ đồng vào năm 2025, tăng khoảng 132% sau 4 năm và cao gấp 2,4 lần tốc độ tăng của tín dụng công nghiệp.

Đáng chú ý, tín dụng bất động sản hiện lớn gấp khoảng 1,8 lần tín dụng công nghiệp và hơn 5 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản. Riêng lĩnh vực bất động sản và xây dựng đã chiếm tới 27,4% tổng tín dụng toàn hệ thống, trong khi hai năm 2024-2025 ghi nhận mức tăng trưởng đột biến 37,6%, vượt xa mức tăng của tín dụng công nghiệp.

Từ thực trạng này, đại biểu ví nền kinh tế như "chạy marathon với đôi chân bị trói", khi nguồn lực tài chính bị "giam" trong các tài sản đầu cơ thay vì được phân bổ vào các lĩnh vực tạo ra năng suất và giá trị thực.

Để khắc phục, đại biểu Lê Hoàng Anh kiến nghị Chính phủ cần điều tiết dòng tín dụng vào bất động sản đầu cơ thông qua các công cụ thị trường, thay vì áp dụng biện pháp hành chính cứng nhắc. Đồng thời, cần ưu tiên dòng vốn cho các lĩnh vực sản xuất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao – những động lực cốt lõi cho tăng trưởng dài hạn.

Bên cạnh đó, ông đề xuất sớm nghiên cứu cơ chế thu phí sử dụng đất dựa trên hiệu quả khai thác và thời gian đưa đất vào sử dụng. Theo đó, các dự án chậm triển khai quá 24 tháng cần áp dụng mức phí tăng dần. Đối với nhà, đất thứ hai trở lên nhưng không được đưa vào khai thác hoặc cho thuê, cần áp dụng cơ chế phí lũy tiến phù hợp.

Nguồn thu từ các chính sách này, theo đề xuất, nên được ưu tiên cho quỹ phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ và đầu tư hạ tầng đô thị thiết yếu. Đây được xem là giải pháp tác động trực tiếp đến hành vi đầu cơ, góp phần đưa giá bất động sản tiệm cận giá trị thực và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.