Hà Nội chính thức thông qua quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm: Thúc đẩy mô hình TOD, hình thành các khu đô thị nén hiện đại

Sông Hồng là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo

Theo định hướng, Thủ đô sẽ phát triển theo mô hình "Thành phố toàn cầu, đại đô thị văn hiến - thông minh - sáng tạo - sinh thái", với cấu trúc đa trung tâm, đa cực và có khả năng cạnh tranh quốc tế cao.

Cụ thể, theo Tờ trình của UBND TP. Hà Nội, quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô với diện tích khoảng 3.359,84km², đồng thời mở rộng không gian liên kết với các tỉnh trong Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Trong cấu trúc đó, không gian đô thị được định hướng phát triển theo mô hình "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm"; xác định sông Hồng trở thành trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, đóng vai trò dẫn dắt và kết nối toàn bộ không gian phát triển đô thị. Đó cũng là sự chuyển dịch từ tư duy phát triển "dựa vào đất" sang "dựa vào không gian", khai thác đồng thời giá trị tự nhiên, văn hóa và kinh tế.

Trên nền tảng không gian phát triển mới, Quy hoạch cũng đặt ra các mục tiêu phát triển theo lộ trình dài hạn. Đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đến năm 2045, Thủ đô hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu; và đến năm 2065, trở thành thành phố toàn cầu với chỉ số phát triển con người ở mức cao.

Về quy mô dân số, Hà Nội đặt mục tiêu kiểm soát ở mức 14 - 15 triệu người vào năm 2035; 15 - 16 triệu người vào năm 2045; và không vượt quá 20 triệu người trong dài hạn nhằm bảo đảm phát triển bền vững.

Cùng với đó, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm đến năm 2045; quy mô nền kinh tế dự kiến đạt khoảng 200 tỷ USD vào năm 2035, 640 tỷ USD vào năm 2045 và khoảng 1.920 tỷ USD vào năm 2065.

Sẽ có các khu đô thị nén hiện đại và khai thác hiệu quả giá trị đất đai

Đáng chú ý, quy hoạch lần này thể hiện rõ sự chuyển đổi từ tư duy quy hoạch truyền thống sang quy hoạch hành động, gắn với nguồn lực và các chương trình triển khai cụ thể.

Trong đó, Thành phố định hướng phát triển hệ thống giao thông công cộng lấy đường sắt đô thị (metro) làm trục xương sống, với tổng chiều dài mạng lưới khoảng 1.200km, đồng thời thúc đẩy mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), tạo ra các khu đô thị nén hiện đại và khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất đai.

Không gian đô thị được tổ chức theo mô hình "đa tầng, đa lớp", bao gồm không gian mặt đất, không gian ngầm và không gian trên cao, mở rộng dư địa phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đô thị.

Song song với đó, mô hình "hạt nhân - vệ tinh" tiếp tục được đẩy mạnh nhằm phân bổ lại dân cư, giảm áp lực cho khu vực nội đô và tăng cường liên kết vùng.

Ở góc độ thể chế, quy hoạch đề xuất nhiều cơ chế mới mang tính đột phá, như hình thành các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại các cực tăng trưởng, phát triển khu thương mại tự do và đô thị khoa học - công nghệ. Đây được xem là những công cụ quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nguồn lực quốc tế.

Bên cạnh đó, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển đô thị thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị; thúc đẩy kinh tế số chiếm khoảng 50% GRDP vào năm 2035; đồng thời hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0", mở rộng không gian xanh và chuyển đổi giao thông công cộng sang năng lượng sạch.

Trong lĩnh vực môi trường, thành phố đặt mục tiêu xử lý căn bản ô nhiễm, đặc biệt là hồi sinh các dòng sông nội đô như Tô Lịch, Nhuệ, Đáy; áp dụng công nghệ xử lý rác thải hiện đại, phát triển kinh tế tuần hoàn, hướng tới không còn rác thải chôn lấp.

Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu tái thiết đô thị một cách đồng bộ, bao gồm cải tạo khu phố cổ, khu phố cũ, chung cư cũ, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa - lịch sử của Thủ đô. Đây là một trong những nội dung then chốt nhằm bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa hiện đại và truyền thống.

Đáng chú ý, thành phố dự kiến quy hoạch xây dựng Cảng hàng không thứ hai của vùng Thủ đô tại khu vực phía Nam, với công suất khoảng 50 triệu hành khách/năm, phát triển theo mô hình đô thị sân bay, góp phần mở rộng không gian phát triển và tăng cường kết nối quốc tế.

Có thể thấy, việc thông qua quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang được kỳ vọng sẽ định hình không gian phát triển dài hạn, mở ra dư địa mới cho tăng trưởng và nâng cao vị thế của Hà Nội trong khu vực và trên thế giới.

Trước đó, ngày 26/3, UBND TP. Hà Nội đã tổ chức hội nghị thẩm định đồ án quy hoạch trước khi trình HĐND TP xem xét, quyết định.

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng đồ án quy hoạch lần này có tầm nhìn dài hạn 100 năm, vượt khung so với các quy hoạch trước đây và phù hợp với bối cảnh hệ thống pháp luật về quy hoạch, phát triển đô thị đã có nhiều đổi mới.

Theo ông Vũ Đại Thắng, ngay từ cuối năm 2025, sau khi có các định hướng lớn từ Trung ương và nghị quyết của Quốc hội, Hà Nội đã chủ động chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tư vấn tổ chức nghiên cứu, xây dựng phương án quy hoạch theo đúng quy trình. Đến nay, đồ án đã trải qua quá trình lấy ý kiến rộng rãi từ các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và cộng đồng dân cư.

Các đồ án quy hoạch đô thị do HĐND Thành phố quyết định và Chủ tịch UBND Thành phố ký ban hành. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm, đòi hỏi quá trình thẩm định phải chặt chẽ, khách quan và khoa học. Nhưng cũng đồng thời mở ra cho Hà Nội quyền chủ động, tự quyết trong các vấn đề quan trọng của Thủ đô.