Thích
Siết quy hoạch, giảm áp lực sinh viên khu trung tâm
Trong báo cáo quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm vừa được công bố để lấy ý kiến, Hà Nội đưa ra định hướng rõ ràng về việc tái cấu trúc mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học.
Theo đó, thành phố sẽ không xây mới các trường đại học công lập trong khu vực đô thị trung tâm, đồng thời từng bước giảm mật độ sinh viên tại khu vực này, báo VnExpress dẫn tin cho biết.
Những cơ sở đào tạo hiện hữu, nếu đã được đầu tư đồng bộ, sẽ không bị xóa bỏ nhưng được chuyển đổi chức năng. Thay vì đào tạo đại học đại trà, các cơ sở này sẽ tập trung vào nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, đào tạo sau đại học, đào tạo nghề chất lượng cao, hoặc phục vụ giáo dục phổ thông và không gian công cộng.
Nhóm trường buộc phải di dời toàn bộ
Điểm đáng chú ý trong quy hoạch là việc phân nhóm rõ các cơ sở giáo dục.
Những trường có quy mô nhỏ, diện tích đất hạn chế hoặc cơ sở vật chất không đáp ứng yêu cầu sẽ phải di dời hoàn toàn ra khỏi khu vực nội đô. Thành phố cam kết hỗ trợ hạ tầng tại địa điểm mới, trong khi quỹ đất cũ sẽ được ưu tiên sử dụng cho giáo dục phổ thông và các mục đích công cộng.
Hà Nội dự kiến sẽ di dời nhiều trường đại học quy mô nhỏ ra khỏi nội đô. Ảnh: Song Huu
Dù danh sách cụ thể chưa được công bố, định hướng này cho thấy một bước đi mạnh tay trong việc tái tổ chức hệ thống giáo dục đại học tại Thủ đô.
Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT cho thấy quy chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến năm 2030, mỗi trường đại học phải đảm bảo diện tích tối thiểu 25m2 đất/người học và 2,8m2 sàn/người, cùng với các yêu cầu về điều kiện làm việc của giảng viên. Đây được xem là "ngưỡng kỹ thuật" khiến nhiều trường trong nội đô khó đáp ứng nếu không mở rộng hoặc di dời.
Song song với việc giãn các cơ sở nội đô, Hà Nội định hướng phát triển các khu, cụm đại học tập trung ở vùng ngoại thành, với hạt nhân là khu vực Hòa Lạc.
Thành phố dự kiến bố trí thêm khoảng 1.500ha đất cho các cơ sở giáo dục, bên cạnh quy mô khoảng 1.000ha của Đại học Quốc gia Hà Nội hiện nay. Khu vực này được định hướng trở thành trung tâm khoa học - công nghệ cao, gắn với hoạt động chuyển giao công nghệ và hệ sinh thái khởi nghiệp.
Ngoài Hòa Lạc, các quần thể giáo dục quy mô lớn cũng được quy hoạch tại các khu vực như Xuân Mai, Thạch Thất, Sơn Tây và Sóc Sơn, với hệ thống hạ tầng đồng bộ và không gian dùng chung hiện đại.
Tái định vị vai trò của đại học trong đô thị
Thực tế, xu hướng "ra ngoài trung tâm" đã manh nha trong vài năm gần đây, khi nhiều trường đại học lớn chủ động mở rộng cơ sở tại các tỉnh lân cận.
Một số trường như Đại học Y Hà Nội, Đại học Ngoại thương, Đại học Luật Hà Nội hay Đại học Dược đã lựa chọn Bắc Ninh. Trong khi đó, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Xây dựng và Học viện Ngân hàng mở rộng về khu vực Ninh Bình (địa bàn Hà Nam cũ). Đại học Bách khoa Hà Nội cũng đang phát triển cơ sở tại Hưng Yên.
Trường Đại học Quốc gia Hà Nội tại cơ sở Hòa Lạc. Ảnh: VNU
Động thái này cho thấy việc di dời không chỉ là chủ trương từ phía quản lý, mà đã trở thành xu hướng tất yếu của các cơ sở đào tạo trong bối cảnh quỹ đất nội đô ngày càng hạn hẹp.
Hiện Hà Nội tập trung hơn một phần ba số cơ sở đại học của cả nước, với hơn 50 trường công lập. Dự kiến đến năm 2030, số lượng sinh viên tại Thủ đô có thể đạt 650.000-700.000 người - mức cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực.
Trong bối cảnh đó, việc giãn các trường đại học ra khỏi nội đô không chỉ là giải pháp về hạ tầng, mà còn là bước đi nhằm tái định vị vai trò của đại học trong cấu trúc đô thị.
Báo Dân trí cho hay, cùng với việc di dời, Hà Nội cũng định hướng đầu tư phát triển một số trường trọng điểm thành trung tâm đào tạo chất lượng cao, có uy tín khu vực và quốc tế. Danh sách dự kiến gồm Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Y Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Học viện Kỹ thuật Quân sự.
Quy hoạch lần này cho thấy Hà Nội đang hướng tới một mô hình phát triển mới, trong đó giáo dục đại học không còn tập trung dày đặc trong lõi đô thị, mà được phân bố theo các cụm liên kết với khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đây không chỉ là câu chuyện di dời, mà là một quá trình tái cấu trúc dài hạn, có thể định hình lại cả không gian giáo dục lẫn cấu trúc đô thị của Thủ đô trong nhiều thập kỷ tới.
