Hà Nội thông qua quy hoạch tầm nhìn 100 năm

Hà Nội mở rộng không gian đô thị theo mô hình "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm"

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, phạm vi quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính TP. Hà Nội với diện tích khoảng 3.359,84km2. Đồng thời, Hà Nội mở rộng nghiên cứu kết nối với Vùng Thủ đô Hà Nội (gồm Hà Nội và 05 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình), Vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Trung du và miền núi phía Bắc và các tuyến hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế để xác lập cấu trúc chùm đô thị Vùng, trong đó Hà Nội đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt toàn vùng.

Quy hoạch xác định Hà Nội phát triển theo mô hình đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo. Thành phố hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, phát triển nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu; giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Quy hoạch dự báo, dân số Hà Nội sẽ đạt khoảng 14-15 triệu người vào năm 2035, khoảng 15-16 triệu người vào năm 2045 và khoảng 17-19 triệu người vào năm 2065. Trong dài hạn, quy mô dân số tối đa được kiểm soát không quá 20 triệu người.

Đến năm 2035, tỷ lệ đất xây dựng đô thị dự kiến chiếm khoảng 40% - 45% tổng diện tích tự nhiên. Giai đoạn đến năm 2045, tỷ lệ này sẽ được nâng lên khoảng 45% - 50%, định hướng phát triển theo mô hình đô thị “nén - xanh”, bảo đảm sử dụng đất hiệu quả gắn với bảo vệ môi trường. Đến năm 2065, đất xây dựng đô thị dự kiến chiếm khoảng 55% - 60% tổng diện tích tự nhiên; phần quỹ đất còn lại được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì tỷ lệ rừng, phát triển diện tích rừng đạt trên 6,2% tổng diện tích đất toàn thành phố và bảo tồn cấu trúc hành lang xanh của Thủ đô. Đến năm 2085 và các giai đoạn tiếp theo, định hướng phát triển sẽ được duy trì ổn định, tập trung hoàn thiện, hoàn chỉnh, nâng cao chất lượng theo cấu trúc quy hoạch được duyệt.

Hình thành 09 cực tăng trưởng mới của Thủ đô

Quy hoạch xác định 09 cực tăng trưởng nhằm định hướng phát triển không gian và tạo động lực phát triển toàn diện cho Thủ đô Hà Nội.

Trong đó, cực Trung tâm bao gồm khu vực nội đô lịch sử và mở rộng ở hữu ngạn sông Hồng, được định hướng trở thành cực Văn hóa - Lịch sử - Chính trị (trung tâm đầu não chính trị hành chính, tài chính và văn hóa cốt lõi của Thủ đô; phát triển đô thị Thể thao, xác lập sông Nhuệ là trục xanh chiến lược đa mục tiêu: Tích hợp hệ sinh thái tự nhiên, điều tiết thủy văn và hạ tầng giao thông xanh, đóng vai trò hành lang cảnh quan chủ đạo dẫn dắt không gian từ ngoại vi vào lõi đô thị trung tâm).

Cực phía Bắc, thuộc khu vực Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn trước đây, được định hướng là cực động lực Hội nhập (Đô thị dịch vụ, thương mại quốc tế, tài chính, logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế cửa ngõ Nội Bài; khu thương mại tự do; trung tâm công nghiệp công nghệ cao).

Trong khi đó, cực phía Đông thuộc vùng Gia Lâm - Long Biên cũ giữ vai trò Cửa ngõ và Thương mại Dịch vụ (Phát triển các tổ hợp thương mại quy mô vùng, cảng cạn (ICD), trung tâm logistics hiện đại gắn với trục Quốc lộ 5 và Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng kết nối Thủ đô với tam giác kinh tế động lực phía Đông (Hải Phòng - Quảng Ninh).

Ở phía Nam, khu vực Phú Xuyên - Ứng Hòa cũ được định hướng trở thành cực động lực Công nghiệp và Logistics (Đô thị logistics - công nghiệp công nghệ cao, y tế, dịch vụ liên vùng, đầu mối giao thông đa phương thức gắn với Sân bay thứ 2 phía Nam Hà Nội, đường sắt tốc độ cao, cảng sông).

Đồng thời, khu vực phía Nam và Tây Nam với đô thị Vân Đình - Đại Nghĩa sẽ phát triển theo hướng thị cảnh quan sinh thái hai bên sông và di sản, tín ngưỡng gắn với Sân bay thứ 2 phía Nam Hà Nội.

Cực phía Tây Nam thuộc khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ cũ được định hướng trở thành đô thị giáo dục, đào tạo và y tế kết hợp nghỉ dưỡng sinh thái. Trong khi đó, cực phía Tây tại Hòa Lạc sẽ là đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục, với trọng tâm là Khu công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời đóng vai trò kết nối phát triển với các tỉnh phía Tây như Phú Thọ và Sơn La.

Ở phía Tây Bắc, đô thị Sơn Tây - Ba Vì được xác định là đô thị văn hóa lịch sử và du lịch nghỉ dưỡng gắn với rừng quốc gia, núi Tản - sông Đà, đồng thời thực hiện nhiệm vụ an ninh - quốc phòng và kết nối với các đô thị Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc và Việt Trì - Phú Thọ.

Bên cạnh đó, cực sông Hồng được định hướng là không gian phát triển đặc biệt đa chức năng, vừa là trung tâm Văn hóa, Tài chính, Dịch vụ thương mại, du lịch và là động lực phát triển mới của Thủ đô.

Phát triển mạnh các trục động lực và vành đai kinh tế

Quy hoạch xác lập 09 trục động lực phát triển gồm các tuyến hướng tâm và vành đai lớn: trục Nhật Tân - Nội Bài / Bắc Thăng Long - Nội Bài; trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình; trục Quốc lộ 5 / Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng; trục Quốc lộ 1A / Cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ; trục Quốc lộ 21B / Quốc lộ 21C; trục Quốc lộ 6 / tuyến đường Hà Đông - Xuân Mai; trục Đại lộ Thăng Long / Hồ Tây - Ba Vì; trục Quốc lộ 32 / tuyến đường Tây Thăng Long; trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Trong đó, Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị gắn với văn hóa sáng tạo và khoa học công nghệ.

Hà Nội cũng định hướng phát triển các tuyến vành đai như vành đai 3, vành đai 3.5, vành đai 4 và vành đai 5 nhằm hình thành chuỗi đô thị mới hiện đại, phát triển logistics và tăng cường liên kết vùng. Đặc biệt, vành đai 4 được xác định là “vành đai kinh tế - đô thị động lực”, kết nối trực tiếp Hà Nội với Hưng Yên và Bắc Ninh.

Tái cấu trúc nội đô theo mô hình TOD

Một trong những nội dung trọng tâm của quy hoạch là tái cấu trúc đô thị theo mô hình TOD - phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng.

Khu vực nội đô lịch sử sẽ ưu tiên bảo tồn các không gian có giá trị đặc thù như Ba Đình, Hồ Gươm, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, phố cổ, phố cũ, Hồ Tây và trục sông Hồng. Thành phố định hướng giảm mật độ xây dựng tại khu vực trung tâm, dành quỹ đất cho công viên, cây xanh và tiện ích công cộng.

Các khu vực quanh ga đường sắt đô thị sẽ được phát triển thành các tổ hợp đa chức năng mật độ cao theo mô hình TOD nhằm tối ưu hóa năng lực giao thông công cộng và sử dụng đất.

Quy hoạch cũng định hướng cải tạo, tái thiết các khu chung cư cũ, di dời cơ sở sản xuất công nghiệp ô nhiễm và ưu tiên quỹ đất sau di dời cho công viên, hạ tầng xã hội, bãi đỗ xe và không gian công cộng.

Sông Hồng trở thành trục không gian chiến lược của Thủ đô

Không gian hai bên sông Hồng được quy hoạch trở thành trục xương sống về cảnh quan, văn hóa, lịch sử và môi trường của Hà Nội.

Theo quy hoạch, khu vực này sẽ phát triển các công trình công cộng, công viên cây xanh, văn hóa, dịch vụ du lịch và các công trình biểu tượng của Thủ đô. Đồng thời kết nối liên thông không gian hai bên sông với khu vực đô thị trung tâm phía Bắc và phía Nam sông Hồng.

Hà Nội cũng định hướng phát triển hệ thống giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt đô thị và bổ sung thêm các cầu vượt sông nhằm tăng cường kết nối hai bên sông Hồng.

Đô thị đa tầng, phát triển mạnh không gian ngầm

Quy hoạch xác lập mô hình phát triển đô thị “đa tầng - đa lớp”, chuyển từ khai thác mặt bằng sang khai thác hiệu quả tài nguyên không gian theo chiều đứng và tích hợp đa giá trị trong cùng một đơn vị diện tích.

Hà Nội sẽ phát triển mạnh không gian ngầm phục vụ giao thông, thương mại, bãi đỗ xe, hạ tầng kỹ thuật và kho dự trữ chiến lược. Thành phố đặt mục tiêu tỷ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực trung tâm đạt tối thiểu 20% vào năm 2045 và tối thiểu 40% vào năm 2065.

Đồng thời, thành phố sẽ phát triển các tổ hợp cao tầng tại các nút giao thông TOD, hình thành hệ thống cầu đi bộ trên cao và phát triển kinh tế tầm thấp với taxi bay, drone và các giải pháp đô thị thông minh.

Phát triển hệ thống vành đai xanh và hành lang sinh thái

Quy hoạch xác lập hệ thống hành lang xanh, vành đai xanh và không gian mặt nước nhằm bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái cho toàn vùng Thủ đô.

Các hành lang xanh sẽ được phát triển dọc sông Hồng, sông Đà, sông Đuống, sông Nhuệ, sông Đáy, sông Tích và các tuyến sông lớn khác. Hà Nội cũng đặt mục tiêu phát triển mô hình “Rừng trong thành phố - thành phố trong rừng”, bảo vệ diện tích rừng hiện hữu và mở rộng các không gian xanh đô thị.

Trong khu vực nội đô, quỹ đất sau di dời nhà máy, công sở sẽ được ưu tiên để bổ sung công viên, vườn hoa và không gian công cộng. Đồng thời phát triển các công viên chuyên đề, công viên sinh thái gắn với thể thao, giải trí và du lịch.