Hai sân bay tầm cỡ tại TP giàu nhất Việt Nam được quy hoạch ra sao trong tầm nhìn đến năm 2050?

Trong dự thảo điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc, TP. HCM tiếp tục được xác định là trung tâm hàng không lớn nhất cả nước. Đáng chú ý, hai sân bay trực thuộc thành phố được định hướng phát triển theo hai vai trò khác nhau: Tân Sơn Nhất duy trì vị thế đầu mối vận tải hàng không, trong khi Côn Đảo được đề xuất nâng cấp thành cảng hàng không quốc tế quy mô lớn.

Hai sân bay, hai vai trò chiến lược

Trong bối cảnh Việt Nam đang rà soát, điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không đến năm 2030, tầm nhìn 2050, TP. HCM tiếp tục là địa phương giữ vai trò đặc biệt trong mạng lưới hàng không quốc gia.

Theo dự thảo do Cục Hàng không Việt Nam trình Bộ Xây dựng, sau khi mở rộng địa giới hành chính và tiếp nhận đặc khu Côn Đảo, thành phố sẽ phát triển hai sân bay theo hai định hướng riêng biệt, phù hợp với chiến lược phát triển của từng khu vực.

Nếu Tân Sơn Nhất tiếp tục đảm nhiệm vai trò trung tâm vận tải hàng không của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, thì Côn Đảo được kỳ vọng trở thành động lực mới cho phát triển du lịch, dịch vụ và kết nối quốc tế trong dài hạn.

Tân Sơn Nhất giữ ổn định quy mô, tập trung nâng cao hiệu quả khai thác

Theo phương án điều chỉnh quy hoạch, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất tiếp tục được quy hoạch là sân bay cấp 4E theo tiêu chuẩn ICAO.

Điểm đáng chú ý là công suất thiết kế của sân bay được giữ nguyên ở mức 50 triệu hành khách mỗi năm trong cả giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050. Diện tích sử dụng đất cũng không thay đổi, duy trì khoảng 617ha.

Trong khi đó, sản lượng hàng hóa dự kiến tăng từ 1,3 triệu tấn vào năm 2030 lên 1,6 triệu tấn vào năm 2050, phản ánh vai trò ngày càng lớn của Tân Sơn Nhất trong chuỗi logistics và vận tải hàng không.

Theo dự thảo, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho sân bay này đến năm 2030 ước khoảng 12.233 tỷ đồng.

Việc không tiếp tục nâng công suất Tân Sơn Nhất xuất phát từ điều kiện thực tế khi quỹ đất xung quanh sân bay gần như không còn dư địa mở rộng, trong khi vùng trời khu vực TP.HCM đang phải chia sẻ lưu lượng khai thác với sân bay Long Thành.

Thay vì tiếp tục mở rộng về quy mô, định hướng mới tập trung khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có, đồng thời phối hợp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành để hình thành hệ thống cảng hàng không đầu mối của vùng TP.HCM.

Theo quy hoạch, đến năm 2050, Tân Sơn Nhất và Long Thành sẽ cùng đảm nhiệm vai trò trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế của Việt Nam, hướng tới vị thế cạnh tranh với các trung tâm hàng không lớn trong khu vực.

Côn Đảo được đề xuất "lột xác" thành sân bay quốc tế

Nếu Tân Sơn Nhất giữ ổn định quy mô thì Côn Đảo lại là sân bay được đề xuất điều chỉnh mạnh nhất trong lần rà soát quy hoạch này.

Theo quy hoạch trước đây, sân bay Côn Đảo được định hướng đạt công suất 2 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 3 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Tuy nhiên, dự thảo mới đã thay đổi đáng kể định hướng phát triển.

Một trong những cơ sở quan trọng là việc đặc khu Côn Đảo trở thành đơn vị hành chính thuộc TP.HCM, mở ra dư địa mới về thu hút đầu tư, phát triển đô thị, dịch vụ và du lịch chất lượng cao.

Trên cơ sở đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. HCM cùng Ban Thường vụ Đảng ủy đặc khu Côn Đảo đã kiến nghị nâng cấp sân bay từ cấp 4C lên 4E, đồng thời chuyển thành cảng hàng không quốc tế.

Theo đề xuất, công suất khai thác của sân bay sẽ tăng lên 10 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050, gấp hơn ba lần quy hoạch trước đây. Quy mô sử dụng đất cũng được nâng lên khoảng 311ha.

Đơn vị tư vấn cho biết việc mở rộng sân bay sẽ tiếp tục được nghiên cứu kỹ trong giai đoạn lập quy hoạch chi tiết nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư, phù hợp điều kiện kỹ thuật cũng như hạn chế tối đa tác động đến hệ sinh thái biển của Côn Đảo.

Mảnh ghép quan trọng trong chiến lược hàng không quốc gia

Dự thảo điều chỉnh quy hoạch được xây dựng trong bối cảnh Việt Nam định hướng phát triển 33 cảng hàng không vào năm 2030 và 36 cảng hàng không vào năm 2050, từng bước hình thành mạng lưới hàng không có tính kết nối vùng và liên vùng.

Trong bức tranh đó, TP. HCM tiếp tục giữ vai trò hạt nhân của hệ thống hàng không phía Nam.

Nếu Tân Sơn Nhất cùng Long Thành tạo nên cực tăng trưởng về vận tải hành khách, hàng hóa và trung chuyển quốc tế, thì việc nâng cấp Côn Đảo không chỉ nhằm mở rộng năng lực khai thác mà còn hướng tới hình thành một cửa ngõ hàng không phục vụ phát triển kinh tế biển, du lịch cao cấp và tăng cường kết nối của đặc khu với khu vực cũng như quốc tế.

Quy hoạch mới cho thấy định hướng phát triển hàng không không còn đơn thuần là mở rộng công suất, mà đang chuyển sang phân vai rõ ràng cho từng sân bay, qua đó tối ưu hóa nguồn lực đầu tư và phát huy lợi thế của từng vùng, từng địa phương trong mạng lưới hàng không quốc gia.