Thích
Được ví như "kênh đào Panama của Việt Nam", kênh đào Nghĩa Hưng là công trình thủy nội địa quy mô lớn nhất cả nước, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong kết nối giao thông đường thủy khu vực đồng bằng sông Hồng. Công trình khởi công vào 1/3/2021 và chính thức thông luồng vào tháng 7/2023, mở ra tuyến vận tải mới giữa sông Đáy và sông Ninh Cơ, góp phần nâng cao năng lực vận tải thủy và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực.
Kênh đào được xây dựng trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng (cũ), nay thuộc tỉnh Ninh Bình, với tổng vốn đầu tư khoảng 100 triệu USD, tương đương hơn 2.300 tỷ đồng tại thời điểm triển khai.
Điểm đặc biệt khiến công trình được ví với kênh đào Panama nằm ở nguyên lý vận hành. Tương tự công trình nổi tiếng của thế giới, kênh Nghĩa Hưng sử dụng hệ thống âu tàu để điều tiết mực nước và đưa tàu thuyền vượt qua sự chênh lệch thủy triều giữa hai tuyến sông.
Kênh có chiều dài khoảng 1km, được bố trí một âu tàu rộng 17m, dài 179m và sâu 7m, đủ khả năng tiếp nhận tàu có trọng tải lên tới 3.000DWT.
Kênh đào Nghĩa Hưng nối sông Đáy với sông Ninh Cơ ở Ninh Bình. Ảnh: Internet
Âu tàu được xây dựng giữa sông Đáy và sông Ninh Cơ, hoạt động theo nguyên lý cân bằng mực nước.
Khi tàu đi vào buồng âu, một cửa sẽ được đóng kín, trong khi cửa phía còn lại được điều tiết để nước dâng lên hoặc hạ xuống đến mức tương ứng với tuyến sông kế tiếp. Sau khi mực nước đạt trạng thái cân bằng, cửa âu sẽ mở để tàu tiếp tục hành trình.
Mỗi chu trình đưa tàu qua âu chỉ mất khoảng 15 phút. Trong đó, thời gian cân bằng mực nước chỉ khoảng 2 phút, giúp tối ưu năng lực khai thác và giảm thời gian chờ đợi cho phương tiện.
Một trong những điểm nổi bật của công trình là hệ thống điều hành hiện đại, được tự động hóa gần như hoàn toàn. Trung tâm điều khiển được trang bị hệ thống máy tính, camera giám sát và các màn hình theo dõi chuyên dụng, cho phép nhân viên vận hành quan sát toàn bộ khu vực âu tàu theo thời gian thực.
Phòng điều hành được thiết kế với hệ thống kính bao quanh, hướng trực tiếp ra khu vực âu tàu. Thông qua hệ thống camera có khả năng phóng to và quan sát toàn cảnh, nhân viên có thể theo dõi chính xác từng thao tác của tàu thuyền khi ra vào công trình.
Đáng chú ý, âu tàu Nghĩa Hưng được thiết kế với ba chế độ vận hành gồm tự động, bán tự động và thủ công. Nhờ đó, công trình có thể hoạt động liên tục 24/24 giờ, bảo đảm an toàn và duy trì lưu thông ngay cả trong những tình huống đặc biệt.
Các tàu khi có nhu cầu qua kênh có thể đăng ký trước thông qua hệ thống radar hoặc điện thoại. Tuy nhiên, những phương tiện không đăng ký trước vẫn được hỗ trợ thông thủy bình thường thông qua hệ thống điều phối và hướng dẫn bằng loa phát thanh.
Trước khi kênh Nghĩa Hưng được đưa vào khai thác, tàu thuyền từ sông Ninh Cơ muốn sang sông Đáy phải đi vòng qua sông Hồng rồi tiếp tục di chuyển qua sông Đào thuộc TP Nam Định (cũ). Hành trình này không chỉ kéo dài thời gian vận chuyển mà còn làm tăng đáng kể chi phí nhiên liệu và khai thác.
Việc hình thành tuyến kênh mới đã tạo ra bước đột phá cho mạng lưới giao thông đường thủy khu vực phía Bắc. Thời gian di chuyển của tàu thuyền được rút ngắn từ khoảng 8 giờ xuống chỉ còn 20 - 30 phút.
Công trình đặc biệt phát huy hiệu quả đối với các tàu hàng trọng tải lớn lưu thông giữa các tỉnh phía Nam với khu vực Quảng Ninh, Hải Phòng và các cảng thủy nội địa tại Ninh Bình, Ninh Phúc.
Bên cạnh chức năng giao thông, kênh đào Nghĩa Hưng còn đóng vai trò quan trọng trong điều tiết thủy lợi, ngăn mặn, giữ ngọt và phục vụ tưới tiêu cho vùng đồng bằng rộng lớn ven biển.
Sau gần 3 năm khai thác, công trình đã phục vụ an toàn gần 12.800 lượt tàu thuyền qua lại, trong đó các tàu có tải trọng trên 2.000 tấn chiếm gần 15%.
Hiện mỗi ngày có hàng chục lượt tàu hàng và sà lan lưu thông qua tuyến kênh này. Những con số trên cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của kênh đào Nghĩa Hưng trong mạng lưới vận tải thủy quốc gia, đồng thời khẳng định hiệu quả của công trình được ví như "kênh đào Panama của Việt Nam".
