Thích
Theo định hướng phát triển vùng Thủ đô, chùm đô thị quanh Hà Nội bao gồm các địa phương nằm trong Vùng Thủ đô Hà Nội – khu vực được xác lập trong quy hoạch quốc gia trong 100 năm tới.
Hà Nội là đô thị trung tâm hạt nhân, đầu não, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế. Các đô thị thuộc tỉnh xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh và đối trọng, được phân vai chức năng rõ ràng để hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng.
Cụ thể, các tỉnh, thành được xác định có vai trò liên kết chặt chẽ gồm: Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Ninh Bình, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Ảnh minh hoạ AI
Điểm cốt lõi của mô hình "chùm đô thị" không phải là mở rộng địa giới hành chính, mà là tổ chức không gian theo mô hình đa trung tâm. Hà Nội giữ vai trò trung tâm chính trị – tài chính – sáng tạo, trong khi các tỉnh xung quanh đảm nhiệm các chức năng chuyên biệt như công nghiệp, cảng biển, công nghệ cao, du lịch sinh thái hay logistics. Hạ tầng giao thông liên vùng – đặc biệt là Vành đai 4, Vành đai 5, đường sắt tốc độ cao và mạng lưới cao tốc – sẽ là xương sống kết nối toàn bộ hệ thống này.
Với tốc độ đô thị hóa hiện nay, nhiều chuyên gia nhận định trong vòng 100 năm tới, khu vực quanh Hà Nội có thể hình thành một đại đô thị với quy mô dân số hàng chục triệu người, tương tự mô hình Tokyo hay Seoul. Khi đó, ranh giới giữa Hà Nội và các tỉnh lân cận sẽ mờ dần, nhường chỗ cho một không gian phát triển thống nhất – nơi các tỉnh, thành trong Vùng Thủ đô cùng vận hành như một cơ thể kinh tế – đô thị chung.
Chùm đô thị bao gồm phía Bắc (tỉnh Thái Nguyên) là đô thị loại I, với vai trò trung tâm y tế, giáo dục đào tạo chất lượng cao của Vùng trung du miền núi phía Bắc, chia sẻ áp lực đào tạo và khám chữa bệnh cho Hà Nội. Sông Công và Phổ Yên là đô thị loại II với công nghiệp hiện đại, gắn với tổ hợp công nghệ cao (Samsung), kết nối trực tiếp với cực tăng trưởng Sóc Sơn của Hà Nội qua cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, tạo thành chuỗi cung ứng công nghiệp điện tử - bán dẫn.
Phía Đông Bắc (tỉnh Bắc Ninh), đô thị Bắc Ninh (loại I), Từ Sơn, Thuận Thành (loại II) hình thành chuỗi đô thị công nghiệp - dịch vụ liên hoàn, tiếp giáp trực tiếp với Hà Nội. Các đô thị này có chức năng trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ và làng nghề truyền thống, hỗ trợ Hà Nội cung cấp không gian sản xuất, logistics và nhà ở cho công nhân, chuyên gia làm việc tại khu vực phía Bắc và Đông Hà Nội.
Phía Đông Nam (tỉnh Hưng Yên) gồm các đô thị loại III là Văn Giang, Mỹ Hào, Phố Nối và đô thị Hưng Yên. Trong đó Văn Giang phát triển chuỗi đô thị sinh thái, thương mại, dịch vụ cao cấp (Ecopark, Ocean Park 2-3), tạo kết nối liền mạch với Gia Lâm (Hà Nội) qua sông Bắc Hưng Hải, tạo thành không gian sống chất lượng cao, giảm tải dân số cơ học cho nội đô.
Đô thị Mỹ Hào và Phố Nối là trung tâm công nghiệp, đô thị dịch vụ dọc trục quốc lộ 5, là hậu phương sản xuất cho trục hành lang kinh tế Đông Tây. Hưng Yên (Phố Hiến, loại III) là đô thị văn hóa - lịch sử nằm trên trục sông Hồng, kết nối du lịch đường sông với Hà Nội.
Phía Nam (tỉnh Ninh Bình) là đô thị Duy Tiên (loại IV), kết hợp với Phú Xuyên tạo thành chuỗi đô thị - công nghiệp liên hoàn phía Nam. Đô thị Phủ Lý (loại II) là trung tâm y tế cấp vùng (với cơ sở hai Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức), trung tâm giáo dục và dịch vụ cửa ngõ phía Nam, giảm tải trực tiếp cho bệnh viện tuyến cuối tại Hà Nội. Ninh Bình và Tam Điệp (loại II) là đô thị du lịch, văn hóa tâm linh và đầu mối giao thông cửa ngõ miền Trung.
Phía Tây (tỉnh Phú Thọ) gồm đô thị Vĩnh Yên (loại I), trung tâm nghỉ dưỡng, công nghiệp sạch. Đô thị Phúc Yên (loại III) là cửa ngõ, công nghiệp ôtô/xe máy, kết nối trực tiếp với Mê Linh, Sóc Sơn. Đô thị Việt Trì (loại I), thành phố lễ hội về cội nguồn, kết nối với Ba Vì - Sơn Tây qua cầu Văn Lang, tạo thành quần thể du lịch văn hóa tâm linh (Đền Hùng - Tản Viên Sơn).
Đô thị Hòa Bình - Lương Sơn nằm ở cửa ngõ Tây Bắc, tương lai sẽ phát triển mạnh về thủy điện, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng cuối tuần, kết nối trực tiếp với đô thị vệ tinh Xuân Mai.
Phía Đông (TP Hải Phòng) là đô thị trung chuyển chiến lược và trung tâm dịch vụ hỗ trợ công nghiệp quan trọng trên hành lang quốc lộ 5 và cao tốc 5B, kết nối Hà Nội với cảng biển. Đô thị Chí Linh, đô thị du lịch tâm linh, sinh thái (Côn Sơn - Kiếp Bạc), kết nối với trục văn hóa Đông Bắc.
