Luật Xây dựng mới: Cắt giảm thủ tục, thúc đẩy hoạt động đầu tư xây dựng

Bãi bỏ chứng chỉ năng lực doanh nghiệp, chuyển mạnh sang hậu kiểm

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 25/6/2025 với nhiều nội dung cải cách quan trọng, thể hiện tinh thần đổi mới mạnh mẽ trong cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Theo Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng, việc sửa đổi Luật Xây dựng lần này được thực hiện trên cơ sở quán triệt các chủ trương của Đảng, Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đáng chú ý, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung 58 điều, bãi bỏ 2 điều và bổ sung một số quy định mới theo hướng đơn giản hóa thủ tục, giảm tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân. Trong đó, có việc bãi bỏ quy định về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng đối với doanh nghiệp.

Theo Bộ Xây dựng, trong nhiều năm qua, thủ tục cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng đã phát sinh không ít chi phí và thời gian cho doanh nghiệp. Việc phải xin cấp, gia hạn hoặc điều chỉnh chứng chỉ khiến doanh nghiệp phải thực hiện thêm một thủ tục hành chính mang tính tiền kiểm, trong khi cơ quan quản lý vẫn phải tiến hành thanh tra, kiểm tra trong quá trình hoạt động.

Do đó, Luật Xây dựng mới đã quyết định bãi bỏ loại giấy tờ này, chuyển sang cơ chế doanh nghiệp tự kê khai và công khai thông tin về năng lực trên Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về hoạt động xây dựng.

Thông tin công khai bao gồm nhân sự chủ chốt, kinh nghiệm, thiết bị, các công trình đã thực hiện và các điều kiện năng lực khác theo quy định. Chủ đầu tư, cơ quan quản lý và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu đều có thể tra cứu, giám sát. Đây là bước chuyển quan trọng từ tiền kiểm sang hậu kiểm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động xây dựng.

Bên cạnh đó, các chứng chỉ hành nghề đối với cá nhân hoạt động xây dựng vẫn tiếp tục được duy trì nhằm bảo đảm yêu cầu về chuyên môn, kỹ thuật và an toàn công trình.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc cắt giảm mạnh thời gian giải quyết thủ tục cấp giấy phép xây dựng. Theo quy định mới, thời gian cấp giấy phép xây dựng đối với công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng giảm từ tối đa 20 ngày xuống còn 7 ngày làm việc. Đối với nhà ở riêng lẻ, thời gian giải quyết cũng giảm từ 15 ngày xuống còn 7 ngày.

Đây là một trong những cải cách có tác động trực tiếp nhất đến người dân và doanh nghiệp, giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tài chính, chi phí cơ hội và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 cũng bổ sung thêm nhiều trường hợp được miễn giấy phép xây dựng. Các công trình thuộc dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở sẽ không phải thực hiện thêm thủ tục xin cấp giấy phép xây dựng, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Một số công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi công năng, kết cấu chịu lực hoặc ảnh hưởng đến an toàn công trình cũng được xem xét miễn giấy phép. Việc mở rộng diện miễn giấy phép xây dựng nhằm giảm sự chồng chéo về thủ tục, tránh tình trạng cùng một nội dung phải thực hiện nhiều lần ở các cơ quan khác nhau.

Đẩy mạnh phân cấp, chuyển đổi số và minh bạch hóa môi trường đầu tư xây dựng

Một trong những định hướng lớn khác của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước về xây dựng.

Theo đó, nhiều thẩm quyền trước đây thuộc cơ quan trung ương được giao cho địa phương thực hiện; các thủ tục hành chính được số hóa, thực hiện trên môi trường điện tử, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất về hoạt động xây dựng trên phạm vi toàn quốc.

Bộ Xây dựng cho rằng những cải cách này sẽ góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa người dân, doanh nghiệp với cơ quan quản lý, qua đó hạn chế phát sinh chi phí không chính thức.

Phát biểu tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Xây dựng nhấn mạnh, Luật Xây dựng 2025 hướng tới tạo đột phá trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xây dựng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Để bảo đảm luật đi vào cuộc sống ngay từ ngày 1/7/2026, Bộ đã phối hợp với các bộ, ngành xây dựng đồng bộ hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành. Đồng thời, tổ chức các hội nghị phổ biến, tập huấn cho địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Với nhiều cải cách, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mới trong cải cách thể chế, xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư xây dựng trong thời gian tới.