Một tỉnh của Việt Nam muốn 'nắn' lại đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam 67 tỷ USD: Bộ Xây dựng nói gì?

Báo Tiền Phong cho biết, trong quá trình chuẩn bị triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, cử tri tỉnh Quảng Ngãi đã đề xuất xem xét điều chỉnh hướng tuyến khi phát hiện quy hoạch tuyến đường sắt có nguy cơ đi qua khu tái định cư Đồng Mốc, thuộc tổ dân phố Lộ Bàn, phường Đức Phổ.

Đây là khu dân cư đã được đầu tư hạ tầng và nhà ở kiên cố nhằm phục vụ việc di dời người dân để triển khai Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam trước đó. Việc tuyến đường sắt tốc độ cao dự kiến đi qua khu vực này khiến nhiều hộ dân đứng trước nguy cơ phải di dời thêm một lần nữa.

Từ thực tế trên, cử tri địa phương đề nghị Chính phủ cân nhắc điều chỉnh hướng tuyến để tránh khu tái định cư đã hình thành. Trường hợp không thể thay đổi quy hoạch, cử tri kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ đặc thù để các hộ dân bị ảnh hưởng ổn định cuộc sống nếu phải tái định cư lần hai.

Bộ Xây dựng: Sẽ nghiên cứu kỹ hướng tuyến

Nguồn tin trên báo Xây Dựng cho hay, trước kiến nghị này, Bộ Xây dựng cho biết dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào năm 2024. Hiện các bước chuẩn bị đầu tư đang được triển khai nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án.

Trong thời gian qua, Bộ Xây dựng đã giao Ban Quản lý dự án Đường sắt phối hợp với các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam để chuẩn bị công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Hiện nhiệm vụ chủ đầu tư đã được chuyển giao cho Ban Quản lý dự án Thăng Long tiếp tục triển khai.

Song song với việc làm việc với các địa phương, đơn vị quản lý dự án cũng tiến hành các thủ tục lựa chọn tư vấn cho nhiều gói thầu quan trọng như tư vấn quản lý dự án, rà phá bom mìn vật nổ và đánh giá tác động môi trường.

Đáng chú ý, theo Bộ Xây dựng, sau khi lựa chọn được đơn vị tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Bộ sẽ chỉ đạo chủ đầu tư nghiên cứu sát sao trong quá trình khảo sát, sẽ yêu cầu nghiên cứu kỹ điều kiện địa hình, địa vật và các khu dân cư trên toàn tuyến.

Mục tiêu là xác định hướng tuyến tối ưu nhất, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống người dân, các khu di tích lịch sử, tâm linh cũng như bảo đảm khả năng kết nối giao thông khu vực khi tuyến đường sắt được đưa vào khai thác.

Hiện nay, Ban Quản lý dự án Thăng Long đang thực hiện các thủ tục lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi cho toàn bộ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Cơ chế mới cho công tác bồi thường, tái định cư

Liên quan đến việc giải phóng mặt bằng, Bộ Xây dựng cho biết Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 265 ngày 11/12/2025, bổ sung cơ chế đặc thù cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Theo đó, nội dung bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được phép tách thành các dự án độc lập, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.

Các địa phương và cơ quan liên quan có thể tổ chức lập, phê duyệt và triển khai các dự án này mà không phải thực hiện thủ tục lập chủ trương đầu tư như thông lệ. Quốc hội cũng giao Chính phủ ban hành hướng dẫn chi tiết để triển khai cơ chế này trong thực tế. Hiện Ban Quản lý dự án Thăng Long đang tiến hành các thủ tục lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho toàn dự án.

Sau khi hoàn thành, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được kỳ vọng sẽ trở thành trục giao thông chiến lược mới của Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực vận tải, kết nối các vùng kinh tế và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại nhiều địa phương dọc tuyến.

Việc nghiên cứu kỹ hướng tuyến tại các khu dân cư như ở Quảng Ngãi được xem là bước quan trọng nhằm bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển hạ tầng và ổn định đời sống người dân.