Nơi vua Đinh Tiên Hoàng xưng đế nay trở thành điểm đến mới của di sản 213 tỷ USD, ẩn chứa triết lý kiến trúc hơn 1.000 năm tuổi

Điểm đến mới kể câu chuyện qua kiến trúc

Nằm giữa thung lũng được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi của Quần thể danh thắng Tràng An, công trình này không chỉ là điểm nhấn kiến trúc mà còn là nơi gắn với một trong những dấu mốc quan trọng nhất của lịch sử dân tộc.

Theo truyền thuyết địa phương, chính tại điểm cao nhất của Thung Ui, vua Đinh Tiên Hoàng đã lập Đàn Kính Thiên để cáo yết trời đất, chính thức xưng đế sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, khai sinh Nhà nước Đại Cồ Việt và lựa chọn Hoa Lư làm kinh đô.

Hơn một thiên niên kỷ sau, câu chuyện ấy được kể lại bằng một ngôn ngữ hoàn toàn khác thông qua kiến trúc và những công trình mang tính biểu tượng. Nằm cách chùa Bái Đính khoảng 3km, Thung Ui vốn là một thung lũng khép kín thuộc Quần thể danh thắng Tràng An.

Trong nhiều năm, nơi đây gần như không xuất hiện trên bản đồ du lịch bởi phần lớn diện tích vẫn giữ nguyên trạng với hồ nước tự nhiên nằm giữa các dãy núi đá vôi.

Chỉ sau quá trình đầu tư, phục dựng và hoàn thiện các hạng mục văn hóa - tâm linh, Thung Ui mới chính thức mở cửa đón khách và nhanh chóng trở thành điểm đến được nhiều du khách, đặc biệt là giới trẻ, tìm đến.

Khác với nhiều khu du lịch phát triển theo hướng xây dựng các công trình quy mô lớn, Thung Ui lựa chọn cách tiếp cận ngược lại. Kiến trúc ở đây không cố gắng lấn át thiên nhiên mà được bố trí hài hòa trong lòng thung lũng, để cảnh quan núi đá, mặt nước và cây xanh vẫn giữ vai trò chủ đạo.

Điều đặc biệt nằm ở triết lý phía sau kiến trúc

Nếu chỉ nhìn bằng mắt thường, Đàn Kính Thiên có thể giống một quần thể kiến trúc cổ. Nhưng theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, điều tạo nên bản sắc của công trình lại nằm ở cách tổ chức không gian.

Toàn bộ khu vực được xây dựng dựa trên triết lý Tam Tài của phương Đông, gồm ba yếu tố Thiên - Địa - Nhân. Điểm đáng chú ý là Nhân môn được đặt ở vị trí trung tâm, nằm giữa Địa môn và Thiên môn.

Đây không đơn thuần chỉ là cách sắp xếp về kiến trúc. Theo quan niệm cổ phương Đông, con người không đứng trên thiên nhiên cũng không tách rời thiên nhiên, mà giữ vai trò kết nối Trời và Đất. Vì thế mà hành trình đi qua ba lớp không gian cũng mang nhiều ý nghĩa biểu tượng.

Con người khởi nguồn từ Đất, nhận thức đúng vị trí của mình rồi mới hướng về Trời. Đó là thông điệp mà toàn bộ hệ thống kiến trúc tại Thung Ui muốn truyền tải, thay vì chỉ tạo nên một không gian để tham quan.

Phục dựng một không gian văn hóa hơn là tái hiện một di tích

Thung Ui không hướng đến việc phục dựng nguyên trạng một công trình lịch sử mà thay vào đó, nơi đây đã tái hiện cả một không gian văn hóa gắn với buổi đầu dựng nước.

Trên diện tích khoảng 270ha, du khách lần lượt đi qua Đàn Kính Thiên, Điện Kính Địa, Kính Nhân, khu nhà sàn, bến thuyền cùng hệ thống hồ nước tự nhiên.

Song hành với dấu ấn của triều Đinh là không gian văn hóa Mường được tái hiện thông qua nhà sàn, nhịp cồng chiêng và những sinh hoạt truyền thống.

Theo định hướng phát triển, Thung Ui được xây dựng như một điểm đến kết hợp giữa du lịch sinh thái, văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng, góp phần bổ sung thêm trải nghiệm mới cho Quần thể danh thắng Tràng An.

Thung Ui được đầu tư, phát triển bởi Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường - đơn vị nhiều năm gắn với các dự án văn hóa, tâm linh và du lịch quy mô lớn tại Ninh Bình.

Theo định hướng của chủ đầu tư, Thung Ui không phát triển theo mô hình khu du lịch giải trí đơn thuần mà tập trung phục dựng không gian văn hóa gắn với lịch sử hình thành Nhà nước Đại Cồ Việt. Các hạng mục như Đàn Kính Thiên, Điện Kính Địa, Kính Nhân, khu nhà sàn cùng hệ thống cảnh quan được chuẩn bị trong nhiều năm trước khi mở cửa đón khách.

Khi một điểm đến kể câu chuyện hơn 1.000 năm trước

Theo ông Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, năm 2025, UNESCO và nhiều tổ chức quốc tế đánh giá Tràng An là mô hình tiêu biểu về phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản và sinh kế cộng đồng.

Đáng chú ý, Quần thể danh thắng Tràng An được định giá khoảng 213 tỷ USD, phản ánh giá trị nổi bật của di sản trên cả phương diện văn hóa, lịch sử, cảnh quan và kinh tế.

Trong bức tranh đó, Thung Ui được kỳ vọng sẽ trở thành mảnh ghép mới của Tràng An. Không chỉ bổ sung thêm một điểm tham quan, nơi đây còn mở ra một cách tiếp cận khác với di sản: Đọc vị lịch sử thông qua kiến trúc và trải nghiệm không gian.

Ngay sau khi mở cửa, Thung Ui nhanh chóng trở thành một trong những điểm đến được tìm kiếm nhiều tại Ninh Bình. Theo thống kê, chỉ trong 8 ngày nghỉ Tết Nguyên đán, khu du lịch này đã đón khoảng 70.000 lượt khách, riêng mùng 3 Tết ghi nhận khoảng 15.000 lượt, mức cao nhất kể từ khi đi vào hoạt động.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ninh Bình đón hơn 17,6 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt khoảng 17,9 nghìn tỷ đồng.

Giữa những điểm đến đã làm nên thương hiệu như Tràng An, Tam Cốc - Bích Động hay chùa Bái Đính, Thung Ui không tạo dấu ấn bằng những kỷ lục về quy mô. Điều khiến nơi đây trở nên khác biệt nằm ở cách một thung lũng giữa núi đá vôi kể lại câu chuyện về buổi đầu dựng nước bằng ngôn ngữ của kiến trúc, cảnh quan và triết lý mang đậm văn hóa Việt.