Thích
Trong nhiều thập kỷ, Hà Nội phát triển chủ yếu theo hướng mở rộng từ khu vực nội đô lịch sử. Tuy nhiên, với áp lực dân số, hạ tầng và nhu cầu hình thành các cực tăng trưởng mới, định hướng phát triển của Thủ đô đang bước sang một giai đoạn khác.
Theo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội sẽ chuyển dần từ mô hình đô thị tập trung sang cấu trúc đa trung tâm, đa cực, trong đó mạng lưới 14 đô thị sẽ đóng vai trò là động lực phát triển mới, phân bổ lại dân cư, việc làm và các hoạt động kinh tế trên phạm vi toàn thành phố.
Theo quy hoạch, đến năm 2045, hệ thống đô thị này sẽ có quy mô khoảng 176.708ha, tương đương hơn 52% diện tích tự nhiên của Hà Nội. Đến năm 2065, diện tích đô thị dự kiến mở rộng lên khoảng 201.060ha, chiếm gần 60% diện tích toàn thành phố.
Hình thành các cực tăng trưởng mới ở phía Tây và phía Nam
Một trong những định hướng nổi bật của quy hoạch là dịch chuyển động lực phát triển sang khu vực phía Tây và phía Nam, nơi còn nhiều dư địa để phát triển các đô thị quy mô lớn gắn với hạ tầng hiện đại.
Ở phía Tây, Hà Nội quy hoạch sáu đô thị gồm Hòa Lạc; Xuân Mai; Sơn Tây - Tây Đằng - Tản Viên Sơn; đô thị dọc Quốc lộ 32 và trục Tây Thăng Long; đô thị dọc Đại lộ Thăng Long; cùng đô thị dọc Quốc lộ 6.
Chi tiết dự kiến quy hoạch 14 đô thị của Hà Nội trong tương lai theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đồ họa minh họa
Trong số này, Hòa Lạc tiếp tục giữ vai trò hạt nhân về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đô thị có quy mô khoảng 10.099ha và được dự báo đạt khoảng 800.000 dân vào năm 2045, trở thành trung tâm nghiên cứu và công nghệ lớn của Thủ đô.
Ở phía Nam, bốn đô thị mới được quy hoạch gồm Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội (Khu đô thị thể thao Olympic), Thường Tín - Phú Xuyên, Vân Đình - Đại Nghĩa và đô thị dọc Quốc lộ 1A.
Các khu vực này được định hướng phát triển gắn với mạng lưới logistics, đường sắt tốc độ cao, các trục giao thông liên vùng và nghiên cứu vị trí sân bay quốc tế thứ hai của Vùng Thủ đô.
Bản đồ quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội.
Đáng chú ý, Khu đô thị thể thao Olympic có quy mô gần 14.000ha sẽ được phát triển theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng). Theo định hướng, các công trình cao tầng sẽ tập trung quanh các đầu mối giao thông, trong khi không gian cây xanh, quảng trường và các tiện ích công cộng được ưu tiên mở rộng.
Để hỗ trợ mô hình này, Hà Nội dự kiến phát triển mạng lưới đường sắt đô thị dài khoảng 979km, tạo nền tảng kết nối các khu đô thị mới và mở rộng không gian phát triển trong nhiều thập kỷ tới.
Nội đô vẫn là trung tâm của Thủ đô
Dù hình thành thêm nhiều cực phát triển mới, khu vực hữu ngạn sông Hồng vẫn được xác định là trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa và tài chính của Hà Nội.
Theo quy hoạch, khu đô thị trung tâm sẽ duy trì quy mô khoảng 45.300ha đến năm 2065. Nội đô lịch sử tiếp tục được bảo tồn, cải tạo và tái thiết, đồng thời nghiên cứu phát triển khu tài chính tập trung theo các cơ chế đặc thù.
Theo định hướng, đô thị Olympic và TOD sẽ dẫn dắt quá trình mở rộng không gian. Ảnh minh họa
Song song với đó, sông Hồng được định hướng trở thành trục không gian cảnh quan, văn hóa và sinh thái của Thủ đô.
Đến năm 2045, khu vực hai bên sông có diện tích khoảng 11.425ha, tăng lên khoảng 15.488ha vào năm 2065, với quy mô dân số tối đa khoảng 1,2 triệu người.
Không gian ven sông sẽ ưu tiên phát triển hệ thống công viên, quảng trường, các công trình văn hóa, du lịch, dịch vụ và giải trí, đồng thời bảo tồn các giá trị lịch sử gắn với dòng sông.
Chuẩn bị quỹ đất cho các dự án của nhiều thập kỷ tới
Bên cạnh việc quy hoạch các đô thị mới, Hà Nội cũng dành nguồn lực để chuẩn bị không gian phát triển trong dài hạn.
Theo quy hoạch, khoảng 3.000ha quỹ đất dự phòng được bố trí tại 10 vị trí chiến lược như khu vực cầu Thăng Long, Nhật Tân, Tứ Liên và các nút giao giữa Vành đai 4, Vành đai 5 với Đại lộ Thăng Long và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ để phục vụ những dự án quy mô lớn trong tương lai.
Ngoài ra, thành phố còn quy hoạch khoảng 17.000ha đất dự trữ phát triển đô thị tại sáu khu vực ở phía Tây, phía Nam và Mê Linh nhằm tạo dư địa mở rộng khi nhu cầu phát triển tăng lên. Việc xây dựng mạng lưới 14 đô thị không chỉ nhằm mở rộng không gian phát triển mà còn là bước chuyển trong tư duy quy hoạch của Hà Nội.
Thay vì tập trung quá nhiều chức năng vào khu vực nội đô, Thủ đô sẽ từng bước hình thành các trung tâm phát triển mới, kết nối với nhau bằng hệ thống giao thông công cộng hiện đại. Mô hình này được kỳ vọng sẽ phân bổ lại dân cư, giảm áp lực cho khu vực trung tâm, đồng thời tạo thêm động lực tăng trưởng kinh tế, khoa học, dịch vụ và đô thị trong suốt nhiều thập kỷ tới.
