Thông qua đồng thời 3 đạo luật sửa đổi: Cơ hội và những đòi hỏi mới đối với thị trường bất động sản

Thông qua đồng thời 3 đạo luật sửa đổi: Cơ hội và những đòi hỏi mới đối với thị trường bất động sản

Thứ Hai, 23/11/2026 - 06:00

Bước tiến quan trọng trong hoàn thiện đồng bộ thể chế, tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài

Sáng 21/11, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Việc sửa đổi đồng thời ba đạo luật quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực đất đai. Qua đó, tạo điều kiện cho thị trường bất động sản phát triển ổn định, bền vững, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

Trao đổi với Reatimes, LS. Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW đánh giá, việc Quốc hội sửa đổi đồng thời ba đạo luật là bước đi cần thiết trong quá trình hoàn thiện thể chế, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản vẫn gặp nhiều khó khăn liên quan đến cơ chế và chính sách pháp luật.

Theo LS. Nguyễn Thanh Hà, ba đạo luật có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ và tác động trực tiếp đến nhau, cùng điều chỉnh những giai đoạn khác nhau trong quá trình phát triển một dự án bất động sản. Trong thực tế triển khai dự án, các quy định của ba đạo luật thường được áp dụng đồng thời. Một dự án bất động sản có thể phải trải qua nhiều thủ tục liên quan đến tiếp cận đất đai, xác định nghĩa vụ tài chính, chấp thuận chủ trương đầu tư, phát triển nhà ở, huy động vốn và đưa sản phẩm vào kinh doanh.

Do đó, chỉ cần một khâu có quy định thiếu rõ ràng, chưa thống nhất hoặc chưa phù hợp với thực tiễn cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình triển khai dự án, làm tăng thời gian thực hiện, chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp, đồng thời tác động đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, nhà đầu tư.

“Từ góc độ pháp lý, tôi cho rằng ý nghĩa quan trọng nhất của lần sửa đổi này không đơn thuần là xử lý những bất cập riêng lẻ trong từng đạo luật, mà là rà soát tổng thể để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật điều chỉnh thị trường bất động sản”, LS. Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh.

Quốc hội thông qua ba đạo luật nền tảng: Cơ hội và những đòi hỏi mới đối với thị trường bất động sản - Ảnh 1.

Yêu cầu này cũng phù hợp với nguyên tắc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật tại khoản 2 Điều 5 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, trong đó nhấn mạnh tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật.

Bên cạnh đó, việc sửa đổi cần được đặt trong tổng thể định hướng hoàn thiện chính sách, pháp luật về đất đai và bất động sản, nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, khơi thông các nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia thị trường.

“Thông qua lần sửa đổi này, các quy định pháp luật sẽ được thiết kế theo hướng rõ ràng hơn về thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan; hạn chế tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất trong quá trình áp dụng. Quan trọng hơn, môi trường pháp lý cần có tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo cao để doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư, còn người dân có cơ sở pháp lý vững chắc để thực hiện và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của mình”, LS. Nguyễn Thanh Hà kỳ vọng.

Chia sẻ với Reatimes từ góc độ doanh nghiệp và thị trường, ông Võ Hồng Thắng, Phó Tổng Giám đốc DKRA Group cũng đánh giá, Việc sửa đổi, thông qua đồng thời bộ ba trụ cột Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh Bất động sản (sửa đổi) là một bước ngoặt quan trọng, được kỳ vọng sẽ có những ảnh hưởng sâu rộng đến sự vận hành của thị trường bất động sản trong trung và dài hạn.

Quốc hội thông qua ba đạo luật nền tảng: Cơ hội và những đòi hỏi mới đối với thị trường bất động sản - Ảnh 2.

“Những điều chỉnh lần này hướng tới cải cách công tác quản lý nhà nước và quy hoạch, điển hình là việc bỏ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh và quy hoạch sử dụng đất cấp xã riêng lẻ, tích hợp vào quy hoạch tỉnh; đồng thời chuẩn hóa công thức tính bồi thường và đồng bộ hóa hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm thông tin được liên thông giữa các sở, ban, ngành chức năng.

Những thay đổi trong các luật nền tảng lần này được kỳ vọng góp phần khắc phục tâm lý e dè, đùn đẩy do lo ngại trách nhiệm tại các cơ quan quản lý, kể cả cấp cơ sở; hạn chế tình trạng chờ đợi, xin ý kiến rườm rà giữa các cơ quan nhà nước, qua đó rút ngắn thời gian cấp phép, phê duyệt dự án”, ông Võ Hồng Thắng nhận định.

Khơi thông nguồn cung, sàng lọc năng lực đầu tư và củng cố niềm tin thị trường

Một trong những điểm đáng chú ý của việc sửa đổi ba đạo luật là tăng cường trách nhiệm tài chính đối với các dự án chậm triển khai và siết chặt điều kiện chuyển nhượng dự án bất động sản.

Theo ông Võ Hồng Thắng, những điều chỉnh mới sẽ đặt ra các điều kiện ràng buộc chặt chẽ hơn đối với chủ đầu tư, đặc biệt là cơ chế tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tăng thêm đối với các dự án chậm đưa đất vào sử dụng và yêu cầu hoàn thành nghĩa vụ tài chính đất đai khi chuyển nhượng dự án.

“Các quy định này sẽ góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ quỹ đất, phương thức đầu tư kiểu “tay không bắt giặc” và tâm lý ôm đất chờ thời còn tồn tại trên thị trường. Từ đó, doanh nghiệp, nhà phát triển dự án sẽ bị buộc phải từng bước hoàn hiện cơ chế vận hành, tính toán kỹ lưỡng các kế hoạch kinh doanh, triển khai dự án, hoạch định dòng tiền một cách hiệu quả”, Phó Tổng Giám đốc DKRA Group kỳ vọng.

Quan điểm này cũng có cơ sở từ những nội dung được Chính phủ giải trình trong quá trình hoàn thiện Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Tại Báo cáo số 1140/BC-CP ngày 20/11/2026, Chính phủ cho biết điều kiện hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai khi chuyển nhượng dự án nhằm bảo đảm nguồn thu ngân sách, ngăn ngừa đầu cơ và sàng lọc năng lực thực chất của nhà đầu tư. Quy định này còn hướng tới hạn chế tình trạng chuyển nhượng dự án qua nhiều chủ thể, làm tăng chi phí đầu tư và giá bất động sản, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Đối với những chủ đầu tư không còn đủ năng lực tiếp tục triển khai dự án, Chính phủ nêu các phương án như huy động vốn, hợp tác đầu tư, chuyển nhượng phần dự án đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính hoặc để Nhà nước thu hồi và lựa chọn nhà đầu tư mới thông qua đấu giá, đấu thầu theo quy định.

Nhìn nhận về triển vọng thị trường, ông Võ Hồng Thắng cho rằng, trong bối cảnh thị trường bất động sản vẫn còn nhiều biến số khó đoán định, khó có thể kỳ vọng những chuyển biến tích cực trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xét về trung và dài hạn, việc sửa đổi đồng thời ba đạo luật sẽ tạo tiền đề cho sự phục hồi và phát triển của thị trường, với ba động lực chính.

Thứ nhất, khơi thông nguồn cung và sức cầu thị trường, qua việc đơn giản hóa thủ tục trong khâu cấp phép dự án, đặc biệt ở phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Những cải cách theo hướng tăng cường giao quyền chủ động cho địa phương trong cấp phép dự án sẽ tạo thuận lợi cho việc phát triển nguồn cung nhà ở.

Thứ hai, đồng bộ quy hoạch chung, khắc phục tình trạng quy hoạch manh mún. Theo đó, việc chú trọng hoạch định các khu vực phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống, đồng thời đáp ứng nhu cầu giãn dân tại các thành phố lớn.

Thứ ba, tăng cường bảo vệ quyền lợi người mua và nhà đầu tư thông qua việc gia tăng tính minh bạch của thị trường, thể hiện ở việc hoàn thiện hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Qua đó, công khai toàn bộ tình trạng pháp lý dự án, từng bước sàng lọc những chủ đầu tư yếu kém năng lực triển khai, hạn chế các dự án “treo” gây lãng phí đất đai.

Bảo đảm các điều kiện để ba đạo luật được thực thi thống nhất, hiệu quả

Để những thay đổi về chính sách thực sự phát huy hiệu quả, yêu cầu đặt ra sau khi ba đạo luật được Quốc hội thông qua là bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện, đặc biệt đối với các dự án đang triển khai và những quyền, lợi ích hợp pháp đã được xác lập.

Theo LS. Nguyễn Thanh Hà, cần đặc biệt chú trọng ba vấn đề trong quá trình hoàn thiện các quy định pháp luật và tổ chức thực thi.

Một là, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật. Theo đó, việc sửa đổi cần được rà soát trong mối quan hệ với pháp luật về đầu tư, xây dựng, quy hoạch, đấu thầu và thuế. Đặc biệt, cần thống nhất các quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc áp dụng pháp luật thiếu nhất quán.

Yêu cầu này có ý nghĩa quan trọng trong quá trình ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Nếu các quy định chưa đồng bộ hoặc được hiểu và áp dụng khác nhau, những vướng mắc trong quá trình giải quyết thủ tục đầu tư, kinh doanh bất động sản có thể tiếp tục phát sinh.

Quốc hội thông qua ba đạo luật nền tảng: Cơ hội và những đòi hỏi mới đối với thị trường bất động sản - Ảnh 3.

Việc xác định rõ giá trị của những thủ tục đã hoàn thành hợp pháp sẽ tạo cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục triển khai dự án. (Ảnh minh hoạ: Trọng Hiếu/Reatimes)

Hai là, hoàn thiện cơ chế chuyển tiếp để bảo đảm tính ổn định của các dự án đang triển khai, vì dự án bất động sản thường có thời gian thực hiện kéo dài và trải qua nhiều giai đoạn pháp lý.

Theo đó, cần quy định rõ phương án xử lý đối với các dự án đã được chấp thuận đầu tư, đã hoàn thành một phần thủ tục pháp lý, đang triển khai hoặc có hồ sơ đang được cơ quan nhà nước giải quyết; đồng thời làm rõ hiệu lực của các quyết định, thủ tục đã được thực hiện hợp pháp và các hợp đồng, giao dịch đã xác lập trước thời điểm luật mới có hiệu lực.

“Nguyên tắc cần được bảo đảm là không yêu cầu doanh nghiệp thực hiện lại các thủ tục đã hoàn thành hợp pháp nếu không có căn cứ cần thiết; đồng thời không làm gián đoạn hoạt động đầu tư, kinh doanh hoặc ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền, lợi ích hợp pháp đã được xác lập của người dân và doanh nghiệp”, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW nêu.

Yêu cầu bảo đảm tính liên tục của hoạt động đầu tư, kinh doanh cũng được đề cập trong quá trình tiếp thu, hoàn thiện các quy định của pháp luật. Tại Báo cáo số 1140/BC-CP ngày 20/11/2026, Chính phủ đã giải trình các nội dung liên quan đến cơ chế kế thừa quyền, nghĩa vụ và giải quyết thủ tục trong hoạt động kinh doanh bất động sản, theo hướng sử dụng thông tin, kết quả giải quyết đã có, không yêu cầu chủ đầu tư thực hiện lại hoặc xác nhận lại cùng một điều kiện tại nhiều cơ quan. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan có liên quan, bảo đảm giải quyết thủ tục kịp thời, thống nhất, không gây ách tắc hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Tương tự, tại Báo cáo số 1141/BC-CP, ngày 20/11/2026, Chính phủ cho biết đã rà soát các quy định chuyển tiếp của Luật Nhà ở (sửa đổi) nhằm bảo đảm sự thống nhất với pháp luật về đất đai và kinh doanh bất động sản, hạn chế khoảng trống pháp lý trong quá trình áp dụng.

Những nội dung này có ý nghĩa trực tiếp đối với các dự án đã trải qua nhiều giai đoạn chuẩn bị đầu tư và thực hiện thủ tục pháp lý. Việc xác định rõ giá trị của những thủ tục đã hoàn thành hợp pháp sẽ tạo cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục triển khai dự án, hạn chế gián đoạn và những vướng mắc phát sinh khi chuyển sang áp dụng quy định mới.

Nguyên tắc cần được bảo đảm là không yêu cầu doanh nghiệp thực hiện lại các thủ tục đã hoàn thành hợp pháp nếu không có căn cứ cần thiết; đồng thời không làm gián đoạn hoạt động đầu tư, kinh doanh hoặc ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền, lợi ích hợp pháp đã được xác lập của người dân và doanh nghiệp.
Luật sư Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW

Thứ ba, bảo đảm điều kiện tổ chức thi hành pháp luật ngay khi các quy định mới có hiệu lực. Trong đó, cần chủ động ban hành đầy đủ, đồng bộ các văn bản hướng dẫn; thống nhất quy trình giải quyết thủ tục hành chính và phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan có thẩm quyền.

Cùng với đó, cần tăng cường hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện, hạn chế tình trạng cùng một quy định nhưng được hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Trong Báo cáo số 1140/BC-CP, Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm việc tổ chức thực hiện không làm phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ không cần thiết cho doanh nghiệp, người dân.

Nhìn nhận về yêu cầu lâu dài, LS. Nguyễn Thanh Hà khẳng định: Hiệu quả của việc sửa đổi ba đạo luật cần được thể hiện ở khả năng thiết lập một khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch và có tính dự báo; vừa tạo thuận lợi cho các dự án mới, vừa bảo đảm tính liên tục của các dự án đang triển khai và tôn trọng những quyền, lợi ích hợp pháp đã được xác lập.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng để đưa các quy định mới vào thực tiễn. Việc hoàn thiện cơ chế chuyển tiếp, ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn và bảo đảm áp dụng pháp luật thống nhất sẽ tạo điều kiện để những thay đổi về chính sách phát huy hiệu quả, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, bảo vệ quyền lợi người dân và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển bền vững.

Ý kiến của bạn
Bình luận
Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Thương hiệu dẫn đầu

Lên đầu trang
Top