Thích
Sáng 29/6, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (đường Phạm Hùng), UBND TP. Hà Nội đã tổ chức hội nghị công bố quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026.
Theo đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Hà Nội được quy hoạch theo mô hình "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm" với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái, văn hóa chủ đạo.
Một trong những nội dung đáng chú ý được thể hiện trong bản đồ quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật của quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm là mô hình phát triển không gian đô thị đa tầng, đa lớp, khai thác đồng thời không trung, mặt đất và không gian ngầm, hướng tới hình thành một "siêu đô thị 3D" trong 100 năm tới.
Theo đó, Thủ đô Hà Nội trong tương lai sẽ không chỉ mở rộng theo chiều ngang mà còn phát triển mạnh theo chiều dọc với cấu trúc gồm 4 tầng không gian.
4 tầng không gian quy hoạch đô thị
Ở tầng không trung tầm thấp (0-1.000 m), thành phố định hướng hình thành các hành lang bay dành cho drone, mở ra dư địa phát triển các hoạt động logistics, vận tải và dịch vụ trên không. Tầng cao của đô thị sẽ là khu vực tập trung các công trình cao tầng, tạo cực tăng trưởng kinh tế với mật độ lớn. Trong khi đó, tầng cận đất và tầm thấp được xác định là không gian dành cho cộng đồng, văn hóa và di sản, còn tầng ngầm sẽ trở thành "xương sống" của hệ thống hạ tầng kỹ thuật và giao thông.
Đáng chú ý, mô hình phát triển tương lai được xây dựng theo tư duy khai thác quỹ đất theo chiều đứng, tức nhân rộng diện tích sử dụng trên cùng một tọa độ thay vì tiếp tục mở rộng đô thị theo bề mặt.
Theo đó, Hà Nội dự kiến phát triển mạng lưới TOD ngầm gắn với 15 tuyến metro có tổng chiều dài khoảng 619km, kết hợp các hành lang bay drone. Thành phố cũng nghiên cứu xây dựng hệ thống hồ điều hòa ngầm có tổng dung tích khoảng 125 triệu m3, vừa trữ nước vừa góp phần chống ngập.
Một điểm nhấn khác là định hướng "giải phóng tầng trệt", giảm dần các công trình hạ tầng kỹ thuật trên mặt đất để dành không gian cho cây xanh, công viên và các giá trị di sản. Mục tiêu được đặt ra là người dân có thể tiếp cận cây xanh trong bán kính khoảng 300m và công viên trong bán kính khoảng 500m.
Theo báo cáo thuyết minh đồ án, phát triển không gian ngầm được xác định là một trong những đột phá chiến lược của quy hoạch Thủ đô trong giai đoạn tới. Hà Nội sẽ xây dựng hệ thống không gian ngầm đa năng tích hợp giao thông, thương mại, bãi đỗ xe, hạ tầng kỹ thuật và thoát nước theo mô hình TOD. Hệ thống bể ngầm chứa nước mưa kết hợp giao thông cũng được nghiên cứu nhằm giải quyết căn cơ tình trạng ngập úng đô thị.
Báo cáo cho biết, cùng với quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số, nhu cầu khai thác không gian ngầm ngày càng cấp thiết. Tuy nhiên, hiện nay việc phát triển lĩnh vực này vẫn còn khá hạn chế khi các công trình ngầm chủ yếu là tầng hầm của các tòa nhà, trung tâm thương mại, bãi đỗ xe hoặc một số hạng mục giao thông riêng lẻ như các ga ngầm thuộc tuyến Metro số 3, hầm chui Kim Liên, Kim Đồng, Ngã Tư Sở hay hầm trên Vành đai 3.
So với nhiều đô thị lớn trên thế giới, hệ thống không gian ngầm của Hà Nội vẫn chưa hình thành mạng lưới liên thông giữa giao thông, thương mại và hạ tầng kỹ thuật. Bên cạnh đó, điều kiện địa chất phức tạp, nền đất yếu, mực nước ngầm cao cùng chi phí đầu tư lớn và thiếu hành lang pháp lý đồng bộ vẫn là những rào cản đối với quá trình phát triển.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, đồ án đề xuất lộ trình phát triển kéo dài trong khoảng 100 năm với các giai đoạn.
Lộ trình hình thành siêu đô thị 3 chiều
Giai đoạn 2026-2045 sẽ tập trung hoàn thiện nền tảng pháp lý với quy hoạch tổng thể không gian ngầm, xây dựng quy định về quyền sở hữu theo tầng, phát triển bản sao số GIS 3D của thành phố, đồng thời triển khai các tuyến metro đầu tiên cùng các trung tâm TOD.
Từ năm 2045 đến 2065, Hà Nội sẽ mở rộng mạng lưới metro lên khoảng 350-400 km, xây dựng từ 150-200km đường hầm hạ tầng kỹ thuật tổng hợp và hoàn thiện hệ thống thoát nước ngầm sâu tại khu vực trung tâm.
Giai đoạn 2065-2085 hướng tới hình thành "thành phố 3D", tích hợp quản lý đô thị bằng AI và IoT, mở rộng khai thác không gian ngầm phục vụ hạ tầng chiến lược, đồng thời nâng tỷ lệ diện tích sàn ngầm lên khoảng 35-40%.
Ở giai đoạn cuối từ năm 2085 đến 2125, Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng hoàn chỉnh "siêu đô thị 3 chiều". Thành phố sẽ khai thác các tầng ngầm sâu trên 40m để bố trí trung tâm dữ liệu và kho lưu trữ năng lượng chiến lược; hình thành mạng lưới logistics ngầm tự động hoạt động liên tục 24/7 nhằm giảm xe tải trên mặt đất; đồng thời quản lý toàn bộ hệ thống đô thị bằng trí tuệ nhân tạo kết hợp mô hình bản sao số (Digital Twin).
