Saigon LightHouse và bài toán tạo sự khác biệt bằng chất lượng thiết kế

Khác biệt không bắt đầu từ một tuyên bố

Ngày 24/8, Công ty Cổ phần Đầu tư IMG phối hợp cùng Trung tâm Thông tin Quy hoạch TP.HCM tổ chức vòng chấm thi Cuộc thi tuyển quốc tế Thiết kế chiếu sáng kiến trúc và cảnh quan dự án Saigon LightHouse.

Cuộc thi thu hút 9 hồ sơ từ các đơn vị tư vấn trong và ngoài nước; qua vòng đánh giá năng lực, 7 đơn vị được lựa chọn tham gia vòng thi phương án và 4 đơn vị, liên danh nộp phương án hợp lệ để Hội đồng xem xét.

Các đơn vị đến từ Việt Nam, Singapore, Trung Quốc và Anh cùng giải một bài toán: biến ánh sáng thành một phần của kiến trúc và cảnh quan thay vì một lớp hiệu ứng phủ lên công trình.

Một công trình được chiếu sáng mạnh chưa chắc tạo được bản sắc. Ngược lại, sự tiết chế đúng chỗ có thể làm rõ đường nét, chiều sâu, tỷ lệ và những đặc điểm nhận diện vốn có của kiến trúc.

Vì vậy, thiết kế chiếu sáng không chỉ là câu chuyện về màu sắc hay cường độ sáng. Đó còn là cách lựa chọn điểm nhấn, tổ chức tầm nhìn từ xa, xử lý cảnh quan chân đế và duy trì một ngôn ngữ nhất quán khi công trình đi vào vận hành.

Được nhận ra thay vì phải phô trương

Saigon LightHouse được phát triển tại 448 Nguyễn Tất Thành, phường Xóm Chiếu, TP.HCM, với quy mô 38 tầng nổi, 4 tầng hầm và tổng diện tích sàn khoảng 42.000 m².

Với một công trình cao tầng, khả năng nhận diện là yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, "nổi bật" không đồng nghĩa với sử dụng nhiều ánh sáng, màu sắc hoặc chuyển động hơn. Một ngôn ngữ ánh sáng có kỷ luật có thể tạo dấu ấn bền hơn những hiệu ứng thị giác ngắn hạn.

Đây cũng là vấn đề được Hội đồng đặt ra khi đánh giá các phương án: cách thể hiện tinh thần "LightHouse", khả năng nhận diện từ các hướng nhìn khác nhau, sự liên kết giữa chiếu sáng kiến trúc và cảnh quan, cũng như độ bền, công nghệ, chi phí và tính khả thi.

Theo các ý kiến tại vòng chấm thi, ánh sáng nên được xử lý theo hướng tiết chế và bám vào hình khối kiến trúc. Trong vận hành thường ngày, màu sắc cần có sự thống nhất; các hiệu ứng đặc biệt chỉ nên xuất hiện trong những dịp phù hợp, thay vì biến mặt đứng thành một bề mặt trình diễn liên tục.

Khoảng cách giữa hình ảnh thiết kế và sản phẩm sau khi hoàn thiện cũng được đặt lên bàn phản biện. Một phối cảnh ấn tượng chỉ có giá trị khi có thể chuyển hóa thành thông số kỹ thuật, thiết bị, vật liệu và giải pháp vận hành tương ứng.

Do đó, phương án được lựa chọn không chỉ cần đẹp ở thời điểm trình bày mà còn phải chứng minh được khả năng duy trì hiệu quả khi công trình vận hành trong thực tế.

Thiết kế là một phần của giá trị bất động sản

Giá trị bất động sản được hình thành từ nhiều lớp. Vị trí tạo lợi thế ban đầu, nhưng chất lượng kiến trúc, cảnh quan, vật liệu, tiện ích, vận hành và trải nghiệm mới là những yếu tố giúp sản phẩm duy trì sức hấp dẫn theo thời gian.

Trong cấu trúc đó, thiết kế không làm nhiệm vụ "trang trí". Một giải pháp được nghiên cứu bài bản có thể nâng cao trải nghiệm, tạo khả năng nhận diện và hình thành bản sắc mà dự án khó có được chỉ bằng truyền thông.

Việc IMG lựa chọn thi tuyển quốc tế cho thiết kế chiếu sáng vì vậy có thể được nhìn nhận như một phần của quá trình tạo khác biệt bằng chất lượng sản phẩm. Trước đó, chủ đầu tư đã tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc và tiếp tục triển khai thi tuyển các hạng mục nội thất, chiếu  sáng.

Chủ tịch HĐQT IMG Lê Tự Minh cho rằng: "Bên cạnh ý tưởng và hình ảnh, phương án thiết kế cần đặc biệt được xem xét về khả năng gắn với công nghệ và điều kiện thực tế. Sản phẩm cuối cùng phải có khả năng triển khai, thi công, thay vì chỉ đẹp trên hình ảnh hoặc bản vẽ."

Từ cách đặt đề bài có thể thấy câu chuyện của Saigon LightHouse không chỉ nằm ở việc tòa nhà sẽ sáng như thế nào vào ban đêm. Điều quan trọng hơn là từng lớp thiết kế có cùng góp phần tạo nên một bản sắc thống nhất cho công trình hay không.

Một công trình có dấu ấn không cần bắt đầu bằng tuyên bố "biểu tượng". Giá trị thuyết phục hơn nằm ở quá trình kiến tạo: những quyết định thiết kế đủ nhất quán, đủ khác biệt và có khả năng tồn tại cùng công trình trong thời gian dài.