Thích
Khoảng một thế kỷ trước, Downsview chỉ là một sân bay nhỏ nằm giữa vùng đất nông nghiệp ở Toronto (Canada), với đường băng ngắn và một tòa nhà công nghiệp đơn sơ. Đây từng là trụ sở của De Havilland Canada - một trong những công ty hàng không tiên phong toàn cầu.
Trong Thế chiến II, nơi đây trở thành trung tâm sản xuất máy bay quân sự. Đầu thập niên 1990, khu đất được tập đoàn hàng không vũ trụ Bombardier mua lại. Sau nhiều thập kỷ hoạt động, sân bay chính thức đóng cửa năm 2024 khi doanh nghiệp chuyển hoạt động sang địa điểm khác.
Sân bay Downsview bỏ hoang. Ảnh: Thư viện Công cộng Toronto
Hai năm sau, đầu năm 2026, một chương mới được mở ra: Dự án tái thiết mang tên YZD - theo ký hiệu cũ của sân bay chính thức khởi công.
Đường băng dài 2 km trở thành công viên trung tâm
Khu đất rộng khoảng 1,5 triệu m2 sẽ được chuyển đổi thành một khu đô thị mới, dự kiến đón hơn 50.000 cư dân và dành khoảng 300.000m2 cho không gian xanh. Với tổng vốn đầu tư khoảng 30 tỷ USD và thời gian triển khai dự kiến 30 năm, YZD thuộc nhóm dự án tái phát triển đô thị lớn nhất Bắc Mỹ.
Điểm nhấn đặc biệt của dự án là việc giữ lại đường băng dài 2 km và cải tạo thành công viên đi bộ kết nối 7 khu dân cư. Mỗi khu sẽ có hệ sinh thái dịch vụ riêng, gồm nhà ở, thư viện, trường học, cửa hàng và trung tâm cộng đồng.
Ông Derek Goring, CEO Northcrest Developments - đơn vị phát triển dự án cho biết việc bảo tồn dấu ấn lịch sử là một phần cốt lõi trong định hướng phát triển. Theo ông, tận dụng những gì sẵn có không chỉ tạo bản sắc riêng cho dự án mà còn góp phần giảm tác động môi trường.
Giữ lại nhà chứa máy bay, tái sử dụng vật liệu đường băng
Các nhà chứa máy bay xây dựng từ thập niên 1950-1990 sẽ được bảo tồn và chuyển đổi thành không gian thương mại, phục vụ sản xuất phim, công nghiệp nhẹ và công nghệ sạch. Mái các công trình này sẽ được phủ cây xanh nhằm tăng khả năng hấp thụ nước mưa, giảm nguy cơ ngập lụt và cải thiện đa dạng sinh học.
Phối cảnh không gian đô thị của dự án tái thiết sân bay Downsview. Ảnh minh họa
Vật liệu bê tông và nhựa đường từ đường băng cũ dự kiến được tái sử dụng cho hệ thống hạ tầng giao thông. Dự án cũng thuê chuyên gia môi trường để đánh giá nguy cơ tồn dư hóa chất công nghiệp hoặc quân sự trong đất và nước ngầm trước khi triển khai xây dựng.
Khôi phục hệ sinh thái rừng Carolinian
Công ty kiến trúc cảnh quan Michael van Valkenburgh Associates (MVVA) chịu trách nhiệm thiết kế công viên đường băng. Theo nhóm thiết kế, khu vực này trước đây thuộc hệ sinh thái rừng Carolinian ở miền nam Ontario.
Vì vậy, YZD không chỉ xây dựng đô thị mới mà còn hướng tới khôi phục môi trường sống bản địa, thu hút động vật hoang dã quay trở lại và tăng cường khả năng quản lý nước.
Khu đất nằm ở vị trí cao của Toronto, giữa các lưu vực sông lớn. Hệ thống cây xanh và rãnh sinh học được thiết kế để hấp thụ nước mưa, giảm nguy cơ lũ lụt cho khu vực hạ lưu.
Phát triển từng bước trong ba thập kỷ
YZD được quy hoạch gắn với hệ thống tàu điện ngầm và ga tàu hiện hữu. Thiết kế khuyến khích đi bộ và xe đạp; ôtô vẫn được sử dụng nhưng bị cấm trong khu vực công viên đường băng.
Dự án sẽ triển khai theo từng giai đoạn, theo mô hình xây dựng - thu hồi vốn - tái đầu tư. Theo Northcrest Developments, khoản đầu tư 30 tỷ USD sẽ được phân bổ theo chu kỳ phát triển dài hạn.
Khu dân cư đầu tiên mang tên Hangar District, rộng khoảng 40ha, dự kiến khởi công đầu năm 2027, cung cấp khoảng 3.000 căn nhà và hoàn thành vào năm 2031.
Theo ông Derek Goring, với thời gian phát triển kéo dài nhiều thập kỷ, các ý tưởng thiết kế có thể tiếp tục được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện kinh tế, công nghệ và biến đổi khí hậu trong tương lai.
YZD vì vậy không chỉ là một dự án bất động sản quy mô lớn. Đó là thử nghiệm về cách một thành phố có thể chuyển đổi di sản công nghiệp - quân sự thành không gian sống bền vững, nơi lịch sử không bị xóa bỏ, mà trở thành nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới.
