Thích
Tại cuộc họp mới đây về thực trạng và hướng xử lý dự án mỏ sắt Thạch Khê, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cùng với UBND tỉnh Hà Tĩnh, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), Công ty CP Sắt Thạch Khê (TIC) và các bộ ngành liên quan về thực trạng, vướng mắc của dự án khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê.
Đây là động thái đầu tiên từ Thông báo số 38/TB-VPTW ngày 28/4/2026, trong đó Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành xử lý dứt điểm các kiến nghị của tỉnh Hà Tĩnh trong tháng 5/2026.
Mỏ sắt Thạch Khê được các chuyên gia Liên Xô phát hiện từ năm 1960, với trữ lượng khoảng 544 triệu tấn — lớn nhất Đông Nam Á và chiếm khoảng một nửa tổng trữ lượng quặng sắt của cả nước. Hàm lượng sắt cao trên 61% khiến mỏ được đánh giá có tiềm năng kinh tế lên tới 35 tỷ USD.
Mỏ sắt Thạch Khê nhìn từ trên cao. Ảnh: Báo Hà Tĩnh
Dự án do TIC làm chủ đầu tư được khởi công tháng 9/2009, nhưng đến tháng 11/2011 phải tạm dừng sau khi bóc được khoảng 12,7 triệu m3 đất tầng phủ, thu hồi chỉ 3.000 tấn quặng. Nguyên nhân chủ yếu là các cổ đông không góp vốn đúng cam kết, thiếu vốn thanh toán nhà thầu và chậm tiến độ giải phóng mặt bằng.
Gần 15 năm "đắp chiếu" đã để lại hệ lụy nặng nề cho người dân 5 xã ven biển vùng mỏ. Khoảng 7.000 hộ với 27.000 nhân khẩu sống trong tình trạng quy hoạch treo, nhà cũ không được sửa, đất không được chuyển đổi, hạ tầng xuống cấp, kinh tế đình trệ. Trong khi đó, hố bóc đất lộ thiên tạo ra những núi cát nhân tạo gây ô nhiễm môi trường kéo dài.
Tỉnh Hà Tĩnh kiến nghị chấm dứt dự án cũ đã được phê duyệt để lập dự án đầu tư mới, với yêu cầu nhà đầu tư mới phải có đủ năng lực tài chính, kinh nghiệm, sử dụng hiệu quả tài nguyên và góp phần phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Trong khi đó, TKV và TIC mong muốn được tái cơ cấu để tiếp tục khai thác.
Về điều này, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành gửi ý kiến để Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét quyết định trước ngày 15/5/2026. Trước ngày 12/5/2026, Bộ Tài chính sẽ hoàn tất báo cáo tổng hợp, lấy ý kiến các thành viên Chính phủ để trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định cuối cùng.
Đây là một trong những dự án gây tranh cãi nhất Việt Nam suốt gần hai thập kỷ qua. Nhiều tập đoàn khai khoáng quốc tế đã tiếp cận nhưng đều rút lui, một phần vì hàm lượng kẽm trong quặng quá cao so với tiêu chuẩn lò cao châu Âu, một phần vì rủi ro nước ngầm và môi trường chưa được đánh giá đầy đủ.
Nếu quá trình tái cấu trúc thành công, đây không chỉ là bước ngoặt đối với riêng Hà Tĩnh mà còn có thể trở thành hình mẫu cho việc xử lý các dự án tồn đọng, yếu kém của nền kinh tế, biến những "di sản dang dở" thành động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
