Sẽ hạn chế giao đất, cho thuê đất ở các khu vực ven biển

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký ban hành Chỉ thị số 04 về việc đẩy mạnh triển khai Đề án phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030. Đây là động thái cho thấy Chính phủ nhìn nhận biến đổi khí hậu không còn là kịch bản tương lai, mà là biến số hiện hữu đang tác động trực tiếp đến cấu trúc và vận hành của đô thị.

Theo đánh giá trong Chỉ thị, quá trình triển khai đề án thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế. Hệ thống bản đồ cảnh báo rủi ro đô thị chưa được xây dựng đầy đủ; các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật chủ yếu thiên về giải pháp thích ứng, trong khi còn thiếu các giải pháp giảm nhẹ phát thải khí nhà kính - yếu tố cốt lõi để hình thành đô thị phát thải carbon thấp.

Thủ tướng xác định quản lý phát triển đô thị trong bối cảnh biến đổi khí hậu là nhiệm vụ cấp thiết của toàn hệ thống chính trị, từ cấp ủy Đảng đến chính quyền địa phương.

Chỉ thị yêu cầu lồng ghép nội dung ứng phó biến đổi khí hậu vào toàn bộ quá trình quy hoạch và quản lý phát triển đô thị, bảo đảm minh bạch, thống nhất, tránh mâu thuẫn và chồng chéo chính sách.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tổ chức lập Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời xây dựng các chương trình, dự án đầu tư nâng cấp đô thị theo hướng tăng trưởng xanh, thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu cho giai đoạn 2025-2030 và các giai đoạn tiếp theo, trình Thủ tướng phê duyệt.

Điều này đồng nghĩa với việc quy hoạch không chỉ nhằm mở rộng không gian đô thị, mà phải trở thành công cụ quản lý nguồn lực hiệu quả và bảo đảm phát triển bền vững trong dài hạn.

Chính phủ yêu cầu tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị, chương trình phát triển đô thị và hệ thống hạ tầng kỹ thuật theo hướng tích hợp giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu, phát thải carbon thấp, tăng trưởng xanh và đô thị thông minh.

Ven biển không thể là "quỹ đất thương mại thuần túy"

Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu hạn chế tối đa việc giao đất, cho thuê đất tại các khu vực ven biển - đặc biệt những nơi có môi trường tự nhiên, cảnh quan và bãi tắm đẹp - cho các dự án không phục vụ trực tiếp cộng đồng.

Mục tiêu là bảo đảm khả năng ứng phó với nước biển dâng, giữ gìn cảnh quan tự nhiên và bảo vệ môi trường vùng bờ. Đồng thời, ưu tiên duy trì tầm nhìn và lối tiếp cận mở ra biển cho người dân, hình thành các không gian công cộng lâu dài thay vì phát triển khép kín.

Chỉ thị yêu cầu các địa phương khẩn trương lập và quản lý bản đồ ngập úng đô thị theo các kịch bản biến đổi khí hậu; xây dựng bản đồ dự báo khu vực có nguy cơ và mức độ ngập lụt, sạt lở, lũ quét; đồng thời cập nhật thường xuyên những khu vực có nguy cơ cao chịu tác động thiên tai.

Song song đó là rà soát các tồn tại trong quy hoạch và đầu tư hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt hệ thống thoát nước đô thị, nhằm hạn chế phát sinh điểm ngập mới hoặc tình trạng ngập kéo dài.

Chính phủ cũng nhấn mạnh việc nghiên cứu, ứng dụng giải pháp kỹ thuật phù hợp từng địa phương như mở rộng hồ điều hòa, không gian trữ nước, vùng ngập tạm; phục hồi sông hồ, kênh rạch bị lấn chiếm và các giải pháp tương tự.

Cuối cùng, Chỉ thị yêu cầu phân công rõ trách nhiệm giữa các cấp chính quyền, chủ đầu tư và đơn vị vận hành hạ tầng trong công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả ngập lụt, sạt lở.

Việc phát triển đô thị trong bối cảnh khí hậu thay đổi không thể chỉ dựa vào mở rộng hạ tầng. Đó là quá trình tái thiết tư duy quản lý - nơi quy hoạch, sử dụng đất và đầu tư công phải đồng thời phục vụ mục tiêu tăng trưởng và năng lực chống chịu lâu dài của đô thị.