Thêm một địa phương đề xuất 'nắn' hướng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam 67 tỷ USD

Ngày 24/6, Bí thư Tỉnh ủy làm việc với UBND tỉnh cùng các sở, ban, ngành liên quan về tình hình triển khai các dự án tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua địa bàn tỉnh.

Theo báo cáo, toàn tỉnh có khoảng 7.248 hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi dự án, trong đó 3.060 hộ thuộc diện tái định cư và 21.046 ngôi mộ bị ảnh hưởng.

Dự kiến, toàn tỉnh cần xây dựng 51 khu tái định cư cho 3.060 hộ dân, 26 khu nghĩa trang phục vụ việc di dời 13.165 ngôi mộ và cần khoảng 17.380 tỷ đồng để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.

Đến nay, cả 51/51 khu tái định cư đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết; 38/51 khu đã trình thẩm định, phê duyệt dự án. Tuy nhiên, công tác xây dựng các khu tái định cư và chuẩn bị đầu tư các khu nghĩa trang vẫn còn chậm.

Các địa phương hiện gặp khó khăn trong công tác kiểm tra, quản lý phạm vi ranh giới giải phóng mặt bằng; công tác giải ngân nguồn vốn ngân sách Trung ương năm 2026 cũng chưa đạt yêu cầu đề ra.

Trên cơ sở các ý kiến thảo luận của các sở, ngành, đồng chí Nguyễn Văn Phương, Bí thư Tỉnh ủy đề nghị Sở Xây dựng tham mưu, nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến tại một số vị trí chưa hợp lý trên địa bàn tỉnh để làm cơ sở đề xuất, chỉ đạo các địa phương trong quá trình giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật phục vụ dự án.

Ngoài ra, các xã, phường có dự án đi qua cần đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng các khu tái định cư theo đúng kế hoạch; đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân nhằm tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai các dự án tái định cư.

Theo Ban Quản lý dự án đường sắt, trong giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đơn vị sẽ chỉ đạo đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát, làm việc với tỉnh Quảng Trị về hướng tuyến, vị trí các ga, depot, trạm bảo dưỡng cũng như giải pháp thiết kế công trình. Sau khi hoàn thiện phương án, dự án sẽ tiến hành cắm mốc giải phóng mặt bằng để bàn giao cho địa phương.

Song song với đó, UBND tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo các xã, phường có dự án đi qua tăng cường quản lý hiện trạng trong phạm vi dự kiến giải phóng mặt bằng, đồng thời tuyên truyền để người dân không xây dựng công trình hoặc tạo lập tài sản mới trong phạm vi dự án.

Trước đó, UBND tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản đề nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh hướng tuyến đoạn qua khu vực Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Hòa Lai theo hướng đưa tuyến đường sắt ra ngoài phạm vi khu vực bảo vệ II của di tích.

Theo địa phương, Tháp Hòa Lai là một trong những quần thể kiến trúc Chăm cổ tiêu biểu còn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn tại khu vực Nam Trung Bộ. Công trình có niên đại khoảng 1.000 năm, được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016 nhờ những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, kỹ thuật xây dựng truyền thống và khảo cổ học.

Theo đánh giá của UBND tỉnh Khánh Hòa, việc bố trí một công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn trong khu vực phụ cận di tích có thể tác động đến không gian cảnh quan văn hóa - lịch sử, trục nhìn kiến trúc cũng như tính toàn vẹn của quần thể di tích.

Bên cạnh đó, quá trình thi công có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường khảo cổ học, các lớp địa tầng khảo cổ chưa được nghiên cứu đầy đủ và những yếu tố gốc cấu thành giá trị của di tích. Về lâu dài, khi tuyến đường sắt tốc độ cao đi vào khai thác với tần suất vận hành lớn và tốc độ cao, các yếu tố như rung chấn và tiếng ồn cũng có thể tác động đến độ bền vật liệu, kết cấu công trình và môi trường bảo tồn của quần thể kiến trúc cổ.