Thích
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai 2024, trong đó đề xuất điều chỉnh hàng loạt quy định liên quan đến thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai. Nếu được thông qua, các quy định mới dự kiến áp dụng từ ngày 1/3/2027 với nhiều điểm siết chặt trách nhiệm sử dụng đất và tiến độ triển khai dự án đầu tư.
Theo dự thảo lần 1 ngày 22/4/2026, Điều 81 Luật Đất đai 2024 được đề xuất sửa đổi theo hướng bổ sung thêm nhiều trường hợp thu hồi đất, đồng thời làm rõ trách nhiệm của người sử dụng đất trong quá trình khai thác, đầu tư và thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Nhiều trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai từ 01/3/2027 theo đề xuất mới. Ảnh minh họa
Cụ thể, các trường hợp dự kiến bị thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai gồm: sử dụng đất sai mục đích sau khi đã bị xử phạt hành chính nhưng tiếp tục tái phạm; hủy hoại đất và tiếp tục vi phạm sau xử phạt; đất được giao hoặc cho thuê không đúng đối tượng, không đúng thẩm quyền; nhận chuyển nhượng hoặc nhận tặng cho quyền sử dụng đất trái quy định.
Ngoài ra, dự thảo cũng quy định thu hồi đối với trường hợp được Nhà nước giao quản lý đất nhưng để xảy ra tình trạng lấn chiếm; người sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính; hoặc để đất nông nghiệp bỏ hoang trong thời gian dài sau khi đã bị xử phạt nhưng vẫn không đưa đất vào sử dụng theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Đối với nhóm đất nông nghiệp, dự thảo giữ nguyên mốc thời gian xử lý đối với từng loại đất, gồm: đất trồng cây hằng năm và đất nuôi trồng thủy sản không sử dụng trong 12 tháng; đất trồng cây lâu năm bỏ hoang 18 tháng; đất trồng rừng không sử dụng trong 24 tháng. Tuy nhiên, dự thảo bổ sung quy định nhấn mạnh việc xử phạt hành chính trước khi áp dụng biện pháp thu hồi.
Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất siết mạnh việc quản lý các dự án đầu tư chậm tiến độ hoặc bỏ hoang đất sau khi được giao. Theo đó, đất được giao, cho thuê hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng để thực hiện dự án đầu tư nhưng không đưa vào sử dụng trong 12 tháng liên tục kể từ thời điểm nhận bàn giao thực địa, hoặc chậm tiến độ quá 24 tháng so với kế hoạch, sẽ bị xem xét thu hồi.
Trong trường hợp này, chủ đầu tư được phép gia hạn tối đa 24 tháng nhưng phải nộp thêm khoản tiền tương ứng tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất trong thời gian gia hạn. Hết thời hạn gia hạn mà dự án vẫn chưa triển khai, Nhà nước sẽ thu hồi đất mà không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư còn lại.
Đặc biệt, dự thảo lần này bổ sung thêm quy định riêng đối với đất trúng đấu giá quyền sử dụng đất. Theo đề xuất, nếu đất sau đấu giá không được đưa vào sử dụng trong vòng 12 tháng kể từ ngày bàn giao thực địa, người sử dụng đất cũng chỉ được gia hạn tối đa 24 tháng. Sau thời hạn này, nếu tiếp tục chậm triển khai, Nhà nước sẽ thu hồi đất mà không bồi thường.
Một điểm mới khác là quy định xử lý đối với các dự án đã hoàn thành đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng nhưng sau đó lại "đắp chiếu" trong thời gian từ 24 tháng trở lên. Theo dự thảo, chủ sử dụng đất sẽ phải nộp thêm khoản tiền tương ứng 24 tháng tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất. Nếu sau 6 tháng kể từ ngày nhận thông báo nộp tiền mà vẫn không đưa đất trở lại sử dụng, Nhà nước sẽ tiến hành thu hồi.
Dự thảo cũng bổ sung căn cứ thu hồi đất theo bản án hoặc quyết định của Tòa án nhân dân, với điều kiện nội dung thu hồi phải phù hợp các trường hợp vi phạm được quy định trong Luật Đất đai.
Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo lưu ý các trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng theo quy định tại khoản 7, 8 và 9 sẽ không áp dụng nếu thuộc trường hợp bất khả kháng.
