Từ bây giờ, xây nhà trên đất rừng phòng hộ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Đất rừng phòng hộ là gì?

Đất rừng phòng hộ là loại đất được sử dụng để trồng rừng có chức năng bảo vệ môi trường và hệ sinh thái. Loại rừng này có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, giữ đất, chống xói mòn, sạt lở, hạn chế lũ quét, lũ ống, ngăn sa mạc hóa và giảm thiểu tác động của thiên tai.

Ngoài ra, rừng phòng hộ còn góp phần điều hòa khí hậu, cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ môi trường sinh thái, phục vụ quốc phòng - an ninh và có thể kết hợp phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và các dịch vụ môi trường rừng.

Có được xây nhà trên đất rừng phòng hộ?

Theo Điều 9 Luật Đất đai 2024, đất rừng phòng hộ thuộc nhóm đất nông nghiệp theo hệ thống phân loại đất tại Việt Nam.

Trong khi đó, nhà ở chỉ được phép xây dựng trên đất ở (đất thổ cư), thuộc nhóm đất phi nông nghiệp.

Bên cạnh đó, Khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024 quy định việc chuyển mục đích sử dụng đất trong một số trường hợp phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép, trong đó có việc chuyển đổi đất rừng phòng hộ sang mục đích khác.

Tuy nhiên, pháp luật không quy định trường hợp được phép chuyển đất rừng phòng hộ sang đất ở.

Do đó, người được giao quản lý hoặc sử dụng đất rừng phòng hộ không được phép chuyển loại đất này sang đất thổ cư, đồng nghĩa với việc không được xây dựng nhà ở trên đất rừng phòng hộ. Việc chuyển đổi (nếu được phép) chỉ giới hạn trong các mục đích khác thuộc nhóm đất nông nghiệp.

Xây nhà trên đất rừng phòng hộ có thể bị xử lý thế nào?

Việc xây dựng nhà ở trên đất rừng phòng hộ được xem là hành vi vi phạm pháp luật về đất đai và có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ.

Xử phạt hành chính

Theo Điều 10 Nghị định 91/2019/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 04/2022/NĐ-CP), hành vi chuyển đất rừng phòng hộ sang đất phi nông nghiệp trái phép có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 250 triệu đồng, tùy theo diện tích đất vi phạm.

Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn phải:

- Khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm

- Thực hiện đăng ký đất đai theo quy định nếu đủ điều kiện được công nhận quyền sử dụng đất

- Nộp lại toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp hành vi xây dựng trái phép trên đất rừng phòng hộ gây thiệt hại nghiêm trọng và đủ dấu hiệu cấu thành Tội hủy hoại rừng theo Điều 243 Bộ luật Hình sự 2015, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Mức xử phạt có thể gồm:

- Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 500 triệu đồng.

- Phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

- Hoặc phạt tù từ 1 năm đến 15 năm.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.

Đất rừng phòng hộ là loại đất có chức năng bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai, do đó pháp luật quy định rất chặt chẽ việc sử dụng. Người dân không được phép xây nhà trên đất rừng phòng hộ, và nếu vi phạm có thể bị xử phạt hành chính nặng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.