Từ hạt Robusta đến giấc mơ tỷ USD: Câu chuyện về Đặng Lê Nguyên Vũ và siêu nhà máy cà phê lớn nhất Đông Nam Á

Trong nhiều năm, Việt Nam luôn nằm trong nhóm những quốc gia xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, phần lớn giá trị vẫn nằm ở khâu nguyên liệu, trong khi lợi nhuận cao nhất thuộc về chế biến sâu, thương hiệu và hệ sinh thái tiêu dùng toàn cầu. Đó cũng là bài toán mà doanh nhân Đặng Lê Nguyên Vũ theo đuổi suốt nhiều năm qua.

Giữa thủ phủ cà phê Buôn Ma Thuột, Trung Nguyên Legend đang triển khai một dự án có quy mô hơn 2.000 tỷ đồng, được doanh nghiệp giới thiệu là tổ hợp chế biến cà phê lớn nhất Đông Nam Á. Nhưng với người sáng lập tập đoàn, đây không đơn thuần là một nhà máy sản xuất.

Công trình được xem như một mắt xích quan trọng trong tham vọng nâng vị thế hạt cà phê Việt Nam trên bản đồ thế giới.

"Thánh địa" về cà phê, đậm dấu ấn 3 nền văn minh thế giới

Tháng 3/2025, Trung Nguyên Legend chính thức khởi công Nhà máy Cà phê Năng lượng tại Cụm công nghiệp Tân An 2, Buôn Ma Thuột. Dự án này có quy mô khoảng 5ha với tổng vốn đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng, trở thành nhà máy thứ năm trong hệ thống sản xuất của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, khác với hình dung thông thường về một khu công nghiệp khép kín, công trình này được thiết kế theo hướng mở, dành phần lớn không gian cho cảnh quan sinh thái với hồ nước, cây xanh, đá bazan và các khu vực trải nghiệm mang đậm dấu ấn Tây Nguyên.

Theo định hướng của chủ đầu tư, đây là mô hình "nhà máy năng lượng sinh thái", vận hành trên nền tảng công nghệ hiện đại nhưng vẫn đề cao sự hài hòa với thiên nhiên và phát triển bền vững.

Điểm khác biệt lớn nhất của dự án nằm ở ngôn ngữ kiến trúc.

Thay vì chỉ tập trung vào công năng sản xuất, Trung Nguyên Legend đưa vào công trình những yếu tố văn hóa lấy cảm hứng từ ba nền văn minh cà phê từng có ảnh hưởng sâu sắc đến lịch sử nhân loại gồm Ottoman, Roman và Thiền.

Những triết lý này từng xuất hiện trong nhiều công trình biểu tượng của doanh nghiệp như Thành phố Cà phê hay Bảo tàng Thế giới Cà phê.

Với Đặng Lê Nguyên Vũ, cà phê không chỉ là một loại nông sản hay đồ uống. Đó còn là câu chuyện về văn hóa, tri thức và lối sống. Chính vì vậy, nhà máy mới không được định vị như một dây chuyền sản xuất đơn thuần mà còn là không gian truyền tải những giá trị mà doanh nghiệp theo đuổi trong nhiều năm qua.

Mảnh ghép mới trong tham vọng nâng giá trị cà phê Việt

Việc lựa chọn Buôn Ma Thuột làm địa điểm đầu tư không phải ngẫu nhiên. Đắk Lắk hiện là vùng nguyên liệu cà phê lớn nhất cả nước với hơn 200.000ha canh tác, đóng góp khoảng 30-35% sản lượng cà phê Việt Nam. Đây cũng là nơi tạo nên danh tiếng cho dòng Robusta Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh xuất khẩu cà phê năm 2024 lần đầu vượt mốc 5 tỷ USD, áp lực nâng tỷ lệ chế biến sâu đang trở thành yêu cầu cấp thiết nếu ngành cà phê muốn gia tăng giá trị.

Nhà máy mới của Trung Nguyên Legend được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch này thông qua việc sản xuất các dòng sản phẩm có hàm lượng giá trị cao hơn như cà phê hòa tan, cà phê đặc sản và các sản phẩm phục vụ thị trường quốc tế.

Dự án phản ánh một xu hướng mới của ngành cà phê Việt Nam khi không chỉ cạnh tranh bằng sản lượng mà hướng tới cạnh tranh bằng công nghệ, thương hiệu và giá trị văn hóa.

Đó cũng là mục tiêu mà Đặng Lê Nguyên Vũ nhiều lần nhắc đến khi nói về hành trình đưa cà phê Việt Nam từ vị thế cường quốc xuất khẩu nguyên liệu trở thành một quốc gia có ảnh hưởng trong chuỗi giá trị cà phê toàn cầu.

Động lực của quá trình đô thị hóa

Nếu nhìn rộng hơn, dự án hơn 2.000 tỷ đồng này không phải một khoản đầu tư đơn lẻ.

Nhiều năm qua, Đặng Lê Nguyên Vũ đã theo đuổi một chiến lược khá khác biệt tại Buôn Ma Thuột, đó là xây dựng một hệ sinh thái xoay quanh cà phê, từ sản xuất, chế biến, văn hóa đến không gian đô thị.

Trước khi khởi công Nhà máy Cà phê Năng lượng, Trung Nguyên Legend đã đầu tư hàng loạt công trình mang tính biểu tượng như Bảo tàng Thế giới Cà phê, Thành phố Cà phê hay các không gian trải nghiệm văn hóa cà phê tại trung tâm Buôn Ma Thuột. Điểm chung của các dự án này là đều hướng tới mục tiêu đưa cà phê trở thành một phần của đời sống đô thị, thay vì chỉ là một mặt hàng nông sản.

Ở góc độ phát triển địa phương, sự xuất hiện của những dự án quy mô lớn đang góp phần tạo thêm động lực cho quá trình đô thị hóa của Buôn Ma Thuột - khu vực được định hướng trở thành trung tâm vùng Tây Nguyên và là "thành phố cà phê của thế giới" theo định hướng của Chính phủ.

Theo các chuyên gia, những dự án công nghiệp chế biến sâu có giá trị đầu tư lớn thường kéo theo nhu cầu phát triển hạ tầng, logistics, dịch vụ, thương mại và nhà ở. Đây cũng là nền tảng quan trọng để gia tăng sức hút đầu tư cho các đô thị trung tâm.

Với Trung Nguyên Legend, nhà máy mới không chỉ nhằm nâng công suất sản xuất hay gia tăng giá trị xuất khẩu. Xa hơn, đây được xem là một mảnh ghép trong tham vọng định hình Buôn Ma Thuột trở thành trung tâm của ngành cà phê toàn cầu, nơi hội tụ sản xuất, giao thương, văn hóa và du lịch cà phê.