Từ làng Việt đến đô thị Việt: Bản sắc không phải là hoài niệm

Làng - nơi lưu giữ căn tính Việt qua những cuộc bể dâu

Xuyên suốt chiều dài lịch sử, khi đường biên hành chính nhiều lần thay đổi, trải qua hàng ngàn năm Bắc thuộc, gần trăm năm thực dân đô hộ…, làng vẫn là luôn đơn vị cư trú bền bỉ nhất của người Việt.

Cố giáo sư Trần Quốc Vượng từng kiến giải: “Làng là một pháo đài xanh, là một đơn vị xã hội tự trị, một thế giới riêng biệt nằm trong cái thế giới chung là quốc gia”. “Pháo đài” ấy đã lưu giữ tiếng nói, văn hóa, phong tục, tín ngưỡng và căn tính của người Việt sau bao thăng trầm của lịch sử.

Bên trong làng là một cấu trúc sống chặt chẽ, nơi con người chọn đất để lập làng; lập chợ để trao đổi; dựng đình, chùa, miếu mạo làm điểm tựa tinh thần; thiết lập kỷ cương để duy trì trật tự; bồi đắp cộng đồng để nương tựa lẫn nhau.

Ngay từ việc chọn địa thế, người Việt xưa đã nhìn xa hơn một mảnh đất có thể dựng nhà. Những quan niệm như “nhất cận thị, nhị cận giang” cho thấy một tư duy thực tế: tìm kiếm nơi có lợi thế về tài nguyên, khả năng giao thương và phát triển lâu dài.

Từ nền tảng đó, làng hình thành và một cấu trúc kinh tế cộng sinh ra đời. Nông dân nuôi cấy lương thực cho nhu cầu thiết yếu, thợ thủ công tạo ra các sản phẩm giá trị cao, còn thương nhân khơi thông dòng chảy giao thương vượt phạm vi làng.

Nếu sinh kế là lý do để con người ở lại, thì cộng đồng và đời sống tinh thần tạo nên sợi dây gắn bó khăng khít. Đó là hệ sinh thái tâm linh - trụ cột tinh thần với những đình, chùa, miếu, từ đường…. Đó là nơi lưu giữ ký ức, tín ngưỡng và tạo dựng điểm tựa cân bằng cho con người trước những biến thiên của thời đại.

Họ biết mình thuộc về nơi nào, có lòng tin, có nguồn cội. Họ được định danh bởi gia đình, được nâng đỡ bởi dòng họ, được bao bọc bởi xóm giềng. Ở đó, giếng nước, gốc đa, ngõ xóm, sân đình… là những “vùng đệm” tự nhiên, nơi con người dừng chân và hòa nhập vào dòng chảy chung của cộng đồng.

Để một cộng đồng chung sống thuận hòa và bền vững qua nhiều thế hệ, làng còn có kỷ cương và những quy ước chung. Câu thành ngữ “phép vua thua lệ làng” phần nào cho thấy sức mạnh của một thiết chế được tạo nên từ sự đồng thuận và trách nhiệm cộng đồng.

Như vậy, làng là một mô hình cư trú, nhưng đồng thời cũng là một cấu trúc tổ chức đời sống có chiều sâu. Nếu bản sắc chỉ nằm ở hình thức, sẽ rất dễ để biến mất và bị thay thế. Nhưng nếu bản sắc nằm trong cách con người sống, kết nối và tạo dựng giá trị, làm thế nào để người Việt có thể đi từ làng lên phố, từ nhà ba gian lên những căn hộ cao tầng mà vẫn giữ được tinh thần cốt lõi và những giá trị thân thuộc?

Đó cũng chính là bài toán lớn mà Entiz Group - Nhà kiến tạo bất động sản bản sắc Việt trăn trở tìm lời giải qua một hướng tiếp cận khác biệt.

Kiến tạo không gian sống từ chiều sâu văn hóa Việt

Trên tinh thần kế thừa tinh hoa của làng Việt để kiến tạo những không gian sống cho tương lai, Entiz Group đã nghiên cứu, xây dựng và theo đuổi mô hình “Làng Việt Nam hiện đại”.

Trước hết, Entiz nhận định rằng một vùng đất phù hợp để phát triển đô thị cần hội tụ đầy đủ nội lực về mật độ cư dân, tiềm năng tăng trưởng kinh tế, khai thác thương mại và mức độ hấp dẫn đầu tư.

Đó phải là nơi được đầu tư mạnh về hạ tầng, nằm gần các trục giao thông lớn, trung tâm hành chính - dịch vụ, khu dân cư hiện hữu và các cực phát triển kinh tế. Do đó, Entiz Group ưu tiên lựa chọn những vị trí trung tâm tại các địa phương đang phát triển mạnh mẽ như Nghệ An, Lào Cai.

Nếu làng xưa có chợ để tạo sinh kế, thì trong các đô thị Entiz tại Nam Đàn, Đô Lương, Yên Thành, Vinh (Nghệ An – đơn vị hành chính cũ), Lào Cai…, tinh thần ấy được tiếp nối bằng việc tích hợp các không gian thương mại ngay trong quần thể đô thị. Tùy quy mô và đặc thù từng dự án, đó có thể là chợ hiện đại, nhà phố, shophouse khối đế thương mại – dịch vụ, tòa văn phòng… tạo nên những điểm giao thương gắn liền với đời sống cư dân.

Một mô hình thành công tiêu biểu có thể kể đến Chợ Sen (Nam Đàn, Nghệ An), nay đã trở thành trung tâm giao thương văn minh, hiện đại hàng đầu khu vực. Hơn thế, Chợ Sen còn tạo sinh kế ổn định cho hàng trăm hộ kinh doanh bản địa và là nơi tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội của địa phương.

Nối tiếp thành công, Entiz tiếp tục triển khai Chợ Hưng Lộc trong lòng khu đô thị Entiz The Fusion, định hướng ứng dụng công nghệ trong quản lý, kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, hỗ trợ tiểu thương tiếp cận các phương thức kinh doanh mới như bán hàng trực tuyến và thanh toán không tiền mặt.

Thấu hiểu và đề cao tính cộng đồng trong cấu trúc làng Việt, Entiz đặc biệt coi trọng những “điểm chạm” tự nhiên để con người có thể gặp gỡ, giao tiếp và kết nối với nhau mỗi ngày. Thay vì xây dựng những khối nhà lớn, biệt lập và các phân khu chức năng bị chia cắt, cấu trúc đô thị của Entiz được tổ chức theo nhiều lớp không gian đan cài uyển chuyển.

Cư dân Entiz The Fusion và Fhome+ Hưng Lộc có tới 7 khu vườn chủ đề xung quanh, 2 quảng trường lớn, đường dạo ven sông, BBQ Garden, sân thể dục thể thao, điểm câu cá…

Trong khi đó, tại Fhome+ Vinh Phú Lộc, khoảng sân chung của làng được đưa lên từng tầng cao với hai khu sinh hoạt cộng đồng ở mỗi tầng, hành lang rộng tới 2m, nơi cư dân gặp gỡ, giao lưu và mối quan hệ láng giềng thêm gắn bó.

CEO Entiz Phan Lê Mỹ Hạnh từng chia sẻ: “Những dự án của Entiz đều bắt nguồn từ sự thấu hiểu sâu sắc con người Việt, gia đình Việt, văn hóa Việt, sinh kế Việt, cộng đồng Việt, kiến trúc Việt… Từ đó, chúng tôi cho ra đời những sản phẩm thực sự phù hợp với người dân bản địa, có khả năng phát triển bền vững, có cộng đồng cư dân thật, có sinh hoạt thật, buôn bán thật và văn hóa thật”.

Từ triết lý phát triển đến cách hiện thực hóa qua từng dự án, có thể thấy Entiz đang theo đuổi một quan điểm nhất quán về đô thị Việt: hiện đại trong hình hài nhưng thân thuộc trong nếp sống, đổi mới ở diện mạo nhưng không đánh mất những giá trị đã sâu rễ bền gốc qua nhiều thế hệ.