Thích
Sau thảm họa sóng thần năm 2011, Nhật Bản đã triển khai một trong những dự án phòng chống thiên tai lớn nhất lịch sử nước này, đó là xây dựng hệ thống đê chắn sóng dài khoảng 400km dọc bờ biển Đông Bắc với tổng kinh phí lên tới 12 tỷ USD. Công trình được người dân ví như "Vạn Lý Trường Thành của Nhật Bản", nhằm bảo vệ các khu dân cư ven biển trước nguy cơ sóng thần trong tương lai.
Hệ thống tường chắn được xây dựng chủ yếu tại khu vực Tohoku, nơi từng hứng chịu trận động đất và sóng thần kinh hoàng hồi tháng 3/2011 khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng và gây ra thảm họa hạt nhân Fukushima.
Vạn Lý Trường Thành của Nhật Bản. Ảnh: Internet
Theo thiết kế, các bức tường bê tông có chiều cao trung bình khoảng 12,5m, nhiều đoạn cao tới gần 15m, tương đương một tòa nhà 5 tầng. Phần móng được đóng sâu khoảng 25m nhằm tăng khả năng chịu lực trước áp lực khổng lồ của nước biển.
Khác với những công trình chắn sóng truyền thống trước đây, hệ thống đê biển mới của Nhật Bản sử dụng công nghệ móng trụ ống hiện đại thay cho móng bê tông thông thường để tăng độ bền và hạn chế nguy cơ sụp đổ khi xảy ra sóng thần cường độ lớn.
Song song với việc xây dựng đê chắn, Nhật Bản còn triển khai trồng khoảng 9 triệu cây xanh dọc bờ biển để hình thành thêm một lớp "lá chắn sinh thái", góp phần giảm tác động của sóng và hạn chế xói lở.
Đến năm 2025, phần lớn các hạng mục của dự án đã hoàn thành và nhiều đoạn tuyến đã được đưa vào vận hành từ giai đoạn 2017-2020.
Dù vậy, quốc gia nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương này vẫn đang đối mặt với nguy cơ xảy ra những trận động đất và sóng thần có sức tàn phá lớn hơn trong tương lai.
Cuối tháng 3/2025, nhóm chuyên gia địa chấn và khí tượng thủy văn của Nhật Bản đã trình Chính phủ báo cáo cảnh báo về khả năng xuất hiện một trận "siêu động đất" tại rãnh Nankai, khu vực dài khoảng 700km nằm dưới đáy Thái Bình Dương, kéo dọc bờ biển miền Trung và miền Tây nước này.
Theo đánh giá của các nhà khoa học, hoạt động dịch chuyển mảng kiến tạo tại đây có thể tạo ra trận động đất có cường độ từ 9 độ richter trở lên, kéo theo sóng thần với mức độ tàn phá được cho là nghiêm trọng hơn nhiều so với thảm họa năm 2011.
Công trình thời điểm xây dựng. Ảnh: lepoint.fr
Kịch bản xấu nhất cho thấy sóng thần có thể cao tới 30m tại các địa phương như Kochi hay Shizuoka, trong khi 13 tỉnh khác có nguy cơ hứng sóng cao khoảng 10m. Thủ đô Tokyo thậm chí được dự báo có thể ngập sâu khoảng 3m.
Thiệt hại kinh tế trong trường hợp xảy ra siêu động đất được ước tính lên tới 270.000 tỷ Yên, tương đương khoảng 1.800 tỷ USD. Thảm họa này có thể khiến gần 300.000 người thiệt mạng, khoảng 12 triệu người mất nhà cửa và tạo ra những tác động kéo dài đối với nền kinh tế cũng như xã hội Nhật Bản.
Nhiều chuyên gia cho rằng ngay cả hệ thống tường chắn khổng lồ cùng các phương án sơ tán khẩn cấp hiện nay cũng khó có thể ngăn chặn hoàn toàn một thảm họa quy mô cực lớn.
Tiến sĩ David McGovern, giảng viên cao cấp tại Đại học South Bank London (Anh), nhận định chiều cao vượt trội của các bức tường chắn là ưu điểm quan trọng nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro. Theo ông, nếu công trình bị phá vỡ trước áp lực quá lớn của sóng thần, lượng nước tích tụ có thể tạo ra dòng lũ dữ dội hơn nhiều.
Bên cạnh đó, một số nhà nghiên cứu cũng lo ngại các bức tường bê tông khổng lồ có thể ảnh hưởng tới hệ sinh thái ven biển và làm thay đổi cảnh quan tự nhiên.
Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia Nhật Bản nhấn mạnh rằng việc tái định cư người dân lên khu vực cao hơn vẫn là giải pháp an toàn và bền vững nhất. Một số địa phương hiện đang thử nghiệm mô hình kết hợp giữa đê chắn sóng và "tường xanh" bằng cây cối nhằm tăng hiệu quả bảo vệ đồng thời giảm tác động môi trường.
Trước nguy cơ siêu động đất có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhiều địa phương tại Nhật Bản đã đẩy mạnh công tác chuẩn bị ứng phó. Các kế hoạch sơ tán, hệ thống điểm trú ẩn tập trung và nguồn dự trữ nhu yếu phẩm đang được hoàn thiện nhằm giảm thiểu thiệt hại nếu thảm họa xảy ra. Người dân nước này cũng được khuyến cáo luôn trong trạng thái sẵn sàng trước các tình huống khẩn cấp.
