Thích
Sau gần hai thập kỷ vận hành, đập ngăn mặn, giữ ngọt Thảo Long - công trình từng được xem là lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á - đang bước vào giai đoạn vừa khai thác, vừa sửa chữa khẩn cấp để đảm bảo an toàn vận hành.
Trao đổi với báo Dân trí, ông Dương Đức Hoài Khánh, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Khai thác thủy lợi thành phố Huế, cho biết nhiều hạng mục của công trình hiện đã xuống cấp nghiêm trọng sau gần 20 năm hoạt động liên tục.
Đập Thảo Long nằm tại phường Hóa Châu, TP. Huế, ở khu vực hạ lưu sông Hương trước khi dòng nước đổ ra phá Tam Giang và cửa biển Thuận An. Công trình được khởi công từ tháng 8/2001 do Ban Quản lý đầu tư và xây dựng thủy lợi 5 thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm chủ đầu tư, với tổng kinh phí ban đầu khoảng 152 tỷ đồng.
Đến tháng 12/2008, công trình chính thức đưa vào khai thác với nhiều hạng mục quy mô lớn gồm 15 khoang cống ngăn mặn, mỗi cửa van rộng 31,5m; cầu giao thông dài 571m; âu thuyền hai cửa rộng 8m cùng hệ thống nhà quản lý và đường dẫn hai đầu cầu.
Trong nhiều năm, đập Thảo Long giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc ngăn mặn, giữ ngọt cho khu vực hạ lưu sông Hương, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, bảo vệ môi trường sinh thái và kết nối vùng đầm phá ven biển của TP. Huế.
Theo ông Khánh, trước đây công trình từng được đánh giá là đập ngăn mặn, giữ ngọt lớn nhất Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, sau khi hệ thống cống Cái Lớn - Cái Bé tại Kiên Giang hoàn thành và đưa vào khai thác, đây mới là công trình thủy lợi lớn nhất cả nước về quy mô, khẩu độ thông nước và vùng hưởng lợi.
Đập Thảo Long kết hợp cầu đường bộ bắc qua sông Hương đang được đại tu sau gần 20 năm sử dụng. Ảnh: Cao Tiến
Sau gần 20 năm vận hành, nhiều hạng mục của đập Thảo Long đã xuống cấp do thường xuyên chịu tác động khắc nghiệt của môi trường. Hệ thống cửa van bằng sắt thép, thiết bị thủy lực và điện tử lắp đặt ngoài trời xuất hiện hư hỏng, ăn mòn và mất an toàn khai thác.
Đáng chú ý, công trình không được thiết kế hệ thống cửa van dự phòng. Điều này khiến đơn vị quản lý đối mặt nhiều rủi ro trong trường hợp cửa van chính gặp sự cố, có thể không đóng hoặc mở được để điều tiết nước.
Trước thực trạng trên, năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt dự án sửa chữa cấp bách nhằm đảm bảo an toàn cho đập Thảo Long với tổng mức đầu tư gần 349 tỷ đồng.
Dự án được khởi công ngày 26/11/2025 do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn TP. Huế làm chủ đầu tư.
Theo kế hoạch, dự án sẽ gia cố chống thấm thân đập; thay mới 6 cửa van và sửa chữa, đại tu 9 cửa còn lại; đồng thời nâng cấp hệ thống xi lanh thủy lực, thiết bị điều khiển, âu thuyền và khu nhà vận hành.
Ông Trương Văn Giang, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn TP. Huế, cho biết các nhà thầu hiện đang triển khai nhiều hạng mục như đóng cọc thử bê tông cốt thép, gia cố đá hạ lưu đập, đóng cừ chống thấm và sản xuất cửa van mới.
Tính đến nay, tổng nguồn vốn bố trí cho dự án đạt hơn 147 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân khoảng 104 tỷ đồng. Riêng năm 2026, dự án được bố trí thêm 50 tỷ đồng vốn đầu tư.
Theo ông Giang, khó khăn lớn nhất là công trình chỉ có thể thi công dưới nước vào mùa khô, từ tháng 4 đến tháng 9 hàng năm. Vì vậy, dù khởi công từ cuối năm 2025, các hạng mục chính dưới nước chỉ có thể triển khai từ cuối tháng 4 năm nay, khiến tiến độ giai đoạn đầu chậm hơn kế hoạch.
Ngoài ra, biến động giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng cũng gây áp lực lớn lên quá trình thi công.
Chủ đầu tư hiện đã đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường bổ sung thêm 30 tỷ đồng vốn trong năm 2026, đồng thời gia hạn thời gian hoàn thành dự án đến ngày 31/12/2027.
