Thích
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và gia tăng tỷ trọng nguồn điện tái tạo, Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái tại Khánh Hòa đang dần hiện lên như một "mắt xích chiến lược" trong hệ thống điện quốc gia. Không chỉ là dự án thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, đây còn là công trình có quy mô lớn nhất Đông Nam Á trong lĩnh vực này, với tổng công suất 1.200MW và tổng mức đầu tư khoảng 21.100 tỷ đồng.
Được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư, dự án được kỳ vọng sẽ đóng vai trò như một "viên pin khổng lồ" của hệ thống điện quốc gia, góp phần điều tiết phụ tải, ổn định lưới điện và bảo đảm an ninh năng lượng trong tương lai.
Khác với các nhà máy thủy điện truyền thống, Thủy điện tích năng Bác Ái vận hành theo cơ chế lưu trữ năng lượng. Khi nhu cầu sử dụng điện thấp, nguồn điện dư thừa sẽ được dùng để bơm nước từ hồ Sông Cái lên hồ chứa phía trên. Ngược lại, vào những thời điểm phụ tải tăng cao, nước từ hồ trên sẽ được xả xuống để phát điện.
Cơ chế này cho phép nhà máy hoạt động như một hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn, góp phần cân bằng cung - cầu điện năng, ổn định tần số và điện áp trên lưới điện 500kV, đặc biệt trong bối cảnh nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời ngày càng phát triển.
Theo kế hoạch, tổ máy số 1 sẽ phát điện vào tháng 12/2029, trước khi toàn bộ dự án hoàn thành và đưa vào vận hành cuối năm 2030.
Toàn bộ công trình Nhà máy Thuỷ điện Tích năng Bác Ái dự kiến vận hành vào cuối năm 2030. Ảnh minh họa
Trong khi mùa mưa đang đến gần, công trường Thủy điện tích năng Bác Ái vẫn duy trì không khí thi công khẩn trương. Theo Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3), những đợt mưa lớn kéo dài liên tục thời gian gần đây đang tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động vận chuyển vật liệu và xử lý đất đá đào thải.
Để ứng phó với điều kiện thời tiết bất lợi, EVNPMB3 cùng các nhà thầu đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp bảo đảm an toàn lao động và duy trì tiến độ. Hệ thống cống rãnh, tiêu thoát nước được thường xuyên khơi thông; các phương án chống ngập, phòng chống thiên tai, sạt lở được rà soát liên tục tại các hạng mục trọng yếu như đường hầm, nhà máy ngầm, trạm nghiền, trạm trộn bê tông và hệ thống giao thông nội bộ.
Song song với đó, các đơn vị thi công tiếp tục duy trì chế độ làm việc "3 ca, 4 kíp", đồng thời tăng số mũi thi công từ 5 lên 7 mũi. Mục tiêu là bảo đảm toàn bộ công trường vận hành liên tục như một dây chuyền thống nhất, hạn chế tối đa tác động của thời tiết tới tiến độ dự án.
Nhờ duy trì cường độ thi công cao và áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật mới, đến hết quý I/2026, hàng loạt hạng mục quan trọng đã vượt tiến độ đề ra.
Đáng chú ý, tốc độ đào hầm đạt từ 160-170m/tháng, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 110-120m/tháng của các dự án cùng loại. Nhiều hạng mục được ví như "mạch máu" của nhà máy gồm hầm vận hành, hầm cấp gió và hầm thoát nước đã hoàn thành công tác đào và gia cố với khối lượng vượt 100% kế hoạch.
Kết quả này tạo nền tảng để dự án bước vào giai đoạn tăng tốc trong quý II/2026, tập trung triển khai các hạng mục quan trọng như hệ thống giao thông nội bộ, các tuyến hầm thi công, nhà máy ngầm và tháp van hạ lưu.
Một góc công trường thi công Nhà máy thủy điện tích năng Bác Ái. Ảnh: Ngọc Linh
Hạng mục được xem là phức tạp và quan trọng nhất của toàn bộ dự án là nhà máy ngầm - nơi đặt các tổ máy phát điện.
Công trình được xây dựng sâu trong lòng núi với kích thước đồ sộ dài 208m, rộng 29m và cao 52m. Để hình thành nhà máy này, các đơn vị thi công phải đào khoảng 3.000m đường hầm ngang cùng gần 300m hầm đứng có đường kính dao động từ 2,4m đến 9m.
Tổng công ty Sông Đà - đơn vị đảm nhận thi công hạng mục - đã huy động hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng hơn 40 thiết bị chuyên dụng để triển khai đồng thời 5 dây chuyền khoan đào.
Theo đại diện nhà thầu, thi công công trình ngầm quy mô lớn luôn đối mặt với nhiều rủi ro về địa chất, nước ngầm, áp lực đất đá và an toàn lao động. Để vượt qua những thách thức này, đơn vị đã áp dụng hàng loạt giải pháp hiện đại như khoan thăm dò địa chất trước gương đào, sử dụng máy khoan tự hành, robot phun bê tông gia cố, hệ thống quan trắc biến dạng khối đá và kiểm soát môi trường làm việc.
Nhờ đó, nhiều hạng mục do Tổng công ty Sông Đà đảm nhận hiện đang vượt tiến độ từ 15 đến 40 ngày so với kế hoạch.
Không chỉ các hạng mục xây dựng, công tác chuẩn bị lắp đặt thiết bị cũng đang được triển khai từ rất sớm.
Đại diện Công ty CP Lilama 10 - đơn vị đảm nhận hơn 23% khối lượng gói thầu - cho biết doanh nghiệp đã chủ động đào tạo nhân lực, nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ thủy điện tích năng nhằm sẵn sàng tiếp nhận thiết bị và triển khai lắp đặt ngay khi đủ điều kiện.
Theo Lilama 10, đây không chỉ là một dự án năng lượng trọng điểm quốc gia mà còn là cơ hội để đội ngũ kỹ sư Việt Nam tiếp cận, làm chủ và từng bước phát triển công nghệ thủy điện tích năng - lĩnh vực còn khá mới tại Việt Nam.
Khi hoàn thành, Thủy điện tích năng Bác Ái sẽ trở thành công trình lưu trữ năng lượng lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á, đóng vai trò điều tiết hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng mạnh.
Đặc biệt, dự án vận hành theo chu trình khép kín, bảo đảm hoàn trả nguồn nước cho thủy lợi sau phát điện, tạo ra sự kết hợp hài hòa giữa phát triển năng lượng và khai thác tài nguyên nước bền vững.
Không chỉ góp phần nâng cao độ ổn định của hệ thống điện, công trình còn được kỳ vọng trở thành nền tảng quan trọng giúp Việt Nam đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
