Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thuộc Hà Nội, do Quốc hội quyết định tại địa bàn có vị trí chiến lược. Theo định hướng, đây sẽ là đô thị chức năng, cực tăng trưởng mới của Thủ đô theo Quy hoạch tổng thể, đóng vai trò dẫn dắt phát triển trong giai đoạn tới.
Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt được tổ chức theo mô hình đặc thù, được áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội, thực hiện các chính sách mới về quản trị địa phương, thu hút đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô Hà Nội.
Dự thảo cũng quy định HĐND thành phố được ban hành biện pháp đặc thù về bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường và áp dụng các biện pháp hành chính cấp bách khi cần thiết để bảo vệ Thủ đô, bảo đảm hiệu lực quản lý đô thị và an toàn cộng đồng. Chủ tịch UBND thành phố và cấp xã có thẩm quyền quyết định áp dụng các biện pháp này theo quy định.

Đề xuất Hà Nội sẽ có đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Ảnh: Internet
Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép HĐND thành phố quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn nhưng không quá 2 lần mức chung do Chính phủ quy định trên địa bàn Hà Nội, nhằm tăng tính răn đe, phù hợp đặc thù đô thị đặc biệt.
Trong trường hợp cần thiết để bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn, Chủ tịch UBND các cấp được áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh: xây dựng sai quy hoạch, không có giấy phép, sai thiết kế; xây dựng trên đất bị lấn chiếm, chưa có giấy chứng nhận hoặc văn bản thẩm duyệt về PCCC; kinh doanh vũ trường, karaoke không bảo đảm các điều kiện an toàn về PCCC; công trình thuộc trường hợp phải phá dỡ và đã có quyết định di dời khẩn cấp…
Ngoài ra, khu thương mại tự do tại Thủ đô Hà Nội do UBND thành phố thành lập sau khi được HĐND cùng cấp phê duyệt, cơ chế và chính sách về tổ chức, hoạt động thực hiện theo quy định của thành phố.
Loại hình kinh tế ban đêm, kinh tế bạc (hoạt động kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người cao tuổi), kinh tế không gian tầm thấp và các loại hình kinh tế mới khác của thủ đô do HĐND thành phố quy định về phạm vi, quy chuẩn, tiêu chuẩn, điều kiện, ngành nghề, lĩnh vực hoạt động, biện pháp hỗ trợ phát triển, cơ chế quản lý, cấp phép, kiểm tra, giám sát...
Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (tháng 4/2026).
Hiện Hà Nội có 126 đơn vị hành chính cấp xã, diện tích hơn 3.359 km2, dân số trên 8,8 triệu người. Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI vào tháng 4/2026.