Việt Nam sắp có thành phố trực thuộc Trung ương với mô hình chưa từng có tiền lệ: Là tỉnh có GRDP bình quân đầu người thuộc nhóm cao nhất cả nước

Quảng Ninh đang bước vào giai đoạn gấp rút hoàn thiện hồ sơ cho một thay đổi mang tính bước ngoặt: chuyển toàn bộ địa giới hành chính hiện tại thành một thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo kế hoạch UBND tỉnh ban hành ngày 10/4, đề án sẽ được hoàn thiện ngay trong tháng 4, kèm theo việc lấy ý kiến người dân tại các xã, phường và đặc khu. Đây là bước bắt buộc trước khi hồ sơ được trình lên các cấp cao hơn.

Nguồn tin trên báo Dân trí cho hay, lộ trình được thiết kế khá rõ. Tháng 5, đề án sẽ được báo cáo cấp ủy và trình HĐND tỉnh thông qua. Sau đó, hồ sơ chuyển lên Chính phủ để Bộ Nội vụ thẩm định. Nếu đúng tiến độ, Quốc hội sẽ xem xét vào tháng 6.

Điểm đáng chú ý là đề xuất không áp dụng một số tiêu chí phân loại đô thị thông thường. Lý do để phù hợp với tính chất đặc thù khi chuyển đổi toàn bộ địa giới hành chính thành thành phố trực thuộc Trung ương

Không chỉ là nâng cấp hành chính

Chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh đã được Bộ Chính trị thống nhất tại phiên họp ngày 3/4. Nhưng đằng sau quyết định này là một câu chuyện dài hơn: Tỉnh đã chuẩn bị nền tảng trong nhiều năm.

Báo VnExpress cho hay, năm 2025, GRDP của Quảng Ninh tăng 11,89% - mức cao nhất cả nước. Quy mô nền kinh tế đạt hơn 368.000 tỷ đồng. Thu ngân sách lần đầu vượt 84.500 tỷ đồng, đứng thứ 6 toàn quốc.

Du lịch tiếp tục là trụ cột. Tỉnh đón hơn 21 triệu lượt khách, trong đó có 4,5 triệu khách quốc tế. Doanh thu đạt khoảng 57.000 tỷ đồng - con số đủ để cho thấy sức hút của một trung tâm du lịch lớn.

Những dữ liệu này không chỉ để báo cáo. Nó là cơ sở để Quảng Ninh "xin cơ chế" và quan trọng hơn, để chứng minh rằng mình đủ sức vận hành như một đô thị cấp quốc gia.

Một mô hình khác với cách làm cũ

Hiện cả nước có 6 thành phố trực thuộc Trung ương. Phần lớn đều phát triển từ các đô thị trung tâm rồi mở rộng dần. Quảng Ninh chọn cách đi ngược lại: lấy toàn bộ tỉnh làm nền, sau đó tổ chức lại theo mô hình đô thị.

Điều này kéo theo nhiều vấn đề kỹ thuật từ phân loại đô thị, tổ chức bộ máy đến quản lý dân cư. Vì vậy, đề xuất "không áp dụng một số tiêu chí thông thường" thực chất là để tạo hành lang linh hoạt cho một mô hình mới.

Không phải ngẫu nhiên mà đề án được thúc đẩy nhanh. Trước đó, Trung ương cũng đã đồng ý chủ trương đưa Đồng Nai lên thành phố trực thuộc Trung ương, cho thấy xu hướng tái cấu trúc không gian phát triển đang được đẩy mạnh.

Mục tiêu năm 2026 của Quảng Ninh là tăng trưởng GRDP trên 12,5%, thu ngân sách đạt 100.000 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người từ 11.800 USD trở lên.