Việt Nam sẽ có thêm khu thương mại dự do mới, tọa lạc tại tỉnh sắp lên TP trực thuộc Trung ương

Ngày 9/4, UBND tỉnh Phú Thọ đã chủ trì hội nghị nghe Sở Công thương báo cáo đề án thành lập khu thương mại tự do.

Theo báo cáo của Sở Công thương, việc xây dựng đề án thành lập khu thương mại tự do (ETZ) trên địa bàn tỉnh là nhiệm vụ có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc nhằm cung cấp luận cứ đầy đủ, toàn diện; đề xuất mô hình và lộ trình cụ thể để Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh xem xét, quyết định và trình Trung ương cho phép thí điểm cơ chế đặc thù.

Qua đó, tạo ra một cực tăng trưởng mới, hiện đại cho tỉnh Phú Thọ cũng như toàn vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, hiện nay hệ thống pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về khu thương mại tự do.

Bên cạnh đó, đây là dự án có quy mô lớn, liên quan nhiều lĩnh vực, ngành nghề, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn.

Đặc biệt, Phú Thọ không có lợi thế về cảng biển như một số địa phương khác để được lựa chọn thí điểm. Việc thu hút nhà đầu tư, doanh nghiệp đăng ký tham gia dự án còn gặp nhiều khó khăn. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cũng đặt ra thách thức khi phải di dời số lượng lớn khu dân cư và các dự án để tạo quỹ đất đủ lớn phục vụ triển khai.

Thảo luận tại hội nghị, các đại biểu đã đánh giá và làm rõ thêm các điều kiện, khả năng thành lập khu thương mại tự do trên địa bàn tỉnh, đặc biệt về quỹ đất, quy hoạch, điều kiện thực tế cũng như các yêu cầu pháp lý cần thiết.

Các ý kiến cũng chỉ ra rằng, ngoài mô hình khu thương mại tự do, còn có một số mô hình khác với nhiều ưu điểm đã được một số địa phương triển khai như mô hình khu chuyên biệt; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm và điều kiện hình thành các khu kinh tế tại một số tỉnh, thành phố trên cả nước.

Kết luận nội dung này, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, sau khi sáp nhập, tỉnh Phú Thọ có quy mô kinh tế nằm trong nhóm 5-10 tỉnh dẫn đầu cả nước, đồng thời sở hữu vị trí “vành đai chiến lược” bao quanh phía Tây Hà Nội.

Việc xây dựng thành công đề án thành lập khu thương mại tự do có ý nghĩa quan trọng trong việc đón đầu xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu. Đặc biệt, góp phần giải quyết “điểm nghẽn” như tình trạng các khu công nghiệp hoạt động rời rạc, giá trị gia tăng thấp và thủ tục hành chính, thuế quan còn phức tạp.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND tỉnh cũng lưu ý đây là đề án khó, phạm vi tác động lớn, cần thông qua nhiều cấp, ngành Trung ương.

Do đó, Sở Công Thương cần nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu ý kiến của các đại biểu; đồng thời tiếp tục tham khảo kinh nghiệm quốc tế và các địa phương trong nước nhằm lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh, đảm bảo tính khả thi khi triển khai.

Trong đó, cần đề xuất rõ vị trí dự kiến phù hợp với mô hình kinh tế được lựa chọn; làm rõ các quy định pháp lý hiện hành; các điều kiện về đất đai, quy hoạch; các cơ chế, chính sách vượt trội; cũng như lộ trình triển khai cụ thể của Đề án.

Được biết, hiện nay một số địa phương đã và đang triển khai mô hình khu thương mại tự do.

Cụ thể, TP. Đà Nẵng đề xuất khu thương mại tự do quy mô hơn 1.880ha, định hướng trở thành trung tâm kinh tế, logistics và công nghệ tầm khu vực.

TP. Hải Phòng cũng đã thành lập khu thương mại tự do với quy mô gần 6.300ha vào tháng 10/2025.

Cuối năm ngoái, HĐND TP.HCM thông qua chủ trương xây dựng khu thương mại tự do gắn với cụm cảng Cái Mép Hạ - Cần Giờ, mở rộng tới An Bình, Bàu Bàng. Trong đó, khu vực lõi Cái Mép Hạ có quy mô khoảng 3.800ha, nhằm phát huy lợi thế của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trên tuyến hàng hải quốc tế Á - Âu và Á - Mỹ.