Việt Nam sẽ có ‘thành phố trong thành phố’, xuất hiện tại thành phố giàu nhất cả nước?

Theo báo Thanh Niên, trong bối cảnh chuẩn bị vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TP.HCM đang đề xuất một hướng đi mới mang tính đột phá: thí điểm thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt cấp cơ sở tại một số khu vực phù hợp, thay thế mô hình cấp xã theo hướng "thành phố trong thành phố".

Đề xuất này được Đảng ủy UBND TP.HCM đưa ra tại buổi làm việc ngày 14/5 với Đoàn kiểm tra, giám sát số 11 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Nội dung làm việc xoay quanh việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; công tác triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị; cùng các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt từ 10% trở lên trong giai đoạn 2025 - 2030.

Theo phương án sắp xếp đơn vị hành chính sau sáp nhập, TP.HCM sẽ còn 168 phường, xã và đặc khu. Trong bối cảnh đó, thành phố kiến nghị Trung ương cho phép thí điểm mô hình đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt cấp cơ sở tại một số địa bàn có tiềm năng phát triển cao.

Khác với mô hình phường, xã truyền thống, các đơn vị này được định hướng vận hành theo mô hình "thành phố trong thành phố", vừa đảm nhận chức năng quản lý Nhà nước ở cấp cơ sở, vừa được trao cơ chế điều hành kinh tế - đô thị linh hoạt hơn. TP.HCM kỳ vọng mô hình mới sẽ đi kèm mức độ phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, thể chế vượt trội và tính tự chủ cao nhằm thu hút đầu tư, nâng hiệu quả quản trị và tạo động lực tăng trưởng mới.

Thực tế, mô hình "thành phố trong thành phố" từng được thí điểm tại Thành phố Thủ Đức trên cơ sở sáp nhập quận 2, quận 9 và quận Thủ Đức, chính thức đi vào hoạt động từ năm 2021. Tuy nhiên, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai từ tháng 7/2025 và cấp huyện chấm dứt hoạt động, mô hình này cũng sẽ kết thúc vai trò hiện tại.

Đánh giá về đề xuất của TP.HCM, ông Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó trưởng đoàn kiểm tra, giám sát - cho rằng thành phố cần làm rõ hơn cơ chế vận hành của mô hình mới. Ông đồng thời lưu ý, dù tổ chức theo mô hình nào thì biên chế vẫn phải tuân thủ số lượng được quy định chung.

"Cấp trên sẽ lắng nghe các kiến nghị của thành phố, nếu hợp lý sẽ tiếp thu, cho làm", ông Lĩnh nhấn mạnh và cho rằng TP.HCM cần chứng minh rõ hiệu quả hoạt động của mô hình đề xuất so với mô hình hiện nay.

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, hệ thống đơn vị hành chính của Việt Nam sẽ được tổ chức theo 2 cấp, gồm cấp tỉnh và cấp cơ sở. Trong đó, cấp tỉnh bao gồm tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương; cấp cơ sở gồm phường, xã và đặc khu.

Luật cũng quy định, đặc khu là đơn vị hành chính được thành lập tại một số hải đảo có vị trí quan trọng, phù hợp với điều kiện địa lý, dân cư và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.

Đáng chú ý, luật đã bổ sung quy định về đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Đây là các địa bàn có vị trí chiến lược, được tổ chức theo mô hình đặc thù với cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội nhằm thí điểm các phương thức quản trị mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở cả cấp địa phương lẫn quốc gia. Theo quy định, việc thành lập các đơn vị này thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.