Việt Nam sẽ có tuyến đường kết nối cao tốc của Campuchia, đi thẳng đến Thủ đô nước bạn

Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về phương án kết nối hai tuyến cao tốc TP. HCM - Mộc Bài của Việt Nam và Phnom Penh - Bavet của Campuchia, đề xuất lộ trình triển khai theo hai giai đoạn nhằm bảo đảm tính khả thi về pháp lý, kỹ thuật và đối ngoại.

Hiện nay, kết nối đường bộ giữa hai nước thông qua cặp cửa khẩu quốc tế Mộc Bài - Bavet. Phía Việt Nam sử dụng Quốc lộ 22 dẫn tới cửa khẩu, trong khi phía Campuchia là Quốc lộ 1. Tuy nhiên, trong bối cảnh cả hai quốc gia đều đang đầu tư các tuyến cao tốc quy mô lớn hướng về khu vực biên giới, việc hình thành điểm đấu nối trực tiếp giữa hai tuyến được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực vận tải xuyên biên giới.

Tại Việt Nam, dự án cao tốc TP. HCM - Mộc Bài dài gần 51km, điểm đầu giao với đường Vành đai 3 TP. HCM, điểm cuối kết nối vào quốc lộ 22, cách cửa khẩu Mộc Bài khoảng 5km. Tuyến đã được phê duyệt chủ trương đầu tư theo phương thức PPP, hợp đồng BOT, giao UBND TP.HCM là cơ quan có thẩm quyền triển khai. Tổng mức đầu tư dự án hơn 19.600 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước tham gia khoảng 9.674 tỷ đồng. Đây là trục kết nối quan trọng giữa TP. HCM với Campuchia, giữ vai trò cửa ngõ giao thương của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Phía Campuchia đang triển khai tuyến cao tốc Phnom Penh - Bavet dài khoảng 135km theo phương thức PPP, đã khởi công từ tháng 6/2023. Đoạn cuối tuyến hiện cách biên giới Việt Nam khoảng 15km và đang chờ thống nhất phương án kết nối chính thức với phía Việt Nam.

Về tiền đề hợp tác, năm 2017, Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam (nay là Bộ Xây dựng) và Bộ Giao thông công chính Campuchia đã ký Bản ghi nhớ ghi nhận kết quả nghiên cứu do JICA tài trợ, trong đó nêu phương án quy hoạch điểm đấu nối giữa hai tuyến cao tốc gần khu vực cột mốc 164. Tuy nhiên, việc xác định điểm đấu nối cụ thể và định hướng phát triển lâu dài thuộc thẩm quyền quyết định của Chính phủ hai nước.

Giai đoạn 2023–2025, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, Bộ Xây dựng đã phối hợp các bộ, ngành, địa phương làm việc với phía Campuchia, đồng thời rà soát quy hoạch mạng lưới đường bộ và thành lập Nhóm công tác liên ngành để thúc đẩy phương án kết nối. Trên cơ sở khảo sát thực địa và so sánh giữa hai phương án tại khu vực cột mốc 164 và cột mốc 170, các cơ quan liên quan thống nhất đề xuất phương án phân kỳ đầu tư theo hai bước.

Theo đó, giai đoạn trước mắt sẽ tổ chức kết nối thông qua cặp cửa khẩu quốc tế Mộc Bài - Bavet hiện hữu. Phương án này cho phép khai thác hiệu quả tuyến cao tốc TP.HCM – Mộc Bài khi hoàn thành, đồng thời tận dụng hạ tầng sẵn có của cửa khẩu để bảo đảm lưu thông hàng hóa, phương tiện ổn định. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực về thủ tục pháp lý mới và hạn chế xáo trộn trong tổ chức giao thông khu vực biên giới.

Ở giai đoạn tiếp theo, Bộ Xây dựng đề xuất nghiên cứu kết nối trực tiếp tại khu vực cột mốc 170 theo hướng hình thành lối thông quan hàng hóa của cặp cửa khẩu Mộc Bài - Bavet. Theo đánh giá, phương án này có cơ sở về quy hoạch và hạ tầng, đồng thời nhận được sự ủng hộ về chủ trương từ các bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, việc triển khai cần thực hiện theo lộ trình phù hợp, gắn với hoàn thiện khung pháp lý và đạt được sự thống nhất với phía Campuchia.

Bộ Xây dựng cho biết, việc mở lối thông quan tại khu vực cột mốc 170 chỉ được thực hiện sau khi hai bên hoàn tất đàm phán, ký kết Hiệp định quy chế quản lý biên giới mới và Hiệp định về cửa khẩu, qua lại cửa khẩu biên giới đất liền giữa Việt Nam và Campuchia. Đồng thời, cần hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý theo quy định, làm rõ phương án tổ chức giao thông, logistics, bảo đảm không gây ùn tắc tại khu vực cửa khẩu và các tuyến kết nối. Chủ trương triển khai sẽ do cấp có thẩm quyền quyết định trên cơ sở báo cáo đầy đủ về hiệu quả, tác động và nguồn lực.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ xem xét chấp thuận chủ trương kết nối hai tuyến cao tốc theo lộ trình 2 giai đoạn, đồng thời chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật, pháp lý và công tác đối ngoại. Nếu được triển khai đồng bộ, trục cao tốc TP. HCM - Mộc Bài - Phnom Penh - Bavet sẽ hình thành hành lang vận tải chiến lược, góp phần thúc đẩy thương mại, đầu tư và hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Campuchia trong thời gian tới.